Ung thư có quan hệ tình dục được không và cách cải thiện
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đa số người bệnh ung thư vẫn có thể duy trì quan hệ tình dục nếu thể trạng cho phép và không có chống chỉ định chuyên khoa cụ thể. Hoạt động tình dục không làm cho khối u phát triển nhanh hơn hay tái phát, đồng thời cũng không lây truyền bệnh ung thư sang cho bạn đời.
Tuy nhiên, quá trình điều trị như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp nội tiết có thể gây mệt mỏi, đau đớn, suy giảm ham muốn hoặc khô rát vùng kín. Việc lắng nghe cơ thể, trao đổi cởi mở với bạn đời và tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị là chìa khóa để xây dựng đời sống gần gũi an toàn, phù hợp với từng giai đoạn sức khỏe.
Ung thư có quan hệ được không là gì?
Quan hệ tình dục và sự thân mật là một phần quan trọng trong chất lượng cuộc sống của mỗi người, bao gồm cả những bệnh nhân đang điều trị ung thư. Khi nhận chẩn đoán mắc bệnh hiểm nghèo, nhiều người thường có tâm lý e ngại, lo sợ việc sinh hoạt vợ chồng sẽ gây nguy hiểm hoặc làm bệnh diễn tiến nặng hơn. Về mặt y học, ung thư hoàn toàn không phải là bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, và việc đạt được khoái cảm hay duy trì sự gắn kết tình cảm không tác động tiêu cực đến hiệu quả tiêu diệt tế bào ác tính. Dẫu vậy, các can thiệp y khoa chuyên sâu có thể làm thay đổi nội tiết tố, suy giảm miễn dịch tạm thời hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến các cơ quan vùng chậu. Người bệnh cần hiểu đúng những thay đổi về mặt sinh học và tâm lý để có cách tiếp cận khoa học, tránh kiêng cữ cực đoan gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý hôn nhân.
Tác động của các phương pháp điều trị ung thư đến đời sống tình dục
Các phương pháp điều trị ung thư tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến chức năng sinh lý và cảm xúc của người bệnh. Phẫu thuật can thiệp ở vùng chậu, tuyến tiền liệt, cổ tử cung hoặc đại trực tràng có thể làm tổn thương dây thần kinh hoặc mạch máu, dẫn đến rối loạn cương dương ở nam giới hoặc đau rát, hẹp âm đạo ở nữ giới. Bên cạnh đó, hóa trị và xạ trị thường gây mệt mỏi toàn thân, buồn nôn, rụng tóc và thiếu máu, làm suy giảm đáng kể năng lượng và ham muốn tình dục. Liệu pháp nội tiết tố dùng trong ung thư vú hoặc ung thư tuyến tiền liệt cũng làm giảm nồng độ estrogen hoặc testosterone, gây bốc hỏa, khô teo niêm mạc sinh dục và thay đổi tâm trạng thất thường. Ngoài những biến đổi thể chất, gánh nặng tâm lý như trầm cảm, lo âu và tự ti về hình thể sau phẫu thuật cắt bỏ vú hay tạo hậu môn nhân tạo cũng tạo rào cản lớn khiến người bệnh né tránh chuyện gần gũi.
Những thời điểm người bệnh ung thư cần tạm hoãn quan hệ tình dục
Mặc dù quan hệ tình dục mang lại nhiều lợi ích về tâm lý, có những giai đoạn người bệnh cần tạm dừng để đảm bảo an toàn tính mạng và tránh biến chứng. Khi hóa trị làm giảm số lượng bạch cầu trung tính, hệ miễn dịch suy yếu nghiêm trọng khiến người bệnh dễ nhiễm trùng cơ hội, do đó cần tránh giao hợp đường âm đạo hoặc hậu môn. Tương tự, nếu lượng tiểu cầu hạ thấp, các ma sát khi quan hệ có thể gây xuất huyết niêm mạc khó cầm hoặc bầm tím mô mềm. Người bệnh sau phẫu thuật vùng bụng, ngực hoặc cơ quan sinh dục cũng cần kiêng cữ cho đến khi vết mổ lành hẳn theo chỉ định của bác sĩ ngoại khoa. Ngoài ra, trong vòng 48 đến 72 giờ sau khi truyền hóa chất hoặc dùng dược chất phóng xạ, dịch tiết cơ thể có thể chứa tàn dư thuốc, đòi hỏi người bệnh phải sử dụng bao cao su hoặc tạm hoãn để bảo vệ sức khỏe cho đối tác.
Giải pháp cải thiện thể chất và giảm khó chịu khi sinh hoạt vợ chồng
Để khắc phục những trở ngại về mặt thể chất, người bệnh có thể áp dụng nhiều biện pháp hỗ trợ an toàn và đã được kiểm chứng y khoa. Phụ nữ gặp tình trạng khô rát âm đạo nên ưu tiên sử dụng chất bôi trơn gốc nước hoặc chất dưỡng ẩm âm đạo chuyên dụng không chứa hương liệu; trường hợp teo niêm mạc nặng có thể trao đổi với bác sĩ về việc dùng estrogen bôi tại chỗ liều thấp nếu loại ung thư không phụ thuộc hormone. Đối với nam giới gặp rối loạn cương dương, bác sĩ nam khoa có thể cân nhắc kê đơn thuốc ức chế men PDE5, thiết bị hút chân không hoặc tư vấn can thiệp phù hợp. Bên cạnh hỗ trợ y tế, việc thay đổi tư thế quan hệ nhẹ nhàng, không gây áp lực lên vùng phẫu thuật hoặc ống dẫn lưu sẽ giúp giảm thiểu đau đớn. Việc tập thể dục vừa sức, nghỉ ngơi đầy đủ trước khi gần gũi cũng giúp người bệnh duy trì thể lực tốt hơn.
Vai trò của giao tiếp cởi mở và các hình thức gắn kết không xâm nhập
Đời sống tình dục không chỉ gói gọn trong hành vi giao hợp mà còn bao hàm sự kết nối cảm xúc, chia sẻ và thấu cảm giữa hai người. Bệnh nhân ung thư nên cởi mở trò chuyện với bạn đời về những khó khăn, nỗi sợ hãi cũng như những vùng cơ thể đang bị đau hoặc nhạy cảm. Sự thấu hiểu từ phía người phối ngẫu giúp giảm bớt áp lực tâm lý và mặc cảm về ngoại hình cho người bệnh. Khi thể lực chưa sẵn sàng cho việc quan hệ xâm nhập, các cặp đôi hoàn toàn có thể duy trì ngọn lửa yêu thương thông qua những cử chỉ âu yếm, ôm ấp, xoa bóp thư giãn hoặc hôn sâu. Việc tái định nghĩa lại sự thân mật giúp hai người giữ vững sợi dây gắn kết tinh thần, giải tỏa ức chế tâm lý và tiếp thêm nghị lực to lớn để người bệnh kiên trì vượt qua quá trình điều trị kéo dài.
Lưu ý an toàn
Các thông tin hướng dẫn trên mang tính giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho lời khuyên chuyên môn của bác sĩ điều trị. Mỗi loại ung thư, phác đồ can thiệp và thể trạng cá nhân đều có mức độ an toàn khác nhau đối với sinh hoạt tình dục. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc kích dục, thảo dược tăng cường sinh lực hoặc thuốc điều trị rối loạn cương dương khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa ung bướu. Nếu xuất hiện dấu hiệu chảy máu bất thường, đau buốt dữ dội hoặc sốt sau khi quan hệ, người bệnh cần đến bệnh viện kiểm tra ngay.
Tóm tắt
Người bệnh ung thư hoàn toàn có quyền tận hưởng sự gần gũi và nâng cao chất lượng đời sống tình dục nếu biết lắng nghe cơ thể và lựa chọn thời điểm thích hợp. Đừng ngần ngại trao đổi thẳng thắn với bác sĩ điều trị và bạn đời để tìm ra giải pháp chăm sóc phù hợp, an toàn, giúp hành trình chiến đấu với bệnh tật trở nên nhẹ nhàng và ấm áp hơn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh ung thư có lây qua đường quan hệ tình dục không?
Ung thư không phải là bệnh truyền nhiễm nên hoàn toàn không thể lây sang bạn đời qua đường tình dục. Tuy nhiên, một số loại virus gây tăng nguy cơ ung thư như HPV hoặc viêm gan B có thể lây truyền, do đó việc dùng biện pháp bảo vệ vẫn rất cần thiết.
Đang truyền hóa chất có được quan hệ tình dục không?
Trong vòng 48 đến 72 giờ sau khi truyền hóa chất, dịch tiết sinh dục có thể chứa lượng nhỏ tàn dư thuốc độc tế bào. Người bệnh nên tham khảo bác sĩ, dùng bao cao su tuyệt đối hoặc tạm kiêng cữ trong khoảng thời gian này để bảo vệ đối tác.
Nam giới sau phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt có thể quan hệ lại được không?
Phẫu thuật tuyến tiền liệt có thể gây rối loạn cương dương hoặc xuất tinh khô tạm thời hay vĩnh viễn. Tùy mức độ bảo tồn thần kinh, người bệnh vẫn có thể đạt khoái cảm và phục hồi chức năng sinh lý nhờ các biện pháp hỗ trợ y khoa chuyên sâu.
Phụ nữ bị khô rát âm đạo sau điều trị ung thư vú nên khắc phục thế nào?
Nữ giới nên dùng gel bôi trơn gốc nước khi sinh hoạt và kem dưỡng ẩm âm đạo hàng ngày. Tránh tự ý dùng các loại kem chứa estrogen khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ điều trị ung bướu do nguy cơ kích thích tế bào phụ thuộc hormone tái phát.
Khi nào người bệnh ung thư bắt buộc phải đi khám sau quan hệ?
Người bệnh cần đi khám ngay nếu xuất hiện triệu chứng chảy máu đường sinh dục kéo dài, đau rát dữ dội vùng chậu, sốt cao, ớn lạnh hoặc tiết dịch có mùi bất thường, vì đây có thể là dấu hiệu rách niêm mạc hoặc nhiễm trùng cơ hội.
