U xơ tử cung hoại tử: Nguyên nhân, biểu hiện và cách xử trí

U xơ tử cung hoại tử là gì?

U xơ tử cung là bệnh lý lành tính phổ biến ở hệ sinh sản nữ giới, hình thành từ các tế bào cơ trơn và mô liên kết tại tử cung. Trong điều kiện bình thường, u xơ tiến triển chậm và ít gây ra triệu chứng nguy hiểm lập tức. Tuy nhiên, khi u xơ tăng kích thước đột ngột hoặc cuống u xơ bị vặn xoắn, hệ thống mạch máu nhỏ nuôi u xơ bị chèn ép hoặc tắc nghẽn hoàn toàn. Sự thiếu hụt oxy và chất dinh dưỡng kéo dài làm các tế bào ở trung tâm khối u bị hoại tử, tan rã và tạo thành các hốc dịch hoại tử vô khuẩn (thoái hóa đỏ) hoặc hoại tử nhiễm khuẩn.

Hiện tượng u xơ tử cung hoại tử có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi sinh sản nào, đặc biệt phổ biến trong thai kỳ khi nồng độ estrogen và progesterone tăng cao kích thích u phát triển nhanh chóng. Khi xảy ra hoại tử, người bệnh thường đối mặt với biến chứng đau vùng chậu cấp tính, phản ứng viêm toàn thân và rủi ro nhiễm trùng nếu không được bác sĩ chuyên khoa theo dõi sát sao.

Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng u xơ tử cung hoại tử

Nguyên nhân cốt lõi gây hoại tử u xơ tử cung xuất phát từ sự mất cân bằng giữa kích thước khối u và khả năng cung cấp máu của hệ tuần hoàn tử cung. Khi u xơ phát triển quá nhanh dưới tác động của nội tiết tố nữ, các mạch máu nuôi u xơ không kịp phát triển tương ứng để đáp ứng nhu cầu chuyển hóa. Sự thiếu hụt máu kéo dài khiến mô u xơ bị thiếu máu cục bộ, dẫn đến tình trạng thoái hóa và hoại tử từ trung tâm ra ngoại vi.

Ngoài ra, đối với các trường hợp u xơ tử cung có cuống (u xơ dưới màng bọc có cuống dài), sự di chuyển của tử cung hoặc thai nhi có thể làm cuống u bị xoắn lại. Hành động xoắn cuống này lập tức cắt đứt dòng máu động mạch và tĩnh mạch đến khối u, gây ra tình trạng hoại tử cấp tính kèm theo đau dữ dội. Ở phụ nữ mang thai, sự thay đổi vị trí của tử cung khi thai nhi lớn lên cùng sự co thắt cơ bắp cũng là yếu tố thúc đẩy hiện tượng tắc nghẽn mạch máu nuôi khối u xơ.

Dấu hiệu nhận biết u xơ tử cung hoại tử

Biểu hiện đặc trưng nhất của u xơ tử cung hoại tử là đau đột ngột và dữ dội ở vùng bụng dưới hoặc vùng chậu. Cơn đau có thể khu trú tại vị trí có khối u xơ hoặc lan rộng ra toàn bộ vùng hạ vị, thắt lưng và đùi. Người bệnh thường mô tả cảm giác đau nhói, đau quặn từng cơn hoặc đau âm ỉ liên tục tăng dần, không giảm khi nghỉ ngơi hay thay đổi tư thế.

Bên cạnh cơn đau bụng dưới cấp tính, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt nhẹ đến sốt vừa, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn mửa do phản ứng viêm tại chỗ. Khi ấn vào vùng bụng dưới, người bệnh cảm thấy đau chói và bụng có thể cứng nhẹ. Ở một số trường hợp hoại tử có nhiễm khuẩn thứ phát, âm đạo có thể tiết dịch bất thường có mùi hôi hoặc xuất huyết âm đạo bất thường không liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt.

Phương pháp chẩn đoán u xơ tử cung hoại tử

Khi tiếp nhận bệnh nhân nghi ngờ bị u xơ tử cung hoại tử, bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp với các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cận lâm sàng để đánh giá chính xác mức độ tổn thương.

Siêu âm thai hoặc siêu âm phụ khoa (qua đường bụng hoặc đường âm đạo) là công cụ đầu tay quan trọng nhất. Hình ảnh siêu âm giúp bác sĩ xác định vị trí, kích thước khối u xơ và phát hiện các vùng giảm âm, trống âm hoặc vùng hỗn hợp âm bên trong khối u – dấu hiệu đặc trưng của thoái hóa đỏ hoặc hoại tử dịch. Trong những trường hợp u xơ nằm ở vị trí phức tạp hoặc khó quan sát trên siêu âm, chụp cộng hưởng từ vùng chậu có thể được chỉ định để khảo sát chi tiết cấu trúc mô và mức độ thiếu máu nuôi.

Đồng thời, xét nghiệm công thức máu thường được thực hiện để kiểm tra số lượng bạch cầu và chỉ số phản ứng viêm, giúp bác sĩ đánh giá tình trạng viêm nhiễm toàn thân và phân biệt hoại tử vô khuẩn với hoại tử nhiễm khuẩn.

Hướng xử trí và theo dõi u xơ tử cung hoại tử

Việc xử trí u xơ tử cung hoại tử phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng của bệnh nhân, mức độ nghiêm trọng của cơn đau, việc có thai hay không cũng như nguyện vọng sinh sản trong tương lai. Nguyên tắc chung là ưu tiên điều trị nội khoa bảo tồn và theo dõi chặt chẽ trước khi xem xét can thiệp phẫu thuật.

Trong các trường hợp hoại tử vô khuẩn không có biến chứng nguy hiểm, bác sĩ thường chỉ định điều trị nội khoa bằng các thuốc giảm đau, thuốc chống viêm phù hợp kết hợp với nghỉ ngơi tại giường và theo dõi sát các sinh hiệu. Nếu có nguy cơ hoặc dấu hiệu nhiễm khuẩn, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng kháng sinh đường uống hoặc đường tĩnh mạch theo phác đồ y khoa.

Đối với thai phụ bị u xơ tử cung hoại tử, ưu tiên hàng đầu là kiểm soát đau và dưỡng thai an toàn, hạn chế tối đa can thiệp phẫu thuật trong thai kỳ trừ khi khối u xơ bị xoắn cuống cấp tính hoặc có nguy cơ viêm phúc mạc. Trường hợp u xơ hoại tử nhiễm khuẩn nặng, đau kéo dài không đáp ứng điều trị nội khoa hoặc có biến chứng xoắn, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật bóc tách nhân xơ hoặc xử lý phù hợp để bảo vệ sức khỏe và tính mạng người bệnh.

Lưu ý an toàn

Những thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa tổng quan và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian khi xuất hiện cơn đau bụng dưới cấp tính. Việc tự điều trị có thể làm che lấp triệu chứng nguy hiểm hoặc gây ra tác dụng phụ không mong muốn. Khi nghi ngờ có dấu hiệu hoại tử u xơ tử cung, người bệnh cần lập tức đến các bệnh viện hoặc cơ sở y tế chuyên khoa sản phụ khoa để được thăm khám và xử trí an toàn.

Tóm tắt

U xơ tử cung hoại tử là biến chứng cấp tính cần được phát hiện và theo dõi y khoa kịp thời để tránh nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Việc chủ động thăm khám phụ khoa định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp chị em phụ nữ kiểm soát hiệu quả u xơ tử cung và xử trí an toàn khi có bất thường xảy ra.