Biến chứng rò niệu quản sau cắt u xơ tử cung và những điều cần biết

Rò niệu quản sau cắt u xơ tử cung

Rò niệu quản sau cắt u xơ tử cung là tình trạng xuất hiện đường rò bất thường nối từ niệu quản sang âm đạo hoặc khoang ổ bụng sau khi thực hiện can thiệp phẫu thuật phụ khoa. Niệu quản là hai ống dẫn nước tiểu từ hai bên thận xuống bàng quang. Do vị trí giải phẫu của niệu quản nằm rất gần với tử cung và các động mạch cấp máu cho tử cung, các thao tác phẫu thuật cắt bỏ u xơ hoặc cắt tử cung toàn phần có nguy cơ làm ảnh hưởng đến đường đi hoặc nguồn nuôi dưỡng của niệu quản. Biến chứng này không chỉ gây khó chịu dai dẳng cho người bệnh do thất thoát nước tiểu mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng gây viêm thận bể thận và suy giảm chức năng thận nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây tổn thương và rò niệu quản trong phẫu thuật

Trong quá trình thực hiện phẫu thuật bóc u xơ hoặc cắt tử cung, niệu quản có thể bị tổn thương theo nhiều cơ chế khác nhau. Do khối u xơ tử cung phát triển lớn làm thay đổi cấu trúc giải phẫu bình thường của vùng chậu, đường đi của niệu quản có thể bị đẩy lệch hoặc bị dính chặt vào các tổ chức xung quanh. Phẫu thuật viên có thể gặp khó khăn trong việc bóc tách và nhận diện niệu quản.

Các cơ chế tổn thương chính bao gồm việc kẹp nhầm, thắt nhầm niệu quản khi cầm máu động mạch tử cung, hoặc vô tình làm rách, cắt đứt niệu quản trong lúc bóc tách tổ chức. Bên cạnh đó, tổn thương nhiệt do sử dụng dao điện hoặc việc phẫu thuật làm bong tróc lớp bao ngoài gây thiếu máu nuôi dưỡng đoạn niệu quản cũng có thể dẫn đến hoại tử mô sau vài ngày đến vài tuần, hình thành nên lỗ rò niệu quản âm đạo.

Biểu hiện báo động biến chứng rò niệu quản sau mổ

Triệu chứng đặc trưng nhất của rò niệu quản âm đạo là tình trạng rỉ nước tiểu liên tục qua âm đạo. Người bệnh vẫn có thể đi tiểu tự chủ qua đường niệu đạo bình thường nếu chỉ một bên niệu quản bị rò hoặc bên còn lại hoạt động tốt, nhưng dịch lỏng khai hôi vẫn chảy ra ở âm đạo làm ướt băng vệ sinh hoặc quần lót. Triệu chứng này có thể xuất hiện ngay sau mổ hoặc khởi phát muộn sau 7 đến 14 ngày khi mô hoại tử bị thủng.

Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu kèm theo như đau âm ỉ hoặc đau dữ dội vùng hông lưng bên niệu quản bị tổn thương do tình trạng ứ nước tại thận. Sốt cao, lạnh run, buồn nôn hoặc cảm giác ức chế vùng bàng quang cũng là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng nhiễm trùng đường tiết niệu ngược dòng cần được kiểm tra y tế khẩn cấp.

Các kỹ thuật chẩn đoán xác định rò niệu quản

Khi nghi ngờ có biến chứng rò niệu quản sau phẫu thuật phụ khoa, các bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định các xét nghiệm và thăm dò cận lâm sàng để xác định chính xác vị trí và kích thước lỗ rò. Phương pháp đơn giản đầu tiên là lấy mẫu dịch rỉ ở âm đạo để xét nghiệm nồng độ creatinine. Nếu nồng độ creatinine trong dịch cao hơn nhiều so với trong máu, điều này khẳng định dịch rò chính là nước tiểu.

Để đánh giá hình thái, chụp cắt lớp vi tính hệ tiết niệu có tiêm thuốc phản quang hoặc chụp niệu đồ tĩnh mạch là phương pháp quan trọng giúp hình ảnh hóa rõ nét đường đi của niệu quản, phát hiện vị trí thoát thuốc phản quang ra ngoài và mức độ ứ nước của thận. Ngoài ra, thủ thuật soi bàng quang kết hợp bơm chất màu qua đường tĩnh mạch hoặc đường niệu quản giúp xác định trực tiếp lỗ rò trong lòng bàng quang hoặc âm đạo.

Phương pháp xử trí y khoa và phục hồi chức năng tiết niệu

Mục tiêu chính trong điều trị rò niệu quản là khôi phục sự lưu thông bình thường của đường niệu, làm lành lỗ rò và bảo tồn chức năng thận. Lựa chọn phương pháp can thiệp phụ thuộc vào thời điểm phát hiện, kích thước lỗ rò và mức độ tổn thương của mô xung quanh.

Đối với các trường hợp tổn thương nhỏ và phát hiện sớm, bác sĩ có thể áp dụng can thiệp ít xâm lấn bằng cách soi bàng quang và đặt ống thông niệu quản qua lỗ rò lên thận. Ống stent giúp dẫn lưu nước tiểu liên tục xuống bàng quang, tạo điều kiện cho lỗ rò tự lành trong vài tuần. Đối với các lỗ rò lớn, phát hiện muộn hoặc có dính mô xơ phức tạp, phẫu thuật tạo hình lại niệu quản hoặc phẫu thuật cắm lại niệu quản vào bàng quang là giải pháp triệt để được chỉ định. Sau can thiệp, người bệnh cần được theo dõi định kỳ chức năng thận và dùng kháng sinh dự phòng nhiễm trùng theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của y bác sĩ. Người bệnh sau phẫu thuật cắt u xơ tử cung nếu thấy các dấu hiệu bất thường như rỉ dịch âm đạo bất thường, đau hông lưng hoặc sốt cần quay lại cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc cầm dịch hoặc áp dụng các mẹo dân gian để xử lý rò nước tiểu tại nhà vì có thể làm tình trạng nhiễm trùng trở nên nghiêm trọng hơn.

Tóm tắt

Biến chứng rò niệu quản sau cắt u xơ tử cung mặc dù gây ra nhiều lo lắng nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và xử trí hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động theo dõi các biểu hiện của cơ thể sau phẫu thuật và thăm khám định kỳ theo đúng hẹn của bác sĩ là chìa khóa quan trọng giúp phục hồi sức khỏe an toàn và duy trì chức năng hệ tiết niệu ổn định.