Ù tai vào mùa đông: Nguyên nhân thường gặp và cách chăm sóc tai tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người thường cảm thấy tiếng vo ve hoặc tiếng rít trong tai trở nên trầm trọng hơn mỗi khi thời tiết chuyển lạnh hoặc bước vào những đợt rét đậm của mùa đông. Đây không phải là hiện tượng hiếm gặp, bởi sự biến đổi của nhiệt độ và áp suất khí quyển có mối liên hệ mật thiết đến chức năng của tai giữa và tuần hoàn máu tại ốc tai.
Tình trạng ù tai vào mùa lạnh có thể xuất phát từ việc co mạch ngoại vi do giá rét, gia tăng viêm nhiễm đường hô hấp trên gây tắc nghẽn vòi tai, hoặc đơn giản là do môi trường mùa đông yên tĩnh hơn khiến âm thanh nội tại bên trong tai dễ nhận biết hơn. Bài viết này giúp giải thích rõ các cơ chế liên quan và gợi ý những thói quen giữ ấm, chăm sóc thính giác an toàn để giảm bớt cảm giác khó chịu này.
Ù tai vào mùa đông là gì?
Ù tai là cảm giác nhận biết âm thanh như tiếng vo ve, rù rì, tiếng chuông reo hoặc tiếng gió rít trong một hoặc cả hai bên tai mà không có nguồn âm thanh thực tế từ môi trường bên ngoài. Khi bước vào mùa đông, nhiều người nhận thấy tình trạng này xuất hiện nhiều hơn hoặc các đợt ù tai có sẵn trở nên rõ rệt và phiền toái hơn bình thường. Sự thay đổi thời tiết với nhiệt độ hạ thấp, áp suất khí quyển biến đổi, độ ẩm giảm mạnh cùng với sự lưu thông máu suy giảm tại các mạch máu ngoại vi đều có thể tác động trực tiếp đến cơ quan thính giác. Bên cạnh đó, mùa lạnh còn là thời điểm bùng phát các bệnh lý viêm mũi xoang, cảm lạnh và cảm cúm, gián tiếp ảnh hưởng đến vòi tai và áp lực hòm nhĩ. Nhận biết đúng các yếu tố làm gia tăng chứng ù tai trong mùa đông sẽ giúp người bệnh chủ động chăm sóc, cải thiện triệu chứng và kịp thời đi khám chuyên khoa khi có bất thường.
Các nguyên nhân phổ biến khiến chứng ù tai dễ gia tăng vào mùa đông
Nhiệt độ môi trường hạ thấp khiến cơ thể phản ứng bằng cách co các mạch máu nhỏ ở ngoại vi nhằm giữ nhiệt cho các cơ quan quan trọng. Sự co mạch này có thể làm giảm lượng máu và oxy tưới đến các tế bào lông chuyển nhạy cảm ở ốc tai, làm khuếch đại cảm giác ù tai ở những người vốn có tuần hoàn tai trong kém. Thêm vào đó, mùa đông là mùa cao điểm của các đợt nhiễm vi rút đường hô hấp, viêm mũi dị ứng và viêm xoang. Khi niêm mạc mũi họng bị phù nề, vòi tai kết nối giữa họng mũi và tai giữa dễ bị bít tắc, gây chênh lệch áp suất trong hòm nhĩ và làm phát sinh tiếng kêu lộp độp hoặc ù trầm trong tai. Ngoài ra, thói quen sinh hoạt trong mùa lạnh như sử dụng máy sưởi làm khô niêm mạc, ít vận động, căng thẳng do thiếu ánh sáng tự nhiên và môi trường đóng kín cửa tĩnh lặng cũng khiến hệ thần kinh thính giác tập trung nhiều hơn vào các âm thanh nội tại của cơ thể.
Biện pháp giữ ấm và điều chỉnh lối sống giúp giảm khó chịu do ù tai
Để bảo vệ đôi tai và hạn chế co mạch trong những ngày giá rét, việc giữ ấm vùng đầu, cổ và hai tai là ưu tiên hàng đầu. Khi ra ngoài trời lạnh hoặc có gió buốt, bạn nên đội mũ len chùm kín tai, quàng khăn ấm hoặc đeo chụp tai bảo vệ. Giữ ấm toàn thân giúp duy trì lưu thông máu ổn định tới vùng đầu mặt cổ và tai trong. Trong không gian sống, bạn nên duy trì độ ẩm phòng hợp lý bằng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước nhỏ, tránh để luồng gió sưởi phả trực tiếp vào mặt và mũi. Hãy duy trì thói quen uống đủ nước ấm hàng ngày để hỗ trợ làm loãng dịch nhầy đường hô hấp, giảm nguy cơ ứ đọng và phù nề vòi tai. Việc duy trì vận động thể chất nhẹ nhàng trong nhà như đi bộ, tập yoga hoặc bài tập giãn cơ cũng kích thích tuần hoàn máu toàn thân, giúp giảm bớt căng thẳng thần kinh và cải thiện chất lượng giấc ngủ ở người bị ù tai.
Chăm sóc vệ sinh tai mũi họng đúng cách trong thời tiết lạnh
Kiểm soát tốt các bệnh lý đường hô hấp trên đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa tắc nghẽn tai giữa vào mùa đông. Bạn có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương để súc họng và rửa mũi hàng ngày nhằm loại bỏ bụi bẩn, chất nhầy và tác nhân kích ứng niêm mạc. Tuy nhiên, khi xì mũi cần thực hiện nhẹ nhàng từng bên một, tránh bịt cả hai mũi để xì mạnh vì áp lực cao có thể đẩy dịch bẩn và vi khuẩn ngược qua vòi tai vào trong hòm nhĩ gây viêm tai giữa cấp. Tuyệt đối không dùng tăm bông, que nhọn hoặc dụng cụ cứng tự ngoáy sâu vào ống tai để lấy ráy tai, bởi điều này dễ đẩy nút ráy tai vào sát màng nhĩ hoặc làm tổn thương da ống tai vốn rất nhạy cảm trong mùa hanh khô. Nếu cảm thấy tai có cảm giác đầy ứ, cộm vướng hoặc nghi ngờ có nút ráy tai tích tụ, bạn nên nhờ sự hỗ trợ của nhân viên y tế để vệ sinh an toàn.
Những dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng
Mặc dù ù tai do thời tiết lạnh thường cải thiện khi cơ thể được giữ ấm và đường hô hấp thông thoáng, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường đi kèm. Bạn cần sớm đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng nếu chứng ù tai xuất hiện đột ngột, diễn tiến tăng nhanh chỉ ở một bên tai, hoặc đi kèm với tình trạng giảm sút thính lực rõ rệt. Các dấu hiệu khác bao gồm cảm giác chóng mặt, mất thăng bằng, buồn nôn, đau nhức sâu trong tai, chảy mủ hoặc chảy dịch bất thường từ tai. Ngoài ra, nếu tiếng ù tai đập theo nhịp mạch đập của tim hoặc kéo dài liên tục nhiều tuần gây mất ngủ nghiêm trọng và suy sụp tinh thần, việc thăm khám là vô cùng cần thiết. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành nội soi tai, đo thính lực và kiểm tra toàn diện để tìm chính xác nguyên nhân gốc rễ và đưa ra phương án can thiệp thích hợp.
Lưu ý an toàn
Người bị ù tai không nên tự ý mua và sử dụng các loại thuốc uống tăng cường tuần hoàn, thuốc xịt mũi co mạch kéo dài hoặc nhỏ các loại thuốc dân gian không rõ nguồn gốc vào trong tai. Việc sử dụng thuốc xịt co mạch quá liều có thể gây viêm mũi do thuốc và làm tình trạng tắc nghẽn vòi tai trầm trọng hơn. Những thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.
Tóm tắt
Hiện tượng ù tai vào mùa đông hoàn toàn có thể được kiểm soát và giảm nhẹ thông qua các biện pháp giữ ấm khoa học, chăm sóc vệ sinh tai mũi họng đúng cách và duy trì lối sống lành mạnh. Khi các triệu chứng ù tai kéo dài hoặc kèm theo suy giảm thính lực, người bệnh nên chủ động đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn phương pháp can thiệp y khoa phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Vì sao tiếng ù tai thường nghe rõ hơn vào ban đêm mùa đông?
Vào mùa đông, các gia đình thường đóng kín cửa sổ khiến không gian ban đêm rất tĩnh lặng, làm mất đi các âm thanh nền của môi trường. Sự thiếu vắng âm thanh xung quanh khiến não bộ tập trung nhiều hơn vào tiếng kêu nội tại của tai, tạo cảm giác ù tai to hơn.
Bị cảm lạnh trong mùa đông có dẫn đến ù tai không?
Cảm lạnh làm niêm mạc mũi họng viêm sưng, dịch nhầy tích tụ gây tắc vòi tai, làm mất cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường ngoài. Tình trạng này thường gây cảm giác nghẹt tai, lùng bùng hoặc ù tai, và sẽ giảm dần khi bệnh cảm lành hẳn.
Đeo tai nghe phát nhạc có giúp giảm bớt cảm giác ù tai không?
Nghe các âm thanh dịu nhẹ như tiếng mưa rơi, sóng biển hoặc nhạc không lời ở mức âm lượng vừa phải có thể giúp phân tán sự chú ý khỏi tiếng ù. Tuy nhiên, bạn không nên đeo tai nghe trong thời gian quá dài hoặc mở âm lượng lớn vì dễ gây tổn thương thính giác.
Thời tiết lạnh có làm tăng huyết áp và gây ù tai không?
Nhiệt độ thấp khiến mạch máu ngoại vi co lại, làm huyết áp có xu hướng tăng lên ở một số người. Huyết áp tăng có thể làm tăng áp lực lưu thông máu qua các mạch gần tai trong, dẫn đến hiện tượng ù tai dạng mạch đập theo nhịp tim.
Có nên dùng máy sưởi sát giường ngủ để giảm ù tai mùa lạnh không?
Không nên đặt máy sưởi quá gần giường vì luồng nhiệt khô nóng dễ làm khô niêm mạc mũi họng và da ống tai, khiến đường hô hấp kích ứng hơn. Bạn chỉ nên duy trì nhiệt độ phòng vừa ấm và kết hợp máy tạo ẩm để bảo vệ hệ hô hấp.
