Ù tai liên quan đến bệnh gì và khi nào cần thăm khám bác sĩ

Ù tai liên quan đến bệnh gì là gì?

Về bản chất cơ chế sinh lý, ù tai xảy ra khi có sự kích thích bất thường hoặc gián đoạn tín hiệu trên đường dẫn truyền thính giác từ tai ngoài, tai giữa, ốc tai cho đến vỏ não thính giác. Khi các tế bào cảm nhận âm thanh bị kích thích quá mức hoặc tổn thương, chúng có thể tự phát ra các xung động thần kinh sai lệch khiến não bộ diễn giải thành tiếng ồn.

Triệu chứng ù tai có thể chia thành hai nhóm chính là ù tai chủ quan và ù tai khách quan. Ù tai chủ quan là dạng phổ biến nhất, chỉ có bản thân người bệnh nghe thấy tiếng ồn do tổn thương thần kinh hoặc cơ quan cảm thụ. Trong khi đó, ù tai khách quan hiếm gặp hơn, là tình trạng bác sĩ cũng có thể nghe thấy âm thanh khi đặt ống nghe gần tai người bệnh, thường bắt nguồn từ dòng chảy mạch máu hoặc co thắt cơ vòm họng. Mức độ ù tai có thể nhẹ thoảng qua nhưng cũng có thể kéo dài liên tục, gây căng thẳng, mất ngủ và suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

Tổn thương và bệnh lý tại cơ quan thính giác

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra cảm giác ù tai xuất phát từ các cấu trúc của tai ngoài, tai giữa và tai trong. Ở tai ngoài, tình trạng tích tụ nút ráy tai quá mức có thể chèn ép màng nhĩ, ngăn cản sóng âm truyền vào và tạo ra tiếng rào rào khó chịu. Khi nút ráy tai được làm sạch đúng cách bởi nhân viên y tế, triệu chứng này thường biến mất nhanh chóng.

Tại tai giữa, viêm tai giữa cấp hoặc mạn tính, ứ dịch hòm nhĩ và rối loạn chức năng vòi tai do viêm mũi xoang đều có thể làm thay đổi áp suất, dẫn đến hiện tượng ù tai kèm cảm giác đầy tức tai. Đối với tai trong, tổn thương các tế bào lông chuyển cảm nhận âm thanh ở ốc tai do tiếng ồn quá mức, lão thính ở người cao tuổi hoặc bệnh Meniere thường gây ra tiếng ve kêu, tiếng huýt sáo kéo dài dai dẳng. Ngoài ra, xốp xơ tai là tình trạng bất thường chuỗi xương con cũng là một căn nguyên cần lưu ý.

Bất thường về mạch máu và tuần hoàn tuần hoàn đầu cổ

Một dạng ù tai đặc biệt là ù tai dạng mạch đập, trong đó người bệnh nghe thấy tiếng vù vù nhịp nhàng theo nhịp đập của quả tim. Hiện tượng này thường liên quan trực tiếp đến những thay đổi bất thường trong hệ tuần hoàn hoặc dòng chảy mạch máu khu vực đầu cổ gần tai.

Tăng huyết áp không kiểm soát có thể làm tăng áp lực dòng máu tác động lên thành mạch gần xương thái dương, khiến âm thanh tuần hoàn dội rõ vào tai. Bên cạnh đó, xơ vữa động mạch làm hẹp lòng mạch máu, dị dạng động tĩnh mạch màng cứng hoặc u cuộn cảnh cũng làm xáo trộn dòng máu bình thường, tạo ra các dòng xoáy phát ra tiếng ồn. Khi nhận thấy tiếng ù đập nhịp nhàng theo mạch, người bệnh không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu sớm của bệnh lý tim mạch cần được thăm dò chuyên sâu.

Ảnh hưởng từ khớp thái dương hàm và cột sống cổ

Khớp thái dương hàm nằm ngay phía trước ống tai ngoài và chia sẻ chung một số nhánh thần kinh với cơ quan thính giác. Các rối loạn chức năng khớp thái dương hàm như thoái hóa khớp, lệch khớp cắn, thói quen nghiến răng khi ngủ có thể gây co thắt các cơ xung quanh và kích thích dây thần kinh, dẫn đến triệu chứng ù tai đi kèm đau vùng hàm khi nhai.

Bên cạnh đó, các vấn đề cơ xương khớp tại cột sống cổ như thoái hóa đốt sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cổ cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến thính giác. Tình trạng chèn ép động mạch đốt sống thân nền làm suy giảm lưu lượng máu cung cấp cho ốc tai và thân não, từ đó làm khởi phát hoặc tăng nặng triệu chứng ù tai, nhất là khi người bệnh thay đổi tư thế cổ đột ngột hoặc ngồi sai tư thế trong thời gian dài.

Tác dụng không mong muốn của thuốc và bệnh lý chuyển hóa toàn thân

Nhiều loại thuốc điều trị có thể gây ra tác dụng phụ có hại cho ốc tai và tiền đình, hay còn gọi là độc tính trên tai. Một số nhóm thuốc kháng sinh aminoglycoside, thuốc lợi tiểu quai, thuốc điều trị ung thư hoặc việc lạm dụng thuốc giảm đau chống viêm không steroid liều cao trong thời gian dài có thể làm tổn thương tạm thời hoặc vĩnh viễn các tế bào thần kinh thính giác, gây ù tai kèm nghe kém.

Ngoài ra, các bệnh lý chuyển hóa toàn thân cũng đóng vai trò đáng kể. Đái tháo đường kiểm soát kém gây tổn thương vi mạch nuôi dưỡng dây thần kinh thính giác số tám. Suy giáp hoặc cường giáp làm rối loạn chuyển hóa tế bào và cân bằng dịch trong tai trong. Tình trạng thiếu máu nặng làm giảm lượng oxy cung cấp cho não bộ và tai, buộc tim phải đập nhanh hơn, từ đó cũng có thể kích hoạt cảm giác ù tai khó chịu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ tai, thuốc giãn mạch hay thảo dược không rõ nguồn gốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Việc chậm trễ thăm khám có thể làm bỏ lỡ thời điểm can thiệp đối với các bệnh lý thính giác cấp tính.

Tóm tắt

Ù tai là một tín hiệu cảnh báo chứ không phải một bệnh lý riêng biệt. Việc chủ động tìm hiểu các nguyên nhân tiềm ẩn giúp người bệnh có định hướng theo dõi đúng đắn. Thay vì lo lắng hoặc tự ý dùng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng, việc đi khám chuyên khoa tai mũi họng sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và có kế hoạch chăm sóc an toàn, hiệu quả.