Ù tai hai bên là bệnh gì và khi nào cần đi khám bác sĩ?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ù tai hai bên là hiện tượng người bệnh tự nghe thấy các âm thanh như tiếng ve kêu, gió rít, tiếng vo ve hoặc lùng bùng ở cả hai tai dù không gian xung quanh hoàn toàn yên tĩnh. Âm thanh này có thể xuất hiện từng cơn hoặc kéo dài liên tục, gây giảm tập trung, khó ngủ và làm suy giảm chất lượng cuộc sống.
Ù tai hai bên không phải bệnh lý độc lập mà là triệu chứng phản ánh tổn thương tại cơ quan thính giác hoặc các rối loạn toàn thân. Tình trạng có thể xuất phát từ lão thính, chấn thương âm học, nút ráy tai, hoặc liên quan đến huyết áp, đường huyết và tuần hoàn vi mạch.
Xác định đúng nguyên nhân giúp định hướng can thiệp hiệu quả, ngăn ngừa nguy cơ tổn thương thính lực tiến triển và hỗ trợ kiểm soát tốt các bệnh lý nền đi kèm.
Ù tai hai bên là gì?
Ù tai hai bên xảy ra khi đường dẫn truyền thính giác từ ngoại vi đến trung ương thần kinh tiếp nhận những kích thích âm thanh ảo ở cả hai bên tai. Không giống như ù tai một bên vốn thường gợi ý các bệnh lý cục bộ nguy hiểm như viêm nhiễm khu trú hay khối u thần kinh thính giác, ù tai hai bên thường phản ánh quá trình lão hóa đối xứng, sự tổn thương tế bào lông ốc tai do tác động môi trường hoặc ảnh hưởng của các rối loạn toàn thân. Mức độ ù tai có thể dao động từ tiếng thì thầm rất nhỏ chỉ nhận thấy trong phòng tối tĩnh mịch đến những âm thanh chói tai làm cản trở hoàn toàn khả năng nghe lời nói hàng ngày. Tình trạng này phổ biến hơn ở người trưởng thành và người cao tuổi, nhưng đang có xu hướng gia tăng ở người trẻ do thói quen đeo tai nghe ở cường độ cao trong thời gian dài.
Các nguyên nhân thính học phổ biến gây ù tai hai bên
Tiếng ù xuất hiện đồng thời ở cả hai tai phần lớn bắt nguồn từ các tổn thương có tính chất đối xứng trong hệ thống thính giác. Ở người lớn tuổi, lão thính là nguyên nhân hàng đầu do tế bào lông chuyển tiếp âm thanh trong ốc tai bị thoái hóa tự nhiên theo tuổi tác. Thói quen tiếp xúc liên tục với tiếng ồn máy móc hoặc nghe nhạc cường độ cao qua tai nghe trong thời gian dài cũng gây chấn thương âm học mạn tính ở hai tai. Về mặt cơ học, nút ráy tai tích tụ quá mức gây bít tắc ống tai ngoài, làm thay đổi áp lực màng nhĩ và kích thích âm thanh ảo. Một số nhóm thuốc có độc tính với ốc tai hoặc tiền đình như kháng sinh aminoglycoside, thuốc lợi tiểu quai liều cao và thuốc giảm đau kháng viêm nếu dùng kéo dài không theo hướng dẫn cũng có thể khởi phát triệu chứng này.
Ảnh hưởng từ các bệnh lý tuần hoàn và thể trạng toàn thân
Hệ thống tai trong nhận máu nuôi dưỡng từ mạng lưới vi mạch rất nhỏ bé và nhạy cảm, do đó bất kỳ biến động tuần hoàn nào cũng có thể bộc lộ qua triệu chứng ù tai hai bên. Bệnh tăng huyết áp làm gia tăng áp lực lên thành mạch, tạo nên cảm giác lùng bùng hoặc tiếng vo ve liên tục. Ngược lại, tình trạng thiếu máu mạn tính khiến lượng oxy cung cấp cho ốc tai bị suy giảm, dẫn đến rối loạn chức năng truyền dẫn tín hiệu thần kinh. Rối loạn chuyển hóa đường huyết trong bệnh đái tháo đường, các bệnh lý tuyến giáp hay tình trạng xơ vữa động mạch toàn thân cũng là những yếu tố gián tiếp thúc đẩy hiện tượng này. Căng thẳng tâm lý kéo dài, mất ngủ kinh niên và tình trạng co cứng khối cơ vùng cổ vai gáy cũng làm suy giảm lưu thông máu lên não, khiến tiếng ù trong tai trở nên trầm trọng hơn.
Quy trình thăm khám và đánh giá y khoa đối với chứng ù tai
Quy trình đánh giá chứng ù tai hai bên bắt đầu bằng việc thăm khám lâm sàng và nội soi tai mũi họng nhằm kiểm tra ống tai ngoài, màng nhĩ, đồng thời loại trừ tình trạng viêm tai giữa hay bít tắc ráy tai. Đo thính lực đơn âm đường khí và đường xương cùng đo nhĩ lượng giúp xác định ngưỡng nghe, phân biệt tổn thương thính lực dẫn truyền, tiếp nhận hay hỗn hợp. Khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý mạch máu hoặc thần kinh trung ương, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra huyết áp, xét nghiệm sinh hóa máu, đánh giá chức năng tuyến giáp hoặc chụp cộng hưởng từ sọ não. Kết quả thăm khám tổng thể là cơ sở để xây dựng kế hoạch điều trị và quản lý triệu chứng phù hợp với từng người bệnh.
Các biện pháp chăm sóc và thích nghi với tiếng ù trong tai
Xử trí ù tai hai bên đòi hỏi sự kết hợp giữa giải quyết bệnh lý gốc rễ và áp dụng các biện pháp hỗ trợ thích nghi thần kinh. Nếu do nút ráy tai hay bệnh lý tai mũi họng cấp tính, việc xử lý triệt để sẽ giúp tiếng ù giảm dần. Đối với người cao tuổi bị suy giảm thính lực, việc sử dụng máy trợ thính không chỉ cải thiện khả năng giao tiếp mà còn giúp làm mờ tiếng ù thông qua việc tăng cường tiếp nhận âm thanh môi trường. Liệu pháp âm thanh với tiếng ồn trắng, tiếng mưa rơi hoặc quạt gió nhẹ nhàng vào ban đêm giúp não bộ giảm tập trung vào tiếng kêu trong tai, từ đó cải thiện giấc ngủ. Việc kiểm soát huyết áp, tập thể dục vừa sức và giảm tiêu thụ chất kích thích như caffeine, rượu bia cũng đóng vai trò tích cực trong việc ổn định triệu chứng.
Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám chuyên khoa ngay
Dù phần lớn trường hợp ù tai hai bên diễn tiến chậm, người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi có các triệu chứng báo động. Đáng lưu ý nhất là tình trạng ù tai xuất hiện đột ngột đi kèm giảm thính lực nhanh trong vòng vài giờ hoặc vài ngày, bởi đây là cấp cứu tai mũi họng cần điều trị sớm để bảo tồn sức nghe. Những biểu hiện nguy hiểm khác cần can thiệp y tế kịp thời gồm có chóng mặt quay cuồng, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội, méo mặt hoặc yếu liệt chi. Tiếng ù có nhịp đập đồng bộ với mạch tim, đau nhức sâu trong tai hoặc chảy dịch mủ cũng là dấu hiệu của tổn thương mạch máu hoặc nhiễm trùng cần được xử trí chuyên khoa.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng tăm bông, que nhọn kim loại hay dụng cụ sắc để ngoáy tai vì dễ gây rách màng nhĩ hoặc đẩy sâu nút ráy tai vào trong. Không tự ý mua các loại thuốc nhỏ tai, thực phẩm chức năng truyền miệng hay thuốc tăng tuần hoàn máu mà chưa có chỉ định của bác sĩ. Mọi thông tin sức khỏe chỉ mang tính tham khảo tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị trực tiếp từ nhân viên y tế có chuyên môn.
Tóm tắt
Ù tai hai bên là dấu hiệu cảnh báo cần được quan tâm, phản ánh tình trạng của hệ thống thính giác cũng như các bệnh lý chuyển hóa và tuần hoàn toàn thân. Khám sớm tại chuyên khoa tai mũi họng khi triệu chứng kéo dài hoặc tiến triển bất thường giúp xác định chính xác nguyên nhân, bảo tồn sức nghe và cải thiện sự thoải mái trong sinh hoạt.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Hiện tượng ù tai hai bên có tự khỏi được không?
Khả năng tự khỏi phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Nếu ù tai do nút ráy tai, cảm lạnh tạm thời hoặc tiếp xúc tiếng ồn ngắn hạn, triệu chứng có thể giảm sau khi giải quyết căn nguyên. Với nguyên nhân do lão thính hay tổn thương thần kinh thính giác, việc điều trị thường hướng đến kiểm soát và cải thiện chất lượng sống.
Tiếng ồn lớn có phải là nguyên nhân gây ù tai hai bên?
Tiếp xúc thường xuyên với âm lượng lớn từ tai nghe, máy móc công nghiệp hoặc tiếng nổ là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương tế bào lông thính giác ở cả hai tai, dẫn đến ù tai kéo dài và suy giảm khả năng nghe âm thanh tần số cao.
Nút ráy tai có làm xuất hiện tiếng kêu ở cả hai tai không?
Ráy tai bị dồn ứ lâu ngày tạo thành nút bít tắc hoàn toàn ống tai ngoài ở cả hai bên, gây cản trở dẫn truyền âm thanh và kích thích màng nhĩ, tạo ra cảm giác đầy tai và tiếng ù vo ve liên tục.
Người bị cao huyết áp có dễ bị ù tai hai bên không?
Huyết áp tăng cao làm thay đổi áp lực dòng máu chảy qua các vi mạch nuôi dưỡng ốc tai, khiến các tế bào thụ cảm âm thanh bị kích thích bất thường và sinh ra tiếng vo ve hoặc tiếng đập nhịp nhàng trong tai.
Khi nào người bị ù tai hai bên nên đến gặp bác sĩ ngay?
Người bệnh cần đi khám chuyên khoa ngay khi ù tai khởi phát đột ngột kèm theo giảm thính lực nhanh chóng, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, đau đầu nhiều hoặc tiếng ù đập theo nhịp đập của tim.
