Ù tai mất khứu giác cảnh báo bệnh gì và khi nào cần thăm khám y tế

Ù tai mất khứu giác là gì?

Ù tai là hiện tượng người bệnh cảm nhận được âm thanh như tiếng ve kêu, tiếng vo ve, róc rách hoặc tiếng huýt sáo ở một hoặc cả hai bên tai mà không có nguồn âm thanh thực tế từ môi trường bên ngoài. Trong khi đó, mất khứu giác là tình trạng suy giảm một phần hoặc mất hoàn toàn khả năng ngửi và nhận biết mùi hương.

Khi hai triệu chứng này diễn ra đồng thời, cơ chế bệnh sinh thường liên quan đến sự liên thông giữa các hốc xoang, vòm mũi họng và tai giữa qua vòi nhĩ, hoặc do các tổn thương ảnh hưởng trực tiếp đến các dây thần kinh cảm giác sọ não. Việc nhận biết bản chất của từng triệu chứng giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế đúng lúc.

Mối liên hệ giải phẫu giữa tai và mũi họng gây ra triệu chứng kết hợp

Tai, mũi và họng là các cơ quan có mối liên hệ mật thiết qua cấu trúc giải phẫu vòi nhĩ, nối liền vòm họng với hòm tai. Khi vùng mũi xoang bị viêm nhiễm nặng nề, phù nề niêm mạc sẽ gây cản trở các phân tử mùi tiếp xúc với vùng biểu mô khứu giác ở trần hốc mũi, dẫn tới suy giảm hoặc mất khứu giác. Đồng thời, tình trạng viêm tắc vòi nhĩ làm thay đổi áp suất trong hòm nhĩ, gây cảm giác đầy tai và xuất hiện tiếng ù tai. Viêm xoang mạn tính có polyp mũi, viêm mũi dị ứng nặng hoặc viêm tai giữa ứ dịch là những tình trạng phổ biến dẫn đến sự phối hợp của cả hai triệu chứng này.

Hội chứng sau nhiễm virus đường hô hấp và tổn thương dây thần kinh cảm giác

Nhiễm các loại virus đường hô hấp như virus cúm, virus hợp bào hô hấp hoặc SARS-CoV-2 là căn nguyên thường gặp gây mất khứu giác đột ngột kết hợp ù tai. Virus có thể tấn công trực tiếp vào các tế bào nâng đỡ khứu giác ở niêm mạc mũi, đồng thời xâm nhập hoặc gây viêm dây thần kinh thính giác và thần kinh khứu giác. Hậu quả là người bệnh vừa mất khả năng cảm nhận mùi vị, vừa nghe thấy tiếng ve kêu, tiếng gió rít bên trong tai. Phần lớn các trường hợp có thể thuyên giảm theo thời gian, song một số trường hợp tổn thương thần kinh kéo dài cần được chuyên gia y tế theo dõi sát sao.

Bệnh lý thần kinh và nguy cơ tổn thương nền sọ không thể xem nhẹ

Mặc dù ít gặp hơn, sự xuất hiện đồng thời của ù tai và mất khứu giác có thể bắt nguồn từ các bệnh lý thần kinh trung ương hoặc khối u chèn ép. Khối u màng não tầng trước nền sọ có thể chèn ép dải khứu giác gây mất mùi, trong khi u bao dây thần kinh thính giác hoặc u góc cầu tiểu não thường gây ù tai một bên và giảm thính lực. Bên cạnh đó, các chấn thương vùng đầu ảnh hưởng đến xương nền sọ cũng có thể làm đứt các sợi thần kinh khứu giác đi qua mảnh sàng và chấn động mê nhĩ gây ù tai. Đây là những nguyên nhân phức tạp đòi hỏi các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu để đánh giá toàn diện.

Quy trình thăm khám y khoa và chẩn đoán nguyên nhân chính xác

Khi nhận thấy triệu chứng ù tai kết hợp mất khứu giác, người bệnh cần sắp xếp thời gian đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng hoặc thần kinh. Bác sĩ sẽ thực hiện nội soi vi phẫu tai mũi họng để kiểm tra niêm mạc, tình trạng vòi nhĩ và hốc mũi. Đo thính lực đồ giúp xác định mức độ dẫn truyền hoặc tiếp nhận của tai, trong khi chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng từ sọ não được áp dụng khi nghi ngờ tổn thương thần kinh. Dựa trên chẩn đoán chính xác nguyên nhân, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị nội khoa hoặc can thiệp phù hợp cho từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y khoa phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các bài thuốc dân gian xông mũi, nhỏ nước tỏi hoặc tự ý mua thuốc kháng sinh, corticoid để điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định can thiệp cần dựa trên kết quả thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Ù tai và mất khứu giác là những tín hiệu cảnh báo quan trọng phản ánh tình trạng bất thường tại hệ thống tai mũi họng hoặc thần kinh trung ương. Người bệnh không nên xem nhẹ hoặc tự ý mua thuốc điều trị tại nhà khi chưa có chẩn đoán xác định. Việc chủ động thăm khám chuyên khoa sớm giúp tìm ra nguyên nhân gốc rễ, hỗ trợ bảo tồn thính lực, khứu giác và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.