Ù tai do huyết áp cao và những điều cần biết để kiểm soát

Ù tai huyết áp cao là gì?

Ù tai liên quan đến tăng huyết áp là tình trạng người bệnh nghe thấy âm thanh bên trong tai hoặc trong đầu mà không có nguồn âm thanh thực tế nào từ môi trường xung quanh. Ở nhóm bệnh nhân tim mạch, dạng ù tai thường gặp nhất là ù tai dạng mạch đập, tức âm thanh nghe thấy có nhịp điệu tương ứng với nhịp đập của tim. Cơ quan ốc tai và hệ thống vi mạch tai trong vốn rất nhạy cảm với những biến động của áp lực tuần hoàn. Khi huyết áp động mạch tăng cao, dòng máu chảy qua các mạch máu gần xương thái dương và tai trong trở nên xoáy mạnh hơn, tạo ra rung động cơ học truyền thẳng đến màng nhĩ và xương con. Hiện tượng này không chỉ gây khó chịu, mất ngủ, suy giảm khả năng tập trung mà còn là chỉ dấu lâm sàng cảnh báo người bệnh cần kiểm tra lại huyết áp mục tiêu.

Mối liên hệ giữa áp lực máu tăng cao và cơ chế gây ù tai

Hệ thống thính giác của con người phụ thuộc vào mạng lưới mao mạch phong phú để cung cấp oxy và dưỡng chất liên tục cho các tế bào thụ cảm âm thanh ở ốc tai. Khi trị số huyết áp tăng cao kéo dài, thành mạch máu có xu hướng dày lên, giảm tính đàn hồi và lòng mạch bị thu hẹp lại. Hiện tượng xơ vữa động mạch hoặc co thắt mạch máu cục bộ làm giảm tưới máu đến tai trong, khiến các tế bào thần kinh thính giác rơi vào tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng cục bộ và phát sinh tín hiệu bất thường.

Bên cạnh tổn thương vi mạch, huyết áp tăng cao còn làm thay đổi đặc tính thủy động lực học của dòng máu. Áp lực lòng mạch lớn khiến dòng chảy chuyển từ trạng thái êm ả sang dòng chảy rối khi đi qua các đoạn mạch gấp khúc gần ốc tai. Rung động từ dòng máu xoáy này kích thích trực tiếp lên cơ quan cảm thụ âm thanh, tạo nên cảm giác ù tai dạng nhịp đập. Nếu tình trạng tăng huyết áp kèm theo các yếu tố căng thẳng tâm lý, mất ngủ hay lo âu, cảm giác khó chịu do tiếng ve kêu trong tai lại càng trở nên trầm trọng hơn.

Những biểu hiện thường gặp đi kèm tiếng ù trong tai

Ù tai do biến động huyết áp hiếm khi xuất hiện đơn độc mà thường đi kèm một số dấu hiệu bất thường của hệ thống tim mạch và thần kinh. Người bệnh có thể nhận thấy tiếng vo ve, râm ran hoặc tiếng lách tách rõ rệt nhất vào ban đêm hoặc trong không gian yên tĩnh. Cường độ âm thanh này có xu hướng tăng lên rõ rệt khi người bệnh vận động gắng sức, trải qua xúc động mạnh hoặc khi huyết áp tâm thu tăng vọt bất thường.

Đi kèm với triệu chứng ở tai, người mắc huyết áp cao còn có thể gặp phải cảm giác nặng đầu, đau nhức vùng sau gáy, hoa mắt, chóng mặt hoặc cảm giác bốc hỏa bừng bừng ở mặt. Một số người cảm thấy hồi hộp, tim đập nhanh và tức nhẹ vùng ngực. Trong trường hợp huyết áp tăng quá cao đe dọa tổn thương cơ quan đích, cơn ù tai có thể xuất hiện dồn dập cùng với tình trạng nhìn mờ hoặc mất thăng bằng. Việc nhận diện đồng thời các biểu hiện toàn thân giúp người bệnh phân biệt được triệu chứng thứ phát do tuần hoàn với các bệnh lý nguyên phát của màng nhĩ hay tai giữa.

Nguyên tắc theo dõi và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh

Mục tiêu cốt lõi trong việc cải thiện tình trạng ù tai liên quan đến huyết áp là kiểm soát ổn định chỉ số huyết áp theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị. Người bệnh cần duy trì thói quen tự đo và ghi chép huyết áp hàng ngày vào cùng những thời điểm cố định để theo dõi mức độ dao động. Việc dùng thuốc hạ áp theo đúng đơn kê, không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều lượng là yếu tố quyết định giúp bảo vệ vi mạch tai trong khỏi những áp lực tuần hoàn đột ngột.

Bên cạnh dùng thuốc, điều chỉnh lối sống đóng vai trò nền tảng. Chế độ ăn uống nên giảm lượng muối tiêu thụ, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ đóng hộp và tăng cường rau xanh, trái cây giàu kali và magie. Tránh xa các chất kích thích như cà phê, rượu bia và thuốc lá vì nicotin cùng caffein có thể gây co thắt mạch máu ngoại vi, làm tiếng ù tai trở nên dữ dội hơn. Người bệnh cũng nên thực hành các bài tập thư giãn như đi bộ nhẹ nhàng, thiền định hoặc nghe âm thanh trắng dịu nhẹ để giải tỏa căng thẳng thần kinh và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa thường thức và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc an thần, thuốc tăng tuần hoàn não hoặc tự điều chỉnh thuốc huyết áp khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu tiếng ù tai xuất hiện đột ngột đi kèm đau đầu dữ dội, khó thở, méo miệng, yếu liệt nửa người hoặc mất thính lực hoàn toàn.

Tóm tắt

Ù tai ở người có huyết áp cao là tín hiệu cảnh báo quan trọng về tình trạng huyết động và vi tuần hoàn tai trong. Thay vì lo lắng thái quá hoặc tự điều trị tại nhà, người bệnh nên chủ động theo dõi chỉ số huyết áp, điều chỉnh lối sống khoa học và đi khám chuyên khoa tim mạch kết hợp chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám và chăm sóc y tế toàn diện.