Ù tai có tiếng ve kêu cảnh báo bệnh gì và xử trí ra sao?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ù tai có tiếng ve kêu là tình trạng người bệnh nghe thấy âm thanh râm ran, vo ve đều đều bên trong tai hoặc trong đầu dù không có bất kỳ nguồn phát âm nào từ môi trường xung quanh. Triệu chứng này có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên tai, xảy ra ngắt quãng hoặc kéo dài dai dẳng, đặc biệt trở nên rõ ràng và gây khó chịu nhất vào ban đêm hoặc trong không gian yên tĩnh.
Về bản chất y khoa, ù tai phát ra âm thanh như tiếng ve kêu không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là dấu hiệu cảnh báo của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, trải dài từ các tổn thương thực thể tại cơ quan thính giác cho đến các rối loạn tuần hoàn mạch máu và bệnh lý thần kinh. Việc tìm hiểu rõ căn nguyên gây ra âm thanh này giúp người bệnh chủ động đi khám sớm, bảo vệ chức năng nghe và phòng tránh những biến chứng nguy hiểm đối với hệ thính giác.
Ù tai có tiếng ve kêu là gì?
Ù tai có âm sắc cao như tiếng ve kêu hay tiếng rít kim loại là dạng ù tai chủ quan phổ biến nhất trong thực hành lâm sàng thính học. Tình trạng này phản ánh sự sai lệch trong quá trình phát và dẫn truyền tín hiệu âm thanh từ tai trong lên trung tâm thính giác ở vỏ não. Khi các cấu trúc tiếp nhận âm thanh bị xáo trộn hoặc nuôi dưỡng kém, hệ thống thần kinh thính giác sẽ tự phát ra những xung điện bất thường mà não bộ diễn dịch thành âm thanh ve kêu. Mức độ ảnh hưởng của chứng ù tai thay đổi tùy từng trường hợp, có người chỉ cảm thấy hơi phiền toái thoáng qua, nhưng có người bị mất ngủ trầm trọng, lo âu, suy giảm khả năng tập trung trong công việc và giảm sút chất lượng sống hằng ngày.
Các bệnh lý tại tai trong và tổn thương ốc tai
Hiện tượng nghe thấy tiếng ve kêu râm ran trong tai phần lớn xuất phát từ các bệnh lý tại ốc tai và tai trong. Khi các tế bào lông chuyển cảm nhận âm thanh ở ốc tai bị tổn thương hoặc thoái hóa do tuổi tác, chúng sẽ phát ra các xung điện bất thường truyền lên não bộ, tạo thành cảm giác âm thanh vo ve liên tục. Tình trạng này rất phổ biến ở người cao tuổi bị lão thính hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường tiếng ồn công nghiệp, âm thanh quán bar, đeo tai nghe âm lượng lớn trong thời gian dài. Ngoài ra, chấn thương âm lực cấp tính sau tiếng nổ lớn cũng có thể làm đứt gãy tức thì các tế bào cảm thụ thính giác, gây ra tiếng ve kêu đột ngột kèm theo giảm sức nghe rõ rệt.
Bệnh lý tai ngoài và tai giữa gây cản trở dẫn truyền âm thanh
Các vấn đề tắc nghẽn hoặc tổn thương cấu trúc ở tai ngoài và tai giữa cũng thường gây ra tiếng ve kêu hoặc tiếng vo ve trong tai. Nút ráy tai quá đặc ép sát màng nhĩ là một trong những nguyên nhân cơ học đơn giản nhưng gây ù tai khó chịu. Bên cạnh đó, viêm tai giữa cấp hoặc mạn tính, ứ dịch tai giữa, thủng màng nhĩ do viêm nhiễm hoặc chấn thương đều làm gián đoạn quá trình dẫn truyền sóng âm thanh, khiến tai tự khuếch đại các âm thanh nội tại bên trong cơ thể. Một nguyên nhân khác là bệnh xơ cứng tai, tình trạng xơ hóa chuỗi xương con ở tai giữa cản trở chuyển động dẫn truyền rung động vào ốc tai, dẫn đến triệu chứng ù tai tiến triển chậm kèm suy giảm thính lực dẫn truyền.
Ảnh hưởng từ bệnh lý tim mạch tuần hoàn và chuyển hóa toàn thân
Ù tai có tiếng ve kêu không chỉ bắt nguồn từ cơ quan thính giác mà còn là biểu hiện của nhiều rối loạn mạch máu và chuyển hóa toàn thân. Bệnh nhân bị tăng huyết áp, xơ vữa động mạch cảnh hoặc dị dạng mạch máu vùng đầu cổ có thể xuất hiện tiếng ù tai dạng tiếng ve hoặc tiếng đập theo nhịp mạch do dòng máu chảy xoáy tác động gần ốc tai. Thiếu máu não cục bộ, hạ huyết áp tư thế hoặc thoái hóa đốt sống cổ gây chèn ép động mạch đốt sống thân nền cũng làm suy giảm lượng máu nuôi dưỡng tai trong. Ngoài ra, người mắc bệnh đái tháo đường, rối loạn chức năng tuyến giáp hoặc rối loạn mỡ máu kéo dài cũng đối mặt với nguy cơ thoái hóa vi mạch và dây thần kinh thính giác cao hơn bình thường.
Bệnh lý thần kinh thính giác và tác động từ dược phẩm
Một số tình trạng nguy hiểm ở hệ thần kinh trung ương có thể khởi phát bằng triệu chứng ù tai kéo dài. Điển hình là khối u bao dây thần kinh thính giác, một loại u lành tính phát triển chậm trên dây thần kinh số tám nhưng gây chèn ép đường dẫn truyền tín hiệu thính giác lên vỏ não. Dấu hiệu ban đầu thường là tiếng ve kêu một bên tai kèm theo suy giảm khả năng phân biệt lời nói. Bệnh Meniere cũng là bệnh lý mạn tính của tai trong với tam chứng đặc trưng gồm ù tai tiếng ve hoặc tiếng gió hú, chóng mặt quay cuồng từng cơn và nghe kém dao động. Bên cạnh đó, tác dụng không mong muốn của một số thuốc có độc tính với tai như kháng sinh nhóm aminoglycoside, thuốc lợi tiểu quai, thuốc giảm đau chống viêm liều cao hoặc hóa chất điều trị ung thư cũng có thể làm hủy hoại tế bào thính giác gây ù tai.
Quy trình chẩn đoán y khoa và các phương thức hỗ trợ thính giác
Khi gặp tình trạng ù tai có tiếng ve kêu, bước quan trọng hàng đầu là đến bệnh viện có phòng khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám cẩn thận. Bác sĩ sẽ tiến hành nội soi tai kiểm tra màng nhĩ, đo thính lực đồ và nhĩ lượng để đánh giá mức độ tổn thương thính giác. Tùy thuộc vào nguyên nhân xác định, các hướng can thiệp y khoa có thể bao gồm điều trị nội khoa phục hồi tuần hoàn tai trong, phẫu thuật chỉnh hình tai giữa nếu có thủng màng nhĩ hay tổn thương xương con, hoặc sử dụng máy trợ thính đối với trường hợp có nghe kém kèm theo. Liệu pháp âm thanh che lấp tiếng ve và tư vấn tâm lý nhận thức hành vi cũng giúp não bộ quen dần với tiếng ù, giảm bớt căng thẳng và cải thiện giấc ngủ cho người bệnh.
Lưu ý an toàn
Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa tham khảo và nâng cao nhận thức sức khỏe, tuyệt đối không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc nhỏ tai, thuốc uống tăng tuần hoàn não hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa kiểm chứng. Cần đi khám cấp cứu ngay nếu ù tai xuất hiện đột ngột kèm điếc đột ngột, méo miệng, yếu liệt nửa người hoặc chóng mặt dữ dội.
Tóm tắt
Hiện tượng ù tai có tiếng ve kêu là tín hiệu nhắc nhở thính giác hoặc sức khỏe toàn thân đang gặp vấn đề. Việc chủ động thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng giúp xác định chính xác nguyên nhân và can thiệp kịp thời, hạn chế nguy cơ tổn thương thính lực vĩnh viễn cũng như cải thiện chất lượng sống.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ù tai có tiếng ve kêu là bệnh gì?
Ù tai tiếng ve kêu không phải là bệnh độc lập mà là triệu chứng của nhiều tình trạng như lão thính, tổn thương tế bào lông ốc tai, viêm tai giữa hoặc rối loạn tuần hoàn máu não. Bác sĩ cần thăm khám để xác định bệnh lý nền cụ thể.
Ù tai có tiếng ve kêu có tự khỏi được không?
Nếu ù tai chỉ xuất hiện thoáng qua sau khi tiếp xúc tiếng ồn lớn hoặc do mệt mỏi thì có thể tự giảm. Tuy nhiên, nếu tiếng ve kêu kéo dài nhiều ngày hoặc đi kèm nghe kém, bạn cần đi khám chuyên khoa để điều trị kịp thời.
Căng thẳng tâm lý có làm tiếng ve kêu trong tai nặng hơn không?
Căng thẳng kích thích hệ thần kinh giao cảm làm co thắt mạch máu vi tuần hoàn nuôi tai trong, đồng thời khiến não bộ tăng mức độ nhạy cảm với âm thanh lạ, làm tiếng ve kêu trở nên rõ ràng và khó chịu hơn.
Có nên tự lấy ráy tai tại nhà khi bị ù tai không?
Không nên tự ý dùng tăm bông, que kim loại hay dung dịch lạ nhỏ vào tai vì dễ đẩy ráy tai vào sâu, gây trầy xước ống tai hoặc thủng màng nhĩ. Tốt nhất nên đến cơ sở y tế để được nhân viên y tế làm sạch an toàn.
Khám ù tai gồm những bước kiểm tra nào?
Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thường tiến hành nội soi tai, đo thính lực đơn âm, đo nhĩ lượng và có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ hoặc cắt lớp vi tính nếu nghi ngờ có tổn thương thần kinh thính giác.
