U nang buồng trứng khi nào cần mổ và các tiêu chí chỉ định

U nang buồng trứng khi nào cần mổ là gì?

U nang buồng trứng là hiện tượng xuất hiện một hoặc nhiều túi chứa dịch lỏng, dịch nhầy hoặc chất bã đặc nằm bên trong hoặc trên bề mặt của buồng trứng. Đây là cấu trúc giải phẫu sinh dục nữ có vai trò quan trọng trong việc sản xuất trứng và tiết ra các hormone sinh dục nữ như estrogen và progesterone. Khối u nang có thể xuất hiện đơn độc ở một bên hoặc cả hai bên buồng trứng.

Về mặt bệnh học, u nang buồng trứng được phân thành hai nhóm cơ bản: u nang cơ năng và u nang thực thể. U nang cơ năng liên quan trực tiếp đến hoạt động nội tiết của chu kỳ kinh nguyệt và thường tự biến mất mà không gây nguy hại. Trong khi đó, u nang thực thể hình thành từ những biến đổi bệnh lý của các tế bào biểu mô hay tế bào mầm buồng trứng, tồn tại kéo dài và có thể phát triển kích thước theo thời gian, đòi hỏi phải theo dõi chặt chẽ để chỉ định can thiệp ngoại khoa đúng lúc.

Phân biệt u nang cơ năng theo dõi và u nang thực thể cần can thiệp

Đa số các u nang buồng trứng phát hiện tình cờ là u nang cơ năng, phát triển do sự thay đổi nội tiết tố trong chu kỳ rụng trứng. Những khối u dạng này thường chứa dịch trong, kích thước nhỏ và có xu hướng tự teo đi sau một vài tháng. Trong trường hợp này, bác sĩ sản phụ khoa sẽ hướng dẫn theo dõi định kỳ qua siêu âm đầu dò âm đạo mà không cần can thiệp ngoại khoa hay dùng thuốc đặc hiệu.

Ngược lại, các u nang thực thể như u nang bì, u nang nước, u nang nhầy hoặc u nang lạc nội mạc tử cung không thể tự biến mất. Những khối u này có nguy cơ phát triển lớn dần theo thời gian, chèn ép các tạng lân cận trong ổ bụng hoặc gây biến chứng cấp tính, do đó cần được cân nhắc can thiệp phẫu thuật theo đúng thời điểm thích hợp.

Các tiêu chí y khoa xác định thời điểm cần phẫu thuật u nang buồng trứng

Quyết định phẫu thuật u nang buồng trứng được bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa đưa ra sau khi đánh giá toàn diện các yếu tố lâm sàng và cận lâm sàng. Các trường hợp thường được chỉ định mổ bao gồm:

Khối u nang có kích thước lớn, thường trên 5 đến 6 centimet hoặc phát triển nhanh bất thường qua các lần siêu âm định kỳ.

Hình ảnh siêu âm ghi nhận cấu trúc u nang không thuần nhất, có vách ngăn dày, nhú sùi hoặc dòng chảy mạch máu bất thường nghi ngờ ác tính.

Xét nghiệm chỉ dấu sinh học ung thư trong máu như CA 125, HE4 tăng cao, đặc biệt ở phụ nữ đã bước vào giai đoạn mãn kinh.

U nang gây các triệu chứng mạn tính kéo dài như đau tức vùng chậu liên tục, tiểu rắt, táo bón do chèn ép trực tràng và bàng quang, hoặc gây hiếm muộn vô sinh.

Những trường hợp biến chứng cấp tính cần mổ khẩn cấp

Phẫu thuật khẩn cấp là bắt buộc đối với các biến chứng cấp tính nguy hiểm đe dọa tính mạng người bệnh. Biến chứng thường gặp nhất là xoắn buồng trứng, xảy ra khi cuống u bị vặn xoắn làm tắc nghẽn nguồn máu nuôi dưỡng, gây hoại tử buồng trứng nhanh chóng nếu không được tháo xoắn và xử trí kịp thời.

Một biến chứng cấp tính khác là vỡ u nang buồng trứng, khiến dịch nang và máu tràn vào khoang phúc mạc gây viêm phúc mạc hoặc xuất huyết nội ồ ạt. Người bệnh gặp phải các tình trạng này sẽ có biểu hiện đau bụng quặn thắt dữ dội, buồn nôn, nôn mửa, tụt huyết áp và cần được phẫu thuật cấp cứu trong thời gian sớm nhất để bảo tồn buồng trứng và kiểm soát biến chứng.

Phương pháp mổ nội soi và mổ mở trong điều trị u nang buồng trứng

Hiện nay có hai phương pháp phẫu thuật u nang buồng trứng chính là phẫu thuật nội soi và phẫu thuật mổ mở. Phẫu thuật nội soi ổ bụng là lựa chọn ưu tiên hàng đầu nhờ tính an toàn cao, ít xâm lấn, giảm đau đớn sau mổ, sẹo thẩm mỹ nhỏ và thời gian phục hồi nhanh chóng. Phương pháp này thường áp dụng cho các u nang kích thước trung bình và có đặc tính lành tính rõ ràng.

Phẫu thuật mổ mở qua đường rạch bụng dưới được chỉ định khi khối u có kích thước quá lớn, vị trí giải phẫu dính nhiều do viêm nhiễm hoặc khi có nghi ngờ cao về tổn thương ung thư buồng trứng cần sinh thiết tức thì và lấy trọn vẹn khối u mà không làm tràn dịch tế bào lạ ra ổ bụng. Bác sĩ sẽ giải thích chi tiết phương án can thiệp thích hợp nhất cho từng người bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định phẫu thuật của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý uống các loại thuốc đông y, thảo dược không rõ nguồn gốc để làm tiêu u mà bỏ lỡ thời điểm can thiệp y khoa phù hợp. Thăm khám phụ khoa định kỳ mỗi 6 tháng là cách tốt nhất để phát hiện sớm và xử trí an toàn các bất thường tại buồng trứng.

Tóm tắt

Phần lớn u nang buồng trứng là lành tính và có thể tự biến mất sau một vài chu kỳ kinh nguyệt. Phẫu thuật chỉ được chỉ định khi khối u lớn, nghi ngờ ác tính hoặc đe dọa biến chứng cấp tính. Việc tuân thủ lịch tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ sản phụ khoa là chìa khóa giúp bảo tồn tối đa chức năng sinh sản và bảo vệ sức khỏe lâu dài.