U nang buồng trứng có nguy hiểm không và cách phòng ngừa biến chứng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
U nang buồng trứng là một trong những bất thường phụ khoa thường gặp nhất ở nữ giới, đặc biệt trong giai đoạn dậy thì và độ tuổi sinh đẻ. Khi phát hiện có khối nang trong buồng trứng qua kết quả siêu âm, rất nhiều chị em phụ nữ cảm thấy hoang mang và lo lắng không biết tình trạng này có gây nguy hiểm đến tính mạng hoặc khả năng làm mẹ sau này hay không.
Thực tế, đa phần các khối u nang buồng trứng là u lành tính, không gây triệu chứng rõ rệt và có thể tự biến mất sau một vài chu kỳ kinh. Tuy nhiên, việc nhận biết rõ bản chất từng loại u cũng như các biến chứng tiềm ẩn là điều cần thiết để phụ nữ có phương án theo dõi, thăm khám và phòng ngừa rủi ro hiệu quả.
U nang buồng trứng có nguy hiểm không là gì?
U nang buồng trứng là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều túi chứa đầy chất lỏng hoặc chất đặc bên trong hoặc trên bề mặt của buồng trứng. Buồng trứng là cơ quan sinh sản giữ vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng trứng trưởng thành và tiết ra các hormone sinh dục nữ như estrogen và progesterone. Khối u nang có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên buồng trứng, kích thước dao động từ vài milimet đến hàng chục centimet. Phần lớn phụ nữ sẽ trải qua ít nhất một lần xuất hiện nang buồng trứng trong suốt cuộc đời, nhưng phần lớn không có triệu chứng và chỉ tình cờ được phát hiện khi đi siêu âm kiểm tra sức khỏe phụ khoa tổng quát.
Phân loại các dạng u nang buồng trứng thường gặp
U nang buồng trứng được chia thành hai nhóm chính là u nang cơ năng và u nang thực thể. U nang cơ năng hình thành do sự rối loạn hoạt động nhẹ của chu kỳ rụng trứng nang noãn, bao gồm nang bọc noãn và nang hoàng thể. Loại u này rất phổ biến ở phụ nữ độ tuổi sinh sản, bản chất hoàn toàn lành tính, thành mỏng, bên trong chứa dịch trong suốt và thường tự tiêu biến sau vài chu kỳ kinh nguyệt mà không cần bất kỳ sự can thiệp y khoa nào. Ngược lại, u nang thực thể phát triển từ những tổn thương thực thể ở nhu mô buồng trứng, gồm các dạng như u nang nước, u nang nhầy, u nang bì và u nang lạc nội mạc tử cung. Những khối u này tiến triển chậm, âm thầm, không thể tự mất đi theo thời gian và đòi hỏi phải có sự chẩn đoán hình ảnh qua siêu âm đầu dò cùng với theo dõi sát sao từ các bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa để đánh giá cấu trúc vỏ nang, kích thước cũng như nguy cơ tiến triển.
U nang buồng trứng có nguy hiểm không và các biến chứng có thể gặp
Mức độ nguy hiểm của u nang buồng trứng phụ thuộc chủ yếu vào bản chất lành tính hay ác tính, tốc độ phát triển và kích thước thực tế của khối u. Đa số trường hợp u nang buồng trứng không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nếu được phát hiện và quản lý y tế tốt. Tuy nhiên, khối u có thể trở nên nguy hiểm khi gây ra các biến chứng cấp tính hoặc mạn tính nghiêm trọng. Biến chứng cấp tính điển hình nhất là xoắn cuống u nang, thường xảy ra ở các khối u có cuống dài, trọng lượng vừa phải như u bì buồng trứng. Khi cuống nang bị xoắn, tuần hoàn máu nuôi buồng trứng bị cắt đứt đột ngột, dẫn đến thiếu máu cục bộ, hoại tử mô buồng trứng và gây đau bụng dưới dữ dội. Một biến chứng cấp tính khác là vỡ nang buồng trứng, làm dịch hoặc máu tràn vào khoang phúc mạc gây viêm phúc mạc cấp tính hoặc xuất huyết nội đe dọa tính mạng. Ngoài ra, khối u kích thước lớn có thể chèn ép bàng quang gây tiểu rắt, tiểu buốt hoặc chèn ép trực tràng dẫn đến táo bón kéo dài.
Cách theo dõi và phòng ngừa biến chứng của u nang buồng trứng
Hiện nay y học chưa có biện pháp tuyệt đối để ngăn chặn hoàn toàn sự hình thành của u nang buồng trứng, đặc biệt là các dạng u nang thực thể do yếu tố cơ địa hay di truyền. Dù vậy, phụ nữ hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa biến chứng nguy hiểm bằng việc đi khám phụ khoa định kỳ từ sáu tháng đến một năm một lần. Việc siêu âm phụ khoa định kỳ giúp nhận biết sớm khối u khi kích thước còn nhỏ, tạo điều kiện thuận lợi cho bác sĩ theo dõi sát diễn tiến và đưa ra phương án xử trí kịp thời trước khi xảy ra biến chứng. Bên cạnh đó, duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, hạn chế căng thẳng kéo dài và xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, giàu rau xanh, chất xơ cũng góp phần duy trì sự ổn định của hệ nội tiết sinh sản. Phụ nữ cũng cần chú ý theo dõi chu kỳ kinh nguyệt và lắng nghe những thay đổi khác thường của cơ thể như đau vùng chậu, rong kinh để kịp thời thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Phụ nữ không tự ý dùng các loại thuốc nam, thảo dược hay thực phẩm chức năng chưa rõ nguồn gốc để làm tiêu u nang buồng trứng. Mọi chỉ định theo dõi, dùng thuốc hoặc phẫu thuật bóc tách khối u cần tuân theo hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa.
Tóm tắt
Phần lớn u nang buồng trứng lành tính và có thể thoái triển tự nhiên. Dù vậy, việc chủ động theo dõi qua thăm khám phụ khoa định kỳ là giải pháp thiết thực nhất giúp chị em bảo vệ trọn vẹn sức khỏe sinh sản, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và phòng tránh tối đa nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
U nang buồng trứng có gây vô sinh không?
Phần lớn u nang buồng trứng không ảnh hưởng đến khả năng thụ thai. Tuy nhiên, các dạng u thực thể lớn như u nang lạc nội mạc tử cung có thể tác động đến chất lượng noãn hoặc làm dính vòi tử cung, cần sự can thiệp và theo dõi chuyên sâu từ bác sĩ sản phụ khoa.
Khối u nang buồng trứng có tự biến mất được không?
U nang cơ năng thường có thể tự teo biến sau một đến ba chu kỳ kinh nguyệt mà không cần điều trị y khoa. Ngược lại, các khối u thực thể như u bì hoặc u nang nhầy sẽ không tự biến mất và cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá định kỳ.
Bị u nang buồng trứng nên kiêng ăn gì?
Phụ nữ có u nang buồng trứng nên duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, chất xơ, trái cây tươi và hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ngọt tinh chế hoặc thịt đỏ. Lối sống cân bằng dinh dưỡng giúp hỗ trợ cân bằng nội tiết tố và kiểm soát cân nặng tốt hơn.
Có phải mọi trường hợp u nang buồng trứng đều phải mổ không?
Khi khối u nang cơ năng còn nhỏ và không gây triệu chứng, bác sĩ thường chỉ định siêu âm theo dõi định kỳ. Chỉ định phẫu thuật thường chỉ đặt ra khi u có kích thước lớn, nghi ngờ ác tính, u thực thể dai dẳng hoặc xuất hiện biến chứng cấp tính.
Dấu hiệu nào cảnh báo biến chứng cấp cứu của u nang buồng trứng?
Người bệnh cần đi cấp cứu ngay khi xuất hiện cơn đau bụng dưới dữ dội, đột ngột, kèm theo sốt cao, nôn mửa, tụt huyết áp hoặc chóng mặt. Đây là các biểu hiện cảnh báo tình trạng xoắn cuống u nang hoặc vỡ nang buồng trứng nguy hiểm.
