Tỷ lệ vô sinh do bệnh quai bị ở nam giới và cách phòng ngừa

Tỷ lệ vô sinh do quai bị ở nam giới là gì?

Viêm tinh hoàn là biến chứng thường gặp nhất của bệnh quai bị ở nam giới sau tuổi dậy thì. Khi vi-rút quai bị xâm nhập vào tinh hoàn, phản ứng viêm có thể làm tổn thương các ống sinh tinh và tế bào mầm. Mặc dù nguy cơ teo tinh hoàn sau viêm có thể lên đến 30-50%, đa số các trường hợp mắc bệnh chỉ bị tổn thương ở một bên tinh hoàn. Tinh hoàn còn lại không bị ảnh hưởng vẫn tiếp tục duy trì chức năng sản xuất tinh trùng và tiết hormone sinh dục nam. Nguy cơ vô sinh hoàn toàn chỉ xảy ra ở một tỷ lệ nhỏ nam giới bị viêm cả hai bên tinh hoàn không được theo dõi và xử trí đúng cách. Do đó, người bệnh không nên quá hoang mang mà cần nắm vững kiến thức phòng ngừa và chăm sóc y khoa phù hợp.

Tỷ lệ vô sinh ở nam giới mắc bệnh quai bị

Biến chứng viêm tinh hoàn do vi-rút quai bị thường khởi phát sau khi sưng tuyến mang tai từ bốn đến tám ngày. Theo các nghiên cứu y khoa, tỷ lệ vô sinh tuyệt đối do bệnh quai bị ở nam giới rất thấp. Nguy cơ này chủ yếu tập trung ở những trường hợp viêm tinh hoàn hai bên, vốn chỉ chiếm khoảng 15% đến 30% trong tổng số ca bị viêm tinh hoàn.

Ngay cả ở những nam giới bị viêm tinh hoàn cả hai bên, tỷ lệ dẫn đến vô sinh vĩnh viễn cũng chỉ dao động trong khoảng từ 1% đến 13%. Đối với đại đa số trường hợp chỉ bị viêm một bên tinh hoàn, bên tinh hoàn lành lặn còn lại vẫn có khả năng sản xuất đủ lượng tinh trùng cho quá trình thụ thai tự nhiên. Dù chất lượng tinh trùng có thể suy giảm tạm thời trong vài tháng đầu sau khi khỏi bệnh, tế bào mầm sinh tinh thường có khả năng phục hồi theo thời gian.

Ảnh hưởng của viêm tinh hoàn do quai bị đến sức khỏe sinh sản

Viêm tinh hoàn do quai bị gây ra phản ứng viêm cấp tính, làm tăng áp lực trong mô tinh hoàn và dễ dẫn đến tổn thương các ống sinh tinh. Trong giai đoạn sưng đau cấp tính, người bệnh thường sốt cao, đau rát vùng bìu và tinh hoàn sưng to gấp hai đến ba lần bình thường.

Sau giai đoạn viêm cấp tính, khoảng một nửa số trường hợp có thể gặp hiện tượng teo tinh hoàn ở mức độ khác nhau. Tuy nhiên, teo tinh hoàn một bên không đồng nghĩa với mất hoàn toàn khả năng làm cha. Ngoài ra, vi-rút quai bị chủ yếu tấn công tế bào mầm sinh tinh mà ít khi gây hại đến các tế bào Leydig đảm nhận nhiệm vụ tiết testosterone. Nhờ đó, hầu hết nam giới sau khi hồi phục vẫn duy trì tốt ham muốn tình dục và chức năng sinh lý bình thường.

Biện pháp chăm sóc và theo dõi cho nam giới khi mắc quai bị

Khi được chẩn đoán mắc bệnh quai bị, nam giới cần tuân thủ chế độ nghỉ ngơi tại giường, hạn chế vận động thể lực mạnh để giảm tác động lực lên vùng bìu. Việc chườm lạnh vùng bẹn bìu và sử dụng quần lót nâng bìu có thể giúp giảm nhẹ triệu chứng sưng đau.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh vì quai bị là bệnh do vi-rút, kháng sinh không có tác dụng điều trị. Mọi loại thuốc giảm đau, chống viêm hay hỗ trợ điều trị đều cần có chỉ định của bác sĩ. Sau khi điều trị khỏi bệnh từ ba đến sáu tháng, nam giới nên đến cơ sở y tế chuyên khoa nam học để thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ. Đánh giá số lượng, độ di động và hình thái tinh trùng sẽ giúp bác sĩ đưa ra lời khuyên hoặc biện pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp.

Phòng ngừa biến chứng quai bị bằng vắc-xin

Tiêm phòng vắc-xin là phương pháp chủ động và hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh quai bị cũng như biến chứng viêm tinh hoàn ở nam giới. Vắc-xin phối hợp sởi, quai bị và rubella tạo ra phản ứng miễn dịch bền vững, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và mức độ nghiêm trọng của biến chứng.

Trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành chưa từng mắc quai bị hoặc chưa tiêm đủ hai liều vắc-xin nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được tư vấn lịch tiêm bổ sung. Bên cạnh đó, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang nơi đông người và nâng cao sức đề kháng cơ thể cũng giúp hạn chế sự lây lan của vi-rút trong cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ dùng cho mục đích tham khảo kiến thức y khoa chung, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Nam giới khi có dấu hiệu sốt, sưng tuyến mang tai hoặc đau sưng vùng bìu cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn theo dõi. Người bệnh tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, thuốc nam chưa kiểm chứng lên vùng tinh hoàn bị sưng hoặc tự mua thuốc điều trị tại nhà để tránh gây nhiễm trùng và biến chứng nguy hiểm.

Tóm tắt

Tỷ lệ vô sinh do bệnh quai bị ở nam giới là tương đối thấp và chủ yếu xảy ra ở những trường hợp viêm tinh hoàn hai bên biến chứng nặng. Việc tiêm vắc-xin phòng bệnh đầy đủ, nghỉ ngơi đúng cách khi mắc bệnh và thăm khám tinh dịch đồ định kỳ sau hồi phục là những giải pháp then chốt giúp nam giới bảo vệ an toàn sức khỏe sinh sản của bản thân.