Triệu chứng viêm não Nhật Bản thường gặp và thời điểm cần đến bệnh viện

Triệu chứng viêm não Nhật Bản là gì?

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây truyền từ động vật sang người thông qua muỗi Culex tritaeniorhynchus làm trung gian truyền bệnh. Muỗi sau khi hút máu các loài động vật hoang dã hoặc gia súc như lợn và chim mang virus sẽ truyền mầm bệnh sang người qua vết đốt. Bệnh thường bùng phát nhiều vào mùa hè, trùng với thời điểm thu hoạch trái cây và mùa sinh sản mạnh mẽ của loài muỗi này.

Sau thời gian ủ bệnh âm thầm, virus nhanh chóng vượt qua hàng rào máu não để tấn công trực tiếp vào nhu mô não, tủy sống và màng não. Tình trạng viêm hoại tử tế bào thần kinh lan tỏa có thể gây phù não dữ dội, rối loạn chức năng tuần hoàn, hô hấp và suy giảm nghiêm trọng các phản xạ sinh tồn. Do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tiêu diệt virus, việc nhận diện sớm các biểu hiện lâm sàng là yếu tố then chốt để hỗ trợ điều trị triệu chứng kịp thời.

Dấu hiệu khởi phát ban đầu của viêm não Nhật Bản

Giai đoạn khởi phát của bệnh thường kéo dài từ 1 đến 3 ngày với các biểu hiện rất đột ngột. Người bệnh thường sốt cao liên tục từ 38 đến 40 độ C, kèm theo cảm giác ớn lạnh, đau đầu dữ dội vùng trán hoặc sau gáy. Cơn đau đầu thường không đáp ứng tốt với các loại thuốc hạ sốt giảm đau thông thường.

Bên cạnh sốt và nhức đầu, người bệnh còn có dấu hiệu buồn nôn, nôn vọt không liên quan đến bữa ăn, mệt mỏi li bì, chán ăn và đau mỏi toàn thân. Ở trẻ nhỏ, bệnh có thể biểu hiện qua việc quấy khóc liên tục, thóp phồng, tiêu chảy hoặc co giật nhẹ thoáng qua, dễ khiến phụ huynh nhầm lẫn với sốt phát ban hoặc cảm cúm thông thường.

Các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng trong giai đoạn toàn phát

Khi bước sang giai đoạn toàn phát, virus đã xâm nhập sâu vào nhu mô não và hệ thần kinh trung ương, khiến các biểu hiện lâm sàng trở nên trầm trọng. Người bệnh xuất hiện hội chứng màng não rõ rệt với biểu hiện cứng gáy, sợ ánh sáng và tư thế nằm co quắp đặc trưng.

Các rối loạn ý thức tiến triển nhanh chóng từ ngủ gà, li bì sang lú lẫn, mê sảng và hôn mê sâu. Những cơn co giật toàn thân hoặc co giật cục bộ ở mặt và tay chân xuất hiện với tần suất dày đặc hơn. Kèm theo đó là tình trạng tăng trương lực cơ, liệt nửa người, rối loạn vận nhãn hoặc mất phản xạ nuốt, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được can thiệp y tế khẩn cấp.

Nguy cơ biến chứng và di chứng thần kinh sau nhiễm bệnh

Bệnh viêm não Nhật Bản có tỷ lệ tử vong đáng kể và nguy cơ để lại di chứng thần kinh lâu dài rất cao ở những trường hợp qua khỏi giai đoạn cấp tính. Các tổn thương thực thể tại nhu mô não có thể dẫn đến di chứng liệt vận động một bên, co cứng cơ, thiểu năng trí tuệ hoặc chậm phát triển tâm thần vận động ở trẻ em.

Nhiều người bệnh sau hồi phục vẫn phải đối mặt với các cơn động kinh thứ phát, rối loạn thính lực, mất ngôn ngữ hoặc biến đổi tính cách. Việc phát hiện sớm ngay từ những triệu chứng đầu tiên và đưa người bệnh đến bệnh viện chuyên khoa truyền nhiễm hoặc thần kinh đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu tối đa các tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Thời điểm cần đến bệnh viện và cách xử trí ban đầu an toàn

Bất kỳ trường hợp nào xuất hiện tình trạng sốt cao đột ngột đi kèm đau đầu dữ dội, nôn vọt hoặc có biểu hiện lơ mơ, cứng gáy cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất. Gia đình tuyệt đối không tự ý giữ người bệnh tại nhà để theo dõi hoặc tự truyền dịch khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Trong quá trình đưa người bệnh đi cấp cứu, cần đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn để tránh sặc chất nôn vào đường thở, nới lỏng quần áo và lau mát hạ sốt nhẹ nhàng. Tuyệt đối không nhét bất kỳ vật cứng nào vào miệng khi người bệnh đang lên cơn co giật vì có thể gây tổn thương răng miệng hoặc tắc nghẽn đường thở.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ sốt cao, co giật hoặc rối loạn ý thức, người nhà cần lập tức đưa người bệnh đến bệnh viện có chuyên khoa truyền nhiễm hoặc hồi sức cấp cứu để được thăm khám và can thiệp y tế chuẩn xác. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc an thần, thuốc hạ sốt liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng viêm não Nhật Bản giúp người bệnh được đưa đến cơ sở y tế kịp thời, hạn chế nguy cơ tử vong và các di chứng thần kinh nặng nề. Mọi người không nên chủ quan trước những cơn sốt cao kèm đau đầu, nôn mửa hoặc lơ mơ bất thường, đồng thời cần chủ động tiêm phòng vắc xin và diệt muỗi để bảo vệ sức khỏe gia đình.