Triệu chứng viêm họng cấp thường gặp và những lưu ý cần biết

Triệu chứng viêm họng cấp là gì?

Viêm họng cấp là phản ứng viêm cấp tính xảy ra tại lớp niêm mạc lót vùng họng và hầu, có thể lan rộng đến amidan hoặc các mô xung quanh. Tình trạng này diễn biến nhanh chóng trong vòng vài giờ đến một vài ngày sau khi cơ thể tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh như virus cảm lạnh, cúm hoặc vi khuẩn. Niêm mạc họng khi bị tấn công sẽ trở nên xung huyết, phù nề và tăng tiết dịch nhầy, gây ra hàng loạt cảm giác khó chịu tại chỗ. Ngoài các yếu tố vi sinh vật, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, việc hít phải không khí khô lạnh, khói thuốc lá hay các chất kích ứng từ môi trường cũng là những tác nhân thuận lợi thúc đẩy phản ứng viêm họng cấp bùng phát. Phần lớn các trường hợp nhẹ có thể tự thoái lui sau khoảng một tuần nếu được nghỉ ngơi hợp lý, nhưng người bệnh không nên chủ quan vì biến chứng nhiễm trùng hoàn toàn có thể xảy ra nếu không được theo dõi sát sao.

Những triệu chứng tại chỗ điển hình của viêm họng cấp

Dấu hiệu nổi bật nhất của viêm họng cấp là cảm giác đau rát, khô nóng tại hầu họng, tăng lên rõ rệt mỗi khi nuốt. Người bệnh thường có cảm giác vướng nghẹn như có dị vật trong họng, khiến việc ăn uống hoặc nuốt nước bọt gặp nhiều trở ngại. Khi quan sát vùng miệng họng, niêm mạc thành sau họng thường xung huyết đỏ và phù nề.

Cơn ho thường bắt đầu bằng ho khan trong những ngày đầu, sau đó có thể chuyển thành ho có đờm nhầy trong hoặc đục tùy mức độ viêm nhiễm. Tình trạng phù nề lan gần thanh quản có thể gây khàn tiếng nhẹ hoặc thay đổi âm sắc giọng nói. Người bệnh cũng hay bị ngứa họng và có phản xạ hắng giọng liên tục để tống dịch tiết ứ đọng.

Biểu hiện toàn thân đi kèm trong đợt viêm họng cấp

Viêm họng cấp không chỉ gây tổn thương tại chỗ mà còn kích hoạt phản ứng miễn dịch toàn cơ thể, dẫn đến các triệu chứng toàn thân đặc trưng. Sốt là một trong những biểu hiện phổ biến nhất, dao động từ sốt nhẹ từ 37.5 đến 38 độ C trong các trường hợp do virus, cho đến sốt cao đột ngột trên 38.5 hoặc 39 độ C kèm cảm giác ớn lạnh khi có sự hiện diện của vi khuẩn.

Đi cùng với sốt, người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi rã rời, uể oải, đau nhức các khớp cơ và đau đầu âm ỉ. Phản ứng sưng đau các hạch bạch huyết ở góc hàm hoặc dọc hai bên cổ cũng là dấu hiệu thường gặp, do các tế bào miễn dịch đang tích cực hoạt động để khu trú ổ viêm. Trẻ nhỏ khi mắc bệnh có thể quấy khóc nhiều, chán ăn, bỏ bú, ngủ không ngon giấc và đôi khi buồn nôn hoặc nôn trớ do niêm mạc họng bị kích thích quá mức.

Phân biệt triệu chứng do virus và vi khuẩn

Viêm họng cấp do virus chiếm phần lớn các trường hợp, thường đi kèm triệu chứng viêm long đường hô hấp trên như chảy nước mũi, ngạt mũi, hắt hơi, đỏ mắt và ho húng hắng. Các biểu hiện này có xu hướng tự thuyên giảm sau ba đến năm ngày khi người bệnh được chăm sóc và nghỉ ngơi hợp lý.

Trường hợp viêm họng do vi khuẩn, phổ biến là liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes), bệnh thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau họng dữ dội và ít khi kèm ho hay sổ mũi. Khi kiểm tra thực thể, bác sĩ có thể ghi nhận amidan sưng đỏ, xuất hiện chấm mủ trắng hoặc chất tiết bựa trắng. Do phác đồ điều trị giữa virus và vi khuẩn hoàn toàn khác biệt, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và chỉ định xét nghiệm phù hợp, tránh tự suy đoán nguyên nhân.

Những dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám y tế ngay

Phần lớn các đợt viêm họng cấp diễn tiến lành tính, nhưng người bệnh cần chủ động đi khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu triệu chứng đau rát họng kéo dài trên một tuần không giảm, hoặc mức độ đau tăng nặng khiến việc nuốt nước và thức ăn trở nên bất khả thi.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu khó thở, thở rít, khó há miệng hoặc giọng nói biến đổi dạng giọng ngậm hạt thị, cảnh báo nguy cơ phù nề đường thở hoặc áp xe quanh amidan. Các biểu hiện sốt cao liên tục không hạ, nổi ban đỏ trên da, đau nhức tai, nước tiểu sẫm màu hay sưng đau khớp lớn cũng cần được bác sĩ đánh giá khẩn trương để phòng ngừa biến chứng toàn thân.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các triệu chứng viêm họng cấp chỉ mang tính chất giáo dục y khoa và tham khảo phổ thông, không thể thay thế cho quá trình thăm khám, chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các loại thuốc điều trị đặc hiệu khi chưa có đơn thuốc từ nhân viên y tế. Việc lạm dụng kháng sinh khi viêm họng do virus không giúp khỏi bệnh mà còn gia tăng nguy cơ kháng thuốc và tác dụng phụ nguy hại.

Tóm tắt

Hiểu rõ các triệu chứng viêm họng cấp giúp mỗi cá nhân chủ động theo dõi diễn biến sức khỏe của bản thân và gia đình. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau họng, sốt hay mệt mỏi, việc duy trì chế độ nghỉ ngơi, uống đủ nước và giữ ấm cơ thể là rất cần thiết. Nếu triệu chứng trở nên nghiêm trọng hoặc không cải thiện, hãy chủ động liên hệ với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế để được kiểm tra và tư vấn hướng xử trí an toàn.