Triệu chứng u não ở người lớn và những dấu hiệu cảnh báo sớm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
U não ở người lớn là tình trạng xuất hiện khối tế bào bất thường phát triển bên trong hộp sọ, có thể xuất phát nguyên phát từ mô não hoặc do di căn từ các cơ quan khác. Do hộp sọ có thể tích cố định, sự phát triển của khối u sẽ chèn ép mô não lành và làm tăng áp lực nội sọ, gây ra nhiều biểu hiện lâm sàng đa dạng.
Các triệu chứng u não ở người lớn phụ thuộc chủ yếu vào kích thước, tốc độ phát triển và vị trí giải phẫu của khối u. Việc hiểu rõ những dấu hiệu điển hình giúp người bệnh và người nhà nhận biết kịp thời các cảnh báo bất thường, từ đó chủ động thăm khám y khoa để được chẩn đoán và có biện pháp can thiệp đúng lúc.
Triệu chứng u não ở người lớn là gì?
U não ở người lớn bao gồm khối u nguyên phát khởi phát từ các tế bào cấu thành hệ thần kinh trung ương như tế bào thần kinh đệm, màng não, tuyến yên và khối u thứ phát do tế bào ung thư từ các cơ quan khác di căn đến não. Tùy thuộc vào bản chất mô bệnh học, khối u có thể mang tính chất lành tính phát triển chậm hoặc ác tính tiến triển nhanh. Không gian bên trong hộp sọ của người trưởng thành là một khoang kín với dung tích không đổi. Do đó, khi một khối u xuất hiện và gia tăng kích thước, nó không chỉ trực tiếp phá hủy hoặc chèn ép các cấu trúc thần kinh lân cận mà còn đẩy nhanh tình trạng tăng áp lực nội sọ. Cơ chế bệnh sinh này giải thích vì sao triệu chứng u não ở người lớn thường kết hợp giữa các biểu hiện toàn thân do tăng áp lực trong sọ và các dấu hiệu thần kinh khu trú đặc thù của từng phân khu vỏ não.
Cơn đau đầu kéo dài và tăng dần theo áp lực nội sọ
Đau đầu là một trong những biểu hiện phổ biến nhất ở người lớn có khối u trong não, xuất hiện do khối u chiếm thể tích và gây tăng áp lực nội sọ. Khác với những cơn đau đầu do căng thẳng hay mệt mỏi thông thường, đau đầu do u não thường có xu hướng âm ỉ, nặng hơn vào sáng sớm sau khi ngủ dậy hoặc xuất hiện nửa đêm làm gián đoạn giấc ngủ. Cơn đau có thể trở nên dữ dội hơn khi người bệnh ho, hắt hơi, cúi người xuống thấp hoặc gắng sức vận động. Một đặc điểm đáng lưu ý là tình trạng đau đầu này có chiều hướng tăng dần về tần suất và cường độ theo thời gian, ít đáp ứng hoặc chỉ thuyên giảm tạm thời với các loại thuốc giảm đau thông thường. Bên cạnh đó, đau đầu do tăng áp lực nội sọ thường đi kèm cảm giác buồn nôn hoặc nôn vọt, đặc biệt là vào thời điểm sáng sớm khi vừa thức giấc.
Cơn co giật khởi phát lần đầu ở người trưởng thành
Cơn co giật khởi phát lần đầu ở người trưởng thành chưa từng có tiền sử động kinh là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng liên quan đến tổn thương cấu trúc não, trong đó có khối u não. Khi khối u phát triển, tế bào u và vùng phù nề xung quanh có thể kích thích các tế bào thần kinh lân cận phóng điện bất thường, dẫn đến co giật. Cơn co giật có thể biểu hiện dưới dạng co giật cục bộ như co giật một bên tay, giật khóe miệng, cảm giác tê bì cục bộ hoặc co giật toàn thể khiến người bệnh mất ý thức, co cứng toàn thân và sùi bọt mép. Mọi trường hợp người lớn xuất hiện cơn co giật đầu đời đều cần được đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để thực hiện các khảo sát hình ảnh học sọ não, nhằm loại trừ tổn thương thực thể do khối u gây ra.
Suy giảm chức năng vận động cảm giác và thị giác
Sự chèn ép của khối u lên các đường dẫn truyền thần kinh hoặc các trung tâm chức năng cụ thể trong não có thể gây ra những khiếm khuyết thần kinh khu trú rõ rệt. Người bệnh có thể cảm thấy yếu hoặc tê bì một bên cơ thể, vụng về khi cầm nắm đồ vật, đi lại xiêu vẹo hoặc khó phối hợp động tác tinh vi của bàn tay. Nếu khối u nằm gần đường dẫn truyền thị giác hoặc gây phù gai thị do tăng áp lực nội sọ, người bệnh thường gặp tình trạng nhìn mờ, nhìn đôi, mất thị trường ngoại vi hoặc thỉnh thoảng thấy các đốm tối trước mắt. Ngoài ra, tổn thương tại bán cầu não ưu thế có thể khiến người bệnh gặp trở ngại lớn về ngôn ngữ như khó tìm từ diễn đạt, nói ngọng bất thường, không hiểu lời người khác nói hoặc mất khả năng đọc và viết trôi chảy.
Biến đổi tâm lý tính cách và suy giảm nhận thức
Các khối u phát triển tại thùy trán hoặc thùy thái dương thường gây ra những biến đổi tinh vi nhưng sâu sắc về mặt tâm thần và chức năng nhận thức bậc cao. Người thân thường là người đầu tiên nhận thấy người bệnh thay đổi tính khí một cách khác thường, trở nên cáu gắt vô cớ, trầm cảm, thu mình hoặc ngược lại là hưng phấn thái quá và có những hành vi thiếu kiềm chế. Bên cạnh đó, khối u có thể làm suy giảm trí nhớ ngắn hạn, khiến người bệnh hay quên các sự việc vừa xảy ra, giảm khả năng tập trung chú ý và mất đi sự linh hoạt trong việc lập kế hoạch hay giải quyết công việc hàng ngày. Những triệu chứng này đôi khi bị nhầm lẫn với hội chứng suy nhược thần kinh, trầm cảm tuổi trung niên hoặc bệnh lý sa sút trí tuệ thông thường, dẫn đến việc chậm trễ trong phát hiện bệnh.
Rối loạn thăng bằng chóng mặt và phối hợp động tác
Khi khối u tọa lạc tại vùng hố sau, đặc biệt là tiểu não hoặc thân não, người bệnh sẽ gặp các rối loạn nghiêm trọng về thăng bằng và điều hòa vận động. Biểu hiện thường gặp là cảm giác chóng mặt kéo dài, đi đứng loạng choạng như người say rượu, khó giữ thăng bằng khi đứng thẳng hoặc khi thay đổi tư thế đột ngột. Một số người gặp hiện tượng rung giật nhãn cầu, nuốt sặc, khó nuốt thức ăn hoặc giọng nói bị biến đổi trở nên nghẹt và khó nghe. Những rối loạn này phản ánh tình trạng chèn ép vào các cấu trúc điều khiển phản xạ thăng bằng và các dây thần kinh sọ não xuất phát từ thân não, đòi hỏi người bệnh phải được kiểm tra cẩn thận bằng các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu.
Lưu ý an toàn
Các triệu chứng thần kinh nêu trên có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác nhau ngoài khối u não, chẳng hạn như tai biến mạch máu não, viêm màng não hoặc rối loạn tiền đình. Thông tin bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa, không thay thế cho quy trình khám bệnh trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng khoa học. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu dữ dội đột ngột, co giật, yếu liệt chi hoặc thay đổi tri giác nhanh chóng, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Nhận biết sớm các triệu chứng u não ở người lớn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thần kinh. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc tiến triển nặng dần, người bệnh cần chủ động đến các cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ can thiệp phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau đầu do khối u não có điểm gì khác với đau đầu thông thường?
Đau đầu do u não thường nặng hơn vào buổi sáng sớm, tăng lên khi ho hoặc cúi người và có xu hướng tăng dần mức độ theo thời gian, thường không đáp ứng tốt với các loại thuốc giảm đau thông thường.
Người lớn bị co giật lần đầu có phải là dấu hiệu của u não không?
Co giật là một trong những biểu hiện thường gặp của khối u não, đặc biệt khi cơn co giật xuất hiện lần đầu ở người trưởng thành khỏe mạnh mà trước đó không có tiền sử động kinh.
Khối u não ở người lớn có phải luôn luôn là bệnh ác tính không?
Không phải tất cả u não đều là ung thư. Khối u não bao gồm cả u lành tính và u ác tính, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại tế bào, vị trí và kích thước của khối u trong hộp sọ.
Bác sĩ thường chỉ định phương pháp nào để phát hiện khối u não?
Chụp cộng hưởng từ sọ não có tiêm thuốc đối quang từ và chụp cắt lớp vi tính là các phương pháp chẩn đoán hình ảnh phổ biến, giúp bác sĩ quan sát rõ vị trí, kích thước và đặc điểm khối u.
Người nghi ngờ có khối u não cần tránh làm những gì?
Người bệnh u não không nên tự ý dùng thuốc nam, thuốc lá không rõ nguồn gốc hoặc tự điều chỉnh thuốc chống phù não, chống co giật mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh.
