Xử trí đúng cách khi xuất hiện chứng lông quặm ở người già
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Lông quặm ở người già là một vấn đề nhãn khoa thường gặp, gây ra nhiều phiền toái trong sinh hoạt hàng ngày và đe dọa trực tiếp đến thị lực nếu không được can thiệp đúng lúc. Khi bước vào độ tuổi lão hóa, các cấu trúc nâng đỡ mi mắt dần suy yếu khiến bờ mi bị cuộn vào trong, làm cho các sợi lông mi cọ xát liên tục lên giác mạc nhạy cảm.
Nhiều người bệnh và người nhà thường lúng túng khi thấy mắt liên tục cộm đỏ, chảy nước mắt, thậm chí tự tìm cách nhổ hoặc cắt lông mi tại nhà mà không lường trước được nguy cơ nhiễm khuẩn hay loét giác mạc. Việc nhận biết sớm và tiếp cận đúng các giải pháp y khoa chuyên sâu là yếu tố then chốt để xử trí triệt để, bảo vệ an toàn thị lực cho người cao tuổi.
Lông quặm ở người già là gì?
Lông quặm là tình trạng các sợi lông mi mọc lệch hướng, cọ xát trực tiếp vào kết mạc và giác mạc của nhãn cầu. Ở người cao tuổi, hiện tượng này rất phổ biến và thường đi kèm với tình trạng quặm mi tuổi già, khi toàn bộ bờ mi mắt bị lộn vào phía trong do các cấu trúc mô mềm, cân cơ nâng đỡ mi mắt và sụn mi bị thoái hóa, chùng nhão. Khi bờ mi hoặc các nang lông mi hướng vào trong, mỗi lần chớp mắt, các sợi lông cứng sẽ cọ xát liên tục lên bề mặt giác mạc nhạy cảm. Người cao tuổi thường cảm thấy cộm như có hạt bụi trong mắt, mắt đỏ ngầu, kích thích chảy nước mắt liên tục và sợ ánh sáng. Nếu không được can thiệp kịp thời, sự cọ xát liên miên này có thể gây xước giác mạc, trợt biểu mô, dẫn tới viêm loét giác mạc và để lại sẹo đục làm giảm thị lực vĩnh viễn.
Nhận biết dấu hiệu lông quặm gây khó chịu ở mắt người cao tuổi
Ở giai đoạn sớm, người cao tuổi thường phàn nàn về cảm giác cộm xốn giống như có sạn cát hoặc dị vật kẹt trong mắt mà không thể rửa trôi. Mắt có biểu hiện kích thích rõ rệt với các dấu hiệu như đỏ mắt, ngứa ngáy, chảy nước mắt giàn giụa, đặc biệt là khi tiếp xúc với gió hoặc ánh sáng chói. Người bệnh thường có phản xạ chớp mắt liên tục, nháy mắt hoặc dùng tay dụi mắt để tìm cảm giác dễ chịu tạm thời, nhưng hành động này càng khiến lông mi chà xát mạnh hơn vào giác mạc. Khi quan sát kỹ dưới ánh sáng tốt, người nhà có thể nhìn thấy một vài sợi lông mi hoặc cả vạt bờ mi dưới cuộn hẳn vào phía trong bề mặt nhãn cầu. Trong trường hợp nặng hơn, mắt có thể tiết dịch nhầy hoặc dử ghèn bết dính quanh mi mắt, kèm theo cảm giác đau nhức, mí mắt sưng nề nhẹ và thị lực bắt đầu suy giảm do giác mạc bị tổn thương biểu mô.
Các bước xử trí tạm thời và an toàn tại nhà cho người bệnh
Khi phát hiện người cao tuổi bị lông quặm, điều quan trọng đầu tiên là tuyệt đối không tự ý dùng nhíp gia dụng để nhổ lông mi hay dùng kéo cắt tỉa tại nhà. Nhíp hoặc kéo không được khử trùng chuyên dụng dễ đưa vi khuẩn gây nhiễm trùng vào bờ mi; đồng thời lông mi sau khi nhổ vẫn sẽ mọc lại sau vài tuần với đầu lông cứng nhọn hơn, gây trầy xước giác mạc nghiêm trọng hơn. Để giảm cảm giác cộm rát khó chịu trong thời gian chờ đi khám bác sĩ, người nhà có thể cho người bệnh nhỏ nước muối sinh lý đẳng trương hoặc các loại nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để bôi trơn bề mặt nhãn cầu. Dung dịch bôi trơn giúp tạo lớp màng ẩm làm giảm bớt lực ma sát cơ học giữa sợi lông và giác mạc. Bên cạnh đó, có thể hướng dẫn người bệnh dùng ngón tay sạch kéo nhẹ phần da mi dưới hướng xuống phía má và dùng một miếng băng dính y tế mềm cố định tạm thời để bờ mi lật ra ngoài, giúp mắt dễ chịu hơn trong vài giờ.
Các phương pháp can thiệp y khoa chuyên sâu tại cơ sở nhãn khoa
Tại các cơ sở nhãn khoa, bác sĩ sẽ sử dụng kính sinh hiển vi để đánh giá chính xác mức độ tổn thương giác mạc và xác định nguyên nhân gây lông quặm do lệch nang lông đơn thuần hay do quặm mi tuổi già. Tùy thuộc vào số lượng lông xiên và cấu trúc mi, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp can thiệp thích hợp. Nếu chỉ có một vài sợi lông mọc lạc chỗ, bác sĩ có thể tiến hành nhổ lông mi bằng kẹp vi phẫu chuyên dụng, triệt đốt nang lông bằng sóng điện cao tần hoặc liệu pháp áp lạnh để phá hủy tận gốc nang lông, ngăn ngừa lông mọc tái phát. Đối với trường hợp người già bị quặm mi do thoái hóa và lỏng lẻo cân cơ mi mắt, phẫu thuật chỉnh hình mi mắt là giải pháp triệt để và hiệu quả nhất. Đây là một tiểu phẫu nhẹ nhàng, thực hiện dưới gây tê tại chỗ, giúp tái tạo độ căng của dây chằng mi, tái lập vị trí giải phẫu tự nhiên của bờ mi và hướng hàng lông mi quay trở lại phía ngoài, bảo vệ toàn diện giác mạc.
Chăm sóc và theo dõi mắt sau can thiệp y tế
Sau khi được can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật chỉnh hình bờ mi, việc chăm sóc mắt đúng cách tại nhà đóng vai trò quyết định đến tốc độ phục hồi. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt đơn thuốc của bác sĩ nhãn khoa, bao gồm thuốc nhỏ mắt kháng sinh để phòng ngừa nhiễm trùng và thuốc mỡ tra mắt giúp làm dịu vết thương. Mi mắt cần được giữ khô ráo, sạch sẽ trong những ngày đầu, dùng gạc y tế vô trùng thấm nước muối sinh lý để vệ sinh nhẹ nhàng rìa mi, tránh chà xát mạnh lên vết mổ hoặc vùng vừa triệt nang lông. Người cao tuổi nên đeo kính râm bảo hộ khi ra ngoài nhằm chắn bụi bẩn, cản gió và giảm chói mắt. Gia đình cần nhắc nhở người bệnh kiêng dụi tay vào mắt và tránh các hoạt động cúi gập người hay mang vác nặng trong tuần đầu sau tiểu phẫu. Người bệnh cần tái khám đúng hẹn để bác sĩ cắt chỉ và kiểm tra độ lành thương của giác mạc.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Tuyệt đối không tự ý dùng nhíp nhổ lông mi, không tự cắt tỉa mi mắt và không tự mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định y khoa. Nếu người cao tuổi xuất hiện các dấu hiệu báo động như đau nhức mắt dữ dội, mắt đỏ nhiều, chảy mủ, sợ sáng nặng hoặc nhìn mờ đột ngột, gia đình cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện mắt để được cấp cứu kịp thời, tránh biến chứng thủng giác mạc gây mất thị lực vĩnh viễn.
Tóm tắt
Lông quặm ở người già là tình trạng lão hóa mi mắt thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây suy giảm thị lực nếu xử trí sai cách. Việc thăm khám sớm tại chuyên khoa mắt kết hợp các biện pháp can thiệp y khoa phù hợp sẽ giúp loại bỏ triệt để cảm giác cộm xốn, phục hồi sự thoải mái và bảo vệ đôi mắt sáng khỏe cho người cao tuổi.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người già bị lông quặm có nên tự dùng nhíp nhổ tại nhà không?
Không nên tự nhổ lông mi bằng nhíp tại nhà. Việc này dễ gây nhiễm trùng bờ mi, xước giác mạc và khiến sợi lông mọc lại sau vài tuần cứng nhọn hơn, làm tổn thương mắt nghiêm trọng hơn.
Quá trình phẫu thuật chỉnh hình lông quặm ở người già có đau không?
Phẫu thuật điều trị quặm mi là một tiểu phẫu nhẹ nhàng được gây tê cục bộ tại vùng mi mắt. Người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và hầu như không cảm thấy đau đớn trong suốt quá trình can thiệp.
Thuốc nhỏ mắt có thể chữa khỏi hoàn toàn chứng lông quặm không?
Thuốc nhỏ mắt chỉ có tác dụng bôi trơn và giảm cộm xốn tạm thời chứ không thể làm thay đổi hướng mọc của lông mi hay sửa chữa sự lỏng lẻo của cơ mi mắt. Người bệnh cần can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật để xử lý triệt để.
Sau khi tiểu phẫu lông quặm thì mắt người bệnh mất bao lâu để hồi phục?
Thông thường, vết mổ sẽ liền da và giảm sưng sau khoảng bảy đến mười ngày. Người bệnh có thể được cắt chỉ sau một tuần và mắt sẽ hồi phục hoàn toàn ổn định sau khoảng hai đến bốn tuần tuân thủ đúng chăm sóc y tế.
Lông quặm ở người cao tuổi sau khi can thiệp có bị tái phát không?
Nếu được phẫu thuật chỉnh hình đúng kỹ thuật, tỷ lệ tái phát rất thấp. Tuy nhiên, quá trình lão hóa tự nhiên của các mô nâng đỡ quanh mắt vẫn tiếp diễn, do đó người cao tuổi vẫn nên tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
