Nhận biết triệu chứng chấn thương sọ não kín và cách theo dõi

Chấn thương sọ não kín là gì?

Chấn thương sọ não kín là dạng tổn thương não bộ do lực va đập cơ học trực tiếp hoặc lực rung lắc đột ngột tác động lên vùng đầu mà không làm rách màng não hay tạo đường thông thương giữa khoang sọ với môi trường bên ngoài. Nguyên nhân thường bắt nguồn từ tai nạn giao thông, tai nạn lao động, ngã từ trên cao hoặc va chạm thể thao.

Mặc dù cấu trúc xương sọ vẫn còn nguyên vẹn, năng lượng từ cú va chạm có thể khiến nhu mô não bị xê dịch, va đập vào thành xương sọ bên trong. Sự xê dịch này dễ gây tổn thương sợi trục lan tỏa, phù não hoặc đứt rách các mạch máu nhỏ dẫn đến chảy máu nội sọ. Tính chất nguy hiểm của tổn thương dạng này nằm ở khoảng tỉnh, khi người bệnh hoàn toàn tỉnh táo sau tai nạn trước khi các triệu chứng suy giảm tri giác nghiêm trọng xuất hiện.

Những triệu chứng chấn thương sọ não kín thường gặp

Sau khi gặp phải va đập vùng đầu, người bệnh có thể xuất hiện nhiều biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào mức độ tổn thương của mô não. Ở mức độ nhẹ như chấn động não, các biểu hiện phổ biến bao gồm đau đầu âm ỉ hoặc đau nhói, cảm giác chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng và buồn nôn thoáng qua.

Ngoài ra, người bị thương có thể gặp phải tình trạng lú lẫn nhẹ, suy giảm khả năng tập trung, trí nhớ tạm thời bị gián đoạn hoặc không nhớ rõ sự việc vừa diễn ra quanh thời điểm tai nạn. Một số người trở nên nhạy cảm bất thường với ánh sáng mạnh và tiếng ồn lớn, cảm thấy mệt mỏi rã rời hoặc thay đổi nhịp ngủ như ngủ li bì hoặc trằn trọc khó ngủ. Dù các biểu hiện này có xu hướng thuyên giảm sau vài ngày nghỉ ngơi, chúng vẫn cần được ghi nhận cẩn thận để đánh giá diễn tiến chấn thương.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến bệnh viện khẩn cấp

Trong chấn thương sọ não kín, hiện tượng chảy máu nội sọ hoặc phù não có thể làm gia tăng áp lực nội sọ nhanh chóng. Người nhà cần theo dõi sát và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu báo động nghiêm trọng. Triệu chứng điển hình là đau đầu dữ dội ngày càng tăng tiến và không đáp ứng với các biện pháp nghỉ ngơi thông thường.

Bên cạnh đó, nôn mửa liên tục nhiều lần, đặc biệt là nôn vọt, là dấu hiệu chỉ điểm tăng áp lực nội sọ. Tình trạng rối loạn tri giác như ngủ gà, mất định hướng không gian và thời gian, khó đánh thức hoặc hôn mê đòi hỏi phải cấp cứu khẩn cấp. Các biểu hiện thần kinh khu trú khác gồm co giật cơ, yếu liệt một bên tay chân, nói ngọng, mất khả năng diễn đạt ngôn ngữ, đồng tử hai mắt giãn không đều hoặc chảy dịch trong, máu qua mũi và tai.

Phương pháp đánh giá y khoa đối với tổn thương vùng đầu

Khi tiếp nhận người bệnh nghi ngờ chấn thương sọ não kín, bác sĩ chuyên khoa thần kinh sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng toàn diện, đánh giá tri giác thông qua thang điểm hôn mê Glasgow cùng phản xạ thần kinh và chức năng vận động. Việc đánh giá này giúp phân loại mức độ chấn thương từ nhẹ, trung bình đến nặng để xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

Để khảo sát chi tiết bên trong hộp sọ, chụp cắt lớp vi tính sọ não là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hàng đầu được chỉ định khẩn cấp nhằm phát hiện các ổ tụ máu ngoài màng cứng, tụ máu dưới màng cứng, xuất huyết dưới nhện hoặc phù não. Trong một số trường hợp cần đánh giá tổn thương sợi trục vi mô hoặc theo dõi tổn thương bán cấp và mạn tính, chụp cộng hưởng từ não sẽ mang lại hình ảnh rõ nét hơn, hỗ trợ bác sĩ đưa ra phác đồ can thiệp tối ưu.

Nguyên tắc theo dõi và chăm sóc người bệnh tại nhà

Đối với các trường hợp chấn thương sọ não kín mức độ nhẹ đã được bác sĩ thăm khám và cho phép theo dõi tại nhà, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ chế độ nghỉ ngơi thể chất và tinh thần. Trong tối thiểu 24 đến 48 giờ đầu, người nhà cần túc trực bên cạnh để quan sát sát sao hành vi, khả năng giao tiếp và mức độ tỉnh táo của người bệnh.

Cứ sau mỗi 2 đến 3 giờ, kể cả vào ban đêm, người chăm sóc nên đánh thức người bệnh dậy để kiểm tra xem họ có tỉnh táo, trả lời đúng câu hỏi đơn giản và cử động bình thường hay không. Người bệnh cần tránh các hoạt động gắng sức, không chơi thể thao, hạn chế sử dụng màn hình điện tử như điện thoại, máy tính hay xem tivi. Đồng thời, chế độ ăn uống nên thanh đạm, tránh hoàn toàn rượu bia, chất kích thích và không tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc an thần hay giảm đau mạnh nào.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh uống các loại thuốc giảm đau nhóm chống viêm không steroid hoặc thuốc chống đông mà chưa có chỉ định từ bác sĩ, vì chúng có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não. Người bệnh không được ở một mình trong 48 giờ đầu sau chấn thương vùng đầu. Mọi diễn tiến suy giảm nhận thức hay nôn ói đều là tình huống cấp cứu thần kinh, cần chuyển viện ngay lập tức.

Tóm tắt

Chấn thương sọ não kín là tình trạng y khoa tiềm ẩn nhiều rủi ro khôn lường do các tổn thương mô não không biểu hiện rõ rệt ra bên ngoài. Sự chủ động theo dõi tri giác trong những ngày đầu kết hợp với việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế là chìa khóa then chốt để bảo vệ chức năng thần kinh và bảo đảm an toàn cho tính mạng.