Triệu chứng biến thể Delta có gì khác so với chủng Covid-19 ban đầu?

Triệu chứng biến thể Delta là gì?

Biến thể Delta, được phát hiện lần đầu tại Ấn Độ vào cuối năm 2020, là một trong những biến thể đáng lo ngại của virus SARS-CoV-2. Nhờ sở hữu nhiều đột biến tại protein gai, biến thể này có khả năng bám dính tốt hơn vào tế bào niêm mạc đường hô hấp người, làm tăng đáng kể tải lượng virus trong mũi họng và rút ngắn thời gian ủ bệnh. So với chủng virus ban đầu xuất hiện năm 2019, biểu hiện khi nhiễm biến thể Delta có xu hướng dịch chuyển nhiều hơn về phía đường hô hấp trên. Người mắc chủng ban đầu thường xuất hiện các dấu hiệu kinh điển như mất khứu giác, mất vị giác, sốt cao kéo dài hoặc khó thở sớm. Ngược lại, biến thể Delta thường khởi phát bằng những triệu chứng giống cảm mạo thông thường như đau đầu, rát họng, chảy nước mũi và hắt hơi. Sự tương đồng này khiến nhiều người chủ quan, lầm tưởng bản thân chỉ bị cảm lạnh thời tiết, từ đó dễ làm chậm trễ việc cách ly và tăng nguy cơ lây truyền trong cộng đồng.

Biểu hiện đặc trưng của chủng virus Covid-19 ban đầu

Ở giai đoạn đầu của đại dịch, người nhiễm chủng SARS-CoV-2 nguyên bản thường trải qua các triệu chứng đặc thù đã được ghi nhận rộng rãi. Nhóm triệu chứng kinh điển bao gồm sốt cao, ho khan liên tục, mệt mỏi toàn thân và đặc biệt là tình trạng mất vị giác hoặc mất khứu giác đột ngột. Tình trạng mất mùi và vị ở chủng gốc từng được xem là dấu hiệu chỉ điểm rất có giá trị trong việc nhận diện lâm sàng ban đầu.

Bên cạnh đó, các triệu chứng như ớn lạnh, đau nhức cơ bắp toàn thân và đau họng cũng có thể xuất hiện nhưng ít chiếm ưu thế bằng sốt và ho. Một số trường hợp tiến triển tổn thương phổi dẫn đến khó thở, tức ngực sau khoảng một tuần khởi phát. Các triệu chứng liên quan đến sổ mũi, nghẹt mũi lại tương đối hiếm gặp ở chủng ban đầu, tạo nên ranh giới phân biệt khá rõ với các bệnh viêm đường hô hấp thông thường thời điểm đó.

Những thay đổi triệu chứng lâm sàng ở biến thể Delta

Khi biến thể Delta trở thành chủng ưu thế, các báo cáo lâm sàng ghi nhận sự thay đổi đáng kể trong danh sách những triệu chứng thường gặp nhất. Biểu hiện phổ biến hàng đầu chuyển sang đau đầu, đau rát họng, chảy nước mũi và sốt. Khác với chủng ban đầu, dấu hiệu mất khứu giác và mất vị giác ít gặp hơn rõ rệt ở người nhiễm Delta hoặc chỉ xuất hiện thoáng qua ở giai đoạn muộn.

Tình trạng ho vẫn có thể xảy ra nhưng ho khan liên tục không còn là triệu chứng xuất hiện đầu tiên ở tất cả người bệnh. Nhiều người bệnh chỉ cảm thấy ngứa họng nhẹ, hắt hơi hoặc khàn tiếng tương tự như khi bị viêm mũi xoang dị ứng. Tải lượng virus tập trung rất cao ở niêm mạc mũi họng ngay từ những ngày đầu nhiễm bệnh, giải thích vì sao các biểu hiện hô hấp trên lại chiếm ưu thế rõ rệt như vậy.

Nguy cơ nhầm lẫn giữa nhiễm biến thể Delta và cảm lạnh thông thường

Sự tương đồng giữa triệu chứng nhiễm biến thể Delta và các đợt cảm lạnh hoặc cảm cúm mùa tạo ra thách thức lớn trong việc tự phát hiện bệnh. Khi có các dấu hiệu như nghẹt mũi, sổ mũi, mệt mỏi nhẹ và đau đầu, người mắc thường nghĩ ngay đến cảm mạo do thay đổi thời tiết hoặc ngồi phòng điều hòa kéo dài.

Sự chủ quan này dễ dẫn đến việc lơ là các biện pháp phòng ngừa, tiếp tục tiếp xúc gần với người thân hoặc đồng nghiệp, khiến virus phát tán nhanh chóng. Do tốc độ nhân lên của biến thể Delta rất nhanh, việc phân biệt dựa thuần túy trên cảm giác cơ thể là hoàn toàn không khả thi. Xét nghiệm kháng nguyên nhanh hoặc xét nghiệm RT-PCR là phương pháp duy nhất có thể khẳng định chính xác sự hiện diện của virus SARS-CoV-2, giúp người bệnh chủ động cách ly và theo dõi diễn tiến sức khỏe.

Khả năng chuyển nặng và các dấu hiệu cảnh báo y tế

Mặc dù triệu chứng khởi phát của biến thể Delta có thể giống cảm lạnh thông thường, khả năng gây bệnh nặng và biến chứng viêm phổi ở biến thể này không hề suy giảm, đặc biệt trên những người chưa tiêm vắc xin, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền mãn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường.

Bệnh có thể chuyển biến nhanh sau vài ngày đầu êm ả. Do đó, việc theo dõi sát các dấu hiệu nguy hiểm là cực kỳ cần thiết. Người bệnh cần đặc biệt lưu ý nếu thấy xuất hiện cảm giác hụt hơi, thở gấp khi vận động nhẹ, đau tức ngực liên tục, tím tái môi đầu chi hoặc chỉ số bão hòa oxy máu SpO2 giảm dưới mức an toàn. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào kể trên, người bệnh cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế để được can thiệp kịp thời.

Nguyên tắc theo dõi và chăm sóc sức khỏe tại nhà

Đối với các trường hợp nghi ngờ hoặc được chẩn đoán mắc Covid-19 ở thể nhẹ được hướng dẫn cách ly tại nhà, việc chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi. Người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối trong không gian thông thoáng, uống đủ nước ấm và duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, dễ tiêu hóa.

Có thể súc họng bằng nước muối sinh lý, nhỏ mũi để làm sạch đường thở và giữ vệ sinh cá nhân cẩn thận. Việc theo dõi thân nhiệt định kỳ hai lần mỗi ngày và đo SpO2 bằng thiết bị kẹp đầu ngón tay giúp phát hiện sớm tình trạng thiếu oxy thầm lặng. Người bệnh chỉ sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm đau thông thường khi có hướng dẫn từ nhân viên y tế hoặc dược sĩ chuyên môn, tuyệt đối không tự ý tìm mua các loại thuốc kháng viêm hay kháng đông để tự chữa tại nhà.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp thông tin thường thức khoa học và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa. Mọi biểu hiện lâm sàng của bệnh Covid-19 đều có thể thay đổi tùy thuộc vào cơ địa, tình trạng bệnh nền và mức độ miễn dịch của từng người. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kê đơn như kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc corticoid khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần liên hệ ngay với trung tâm y tế gần nhất.

Tóm tắt

Tóm lại, biến thể Delta có xu hướng khởi phát khá giống cảm lạnh với các triệu chứng nổi bật ở đường hô hấp trên như đau rát họng, chảy nước mũi và đau đầu. Việc chủ động xét nghiệm kiểm tra khi có biểu hiện nghi ngờ cùng việc theo dõi sức khỏe chặt chẽ sẽ giúp bảo vệ an toàn cho bản thân và hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.