Nhận diện các triệu chứng bệnh sởi ở người lớn và những dấu hiệu cần lưu ý

Triệu chứng bệnh sởi ở người lớn là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút thuộc giống Morbillivirus họ Paramyxoviridae gây ra, lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng. Ở người trưởng thành, do hệ miễn dịch phản ứng mạnh hoặc suy giảm kháng thể bảo vệ theo thời gian, bệnh sởi thường khởi phát rầm rộ với mức độ mệt mỏi, sốt cao và suy nhược toàn thân rõ nét hơn nhiều so với trẻ nhỏ. Triệu chứng bệnh sởi ở người lớn tiến triển tuần tự qua các giai đoạn ủ bệnh, khởi phát viêm long, toàn phát mọc ban và hồi phục. Nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách, bệnh rất dễ dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng trên đường hô hấp, thần kinh và tim mạch. Do đó, việc hiểu rõ các biểu hiện lâm sàng đặc thù là nền tảng cốt lõi giúp người bệnh kịp thời bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Triệu chứng trong giai đoạn khởi phát và viêm long đường hô hấp

Giai đoạn khởi phát của bệnh sởi ở người lớn thường kéo dài từ hai đến bốn ngày với các biểu hiện rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Triệu chứng nổi bật nhất là sốt cao đột ngột, thân nhiệt có thể dao động từ 39 đến 40 độ C, kèm theo cảm giác ớn lạnh, đau mỏi toàn thân và suy nhược rõ rệt.

Bên cạnh sốt, người bệnh thường xuất hiện hội chứng viêm long đường hô hấp trên dữ dội bao gồm chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, hắt hơi liên tục và ho khan kéo dài. Ho trong bệnh sởi thường khàn tiếng và gây cảm giác rát buốt lồng ngực. Đồng thời, viêm kết mạc mắt cũng là dấu hiệu điển hình với các biểu hiện như mắt đỏ rực, phù nề mi mắt, cộm xốn, chảy nước mắt sống và nhạy cảm quá mức với ánh sáng khiến người bệnh luôn muốn nhắm mắt hoặc ở trong phòng tối.

Dấu hiệu hạt Koplik đặc trưng trên niêm mạc khoang miệng

Hạt Koplik là một dấu hiệu thực thể đặc hiệu có giá trị định hướng rất cao đối với bệnh sởi trước khi các tổn thương ngoài da bùng phát. Những hạt này thường xuất hiện khoảng hai mươi tư đến bốn mươi tám giờ trước khi ban da xuất hiện và biến mất nhanh chóng khi ban đã mọc rầm rộ.

Về hình thái, hạt Koplik là những nốt nhỏ li ti có kích thước khoảng một đến hai milimét, màu trắng ngà hoặc hơi xám, xung quanh có quầng viêm màu đỏ tươi. Vị trí phổ biến nhất là nằm rải rác trên niêm mạc miệng, đặc biệt là ở mặt trong của má đối diện với các răng hàm dưới. Khi thăm khám khoang miệng trong giai đoạn sốt cao kèm viêm long, việc phát hiện các hạt này giúp người bệnh và nhân viên y tế nghĩ ngay đến bệnh sởi để chủ động cách ly y tế kịp thời.

Đặc điểm và quy luật phát ban dạng sẩn trên da

Giai đoạn toàn phát được đánh dấu bằng sự xuất hiện của ban rát sẩn đặc trưng trên da. Ban sởi có dạng sẩn nhỏ màu hồng hoặc đỏ, hơi gồ nhẹ trên bề mặt da, xen kẽ giữa các vùng da lành và có xu hướng liên kết thành từng mảng lớn không đồng đều.

Điểm quan trọng giúp nhận biết sởi ở người lớn là trình tự mọc ban mang tính quy luật tuần tự. Ban thường khởi đầu từ sau tai, vùng chân tóc, sau đó lan nhanh ra mặt, cổ trong ngày đầu tiên. Sang ngày thứ hai, ban lan xuống ngực, lưng và hai cánh tay. Đến ngày thứ ba, tổn thương da tiếp tục lan xuống bụng, đùi và cẳng chân, mu bàn chân. Khi ban mọc kín toàn thân, cơn sốt có thể giảm dần nếu không xảy ra biến chứng. Sau đó, ban lặn dần theo đúng thứ tự mọc và để lại những vết thâm sẫm màu có tróc vảy mỏng mịn dạng vằn da hổ.

Các biến chứng nguy hiểm thường gặp khi người lớn mắc sởi

Người lớn khi mắc bệnh sởi thường có phản ứng miễn dịch mạnh mẽ hơn trẻ em, do đó nguy cơ gặp phải các biến chứng nặng nề cũng cao hơn đáng kể. Biến chứng đường hô hấp thường gặp nhất là viêm phổi do chính vi rút sởi hoặc do bội nhiễm vi khuẩn, biểu hiện bằng khó thở, thở dốc, đau tức ngực và ho khạc đờm đặc.

Ngoài ra, bệnh nhân có thể đối mặt với viêm thanh khí phế quản cấp, viêm tai giữa, viêm xoang mủ hoặc tiêu chảy cấp dẫn đến mất nước điện giải nghiêm trọng. Nguy hiểm hơn, vi rút sởi có thể tấn công hệ thần kinh trung ương gây viêm não, màng não với các biểu hiện lú lẫn, co giật, ngủ gà hoặc hôn mê. Đối với phụ nữ mang thai, sởi làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc thai lưu, đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ tại các cơ sở y tế chuyên khoa truyền nhiễm.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Người lớn mắc sởi tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc kháng vi rút hay hạ sốt liều cao khi chưa có chỉ định y tế. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ nhiệt, khó thở, ho ra đờm đặc hoặc lơ mơ li bì, người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí cấp cứu.

Tóm tắt

Bệnh sởi ở người lớn tuy có thể tự hồi phục ở các ca nhẹ nếu chăm sóc đúng, nhưng nguy cơ biến chứng vẫn luôn hiện hữu nếu lơ là theo dõi. Việc chủ động nhận biết sớm các biểu hiện từ giai đoạn khởi phát và tuân thủ hướng dẫn thăm khám của bác sĩ chuyên khoa là chìa khóa bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.