Trẻ sốt đi sốt lại nhiều lần trong ngày có nguy hiểm không và cách xử trí

Trẻ sốt đi sốt lại nhiều lần trong ngày là gì?

Hiện tượng trẻ sốt đi sốt lại nhiều lần trong ngày được định nghĩa là tình trạng thân nhiệt của trẻ tăng cao trên mức bình thường từ 37.5 độ C ở nách hoặc trên 38 độ C ở hậu môn, sau đó giảm xuống do tác dụng của thuốc hạ sốt hoặc các biện pháp làm mát, rồi tiếp tục tăng trở lại sau vài giờ. Chu kỳ này có thể diễn ra từ hai đến bốn lần hoặc nhiều hơn trong vòng 24 giờ.

Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là dấu hiệu cho thấy cơ chế đề kháng của cơ thể đang hoạt động mạnh mẽ để đối phó với nhiễm trùng hoặc các phản ứng viêm. Ở trẻ em, trung tâm điều nhiệt tại não bộ chưa phát triển hoàn thiện kết hợp với diện tích da trên khối lượng cơ thể lớn khiến nhiệt độ có thể biến thiên rất nhanh. Do đó, việc tái sốt thường phản ánh chu kỳ hoạt động của thuốc hoặc sự gia tăng nồng độ độc tố do vi sinh vật tiết ra trong máu.

Lý do khiến trẻ bị sốt tái diễn nhiều lần trong ngày

Hiện tượng trẻ vừa hạ sốt được vài tiếng rồi thân nhiệt tăng trở lại trong ngày là diễn tiến rất phổ biến trong quá trình cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh. Thuốc hạ sốt thông thường như paracetamol hoặc ibuprofen chỉ có tác dụng tạm thời đưa thân nhiệt về mức ổn định trong khoảng 4 đến 6 giờ. Khi nồng độ thuốc trong máu giảm dần mà hệ miễn dịch chưa kiểm soát hoàn toàn được ổ nhiễm trùng, trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi sẽ tiếp tục phát tín hiệu tăng nhiệt độ.

Các nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này bao gồm nhiễm virus đường hô hấp như cúm, virus hợp bào hô hấp, sốt xuất huyết, sởi hoặc tay chân miệng. Ngoài ra, các ổ nhiễm khuẩn tại tai mũi họng như viêm amidan mủ, viêm tai giữa, hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu, đường tiêu hóa cũng là thủ phạm khiến trẻ liên tục phát sốt từng cơn. Việc xác định đúng căn nguyên gây bệnh bởi bác sĩ chuyên khoa nhi là yếu tố then chốt để có hướng xử trí triệt để thay vì chỉ tập trung hạ sốt tạm thời.

Mức độ nguy hiểm khi trẻ liên tục bị tái sốt

Bản thân triệu chứng sốt là một phản ứng bảo vệ tự nhiên có lợi, giúp ức chế sự nhân lên của virus và vi khuẩn. Mức độ nguy hiểm của tình trạng sốt đi sốt lại không hoàn toàn phụ thuộc vào con số nhiệt độ trên nhiệt kế, mà phụ thuộc phần lớn vào nguyên nhân tiềm ẩn và biểu hiện toàn trạng của trẻ trong khoảng thời gian giữa các cơn sốt.

Nếu giữa các cơn sốt khi thân nhiệt đã hạ xuống, trẻ vẫn tỉnh táo, chơi ngoan, uống được nước và giao tiếp tốt với cha mẹ thì đa phần là diễn tiến lành tính của nhiễm siêu vi. Ngược lại, tình trạng này trở nên đáng lo ngại khi trẻ sốt cao liên tục khó hạ, mệt lả ngay cả lúc hạ nhiệt, hoặc tiềm ẩn nguy cơ co giật do sốt cao ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Sốt tái phát nhiều lần cũng dễ dẫn tới mất nước, rối loạn điện giải và kiệt sức nếu trẻ biếng ăn, nôn trớ kéo dài mà không được bù dịch đúng cách.

Cách chăm sóc và theo dõi thân nhiệt cho trẻ tại nhà

Khi trẻ sốt tái lại trong ngày, phụ huynh cần giữ bình tĩnh và thực hiện các bước chăm sóc khoa học. Việc quan trọng nhất là tạo không gian nghỉ ngơi thoáng mát, cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, mỏng nhẹ và thấm hút mồ hôi tốt. Không nên ủ ấm, đắp chăn dày hay mặc nhiều lớp áo vì sẽ cản trở quá trình tỏa nhiệt tự nhiên của cơ thể.

Về dinh dưỡng và bù dịch, cần tích cực cho trẻ uống thêm nước lọc, dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ hướng dẫn, nước canh hoặc tăng cường cữ bú đối với trẻ nhũ nhi. Bù đủ nước giúp trẻ giảm bớt mệt mỏi, phòng ngừa cô đặc máu và hỗ trợ hạ sốt hiệu quả hơn. Khi thân nhiệt của trẻ từ 38.5 độ C trở lên hoặc trẻ biểu hiện khó chịu quấy khóc, phụ huynh có thể cho dùng thuốc hạ sốt theo đúng cân nặng và khoảng cách thời gian an toàn. Có thể kết hợp lau người bằng khăn mềm nhúng nước ấm ở vùng nách, bẹn để giúp trẻ dễ chịu hơn.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám ngay

Bên cạnh việc theo dõi nhiệt độ, phụ huynh cần đặc biệt quan sát hành vi và các phản ứng cơ thể của trẻ để phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển biến xấu. Cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức nếu trẻ xuất hiện một trong những biểu hiện cảnh báo sau đây:

Trẻ li bì, ngủ gà, khó đánh thức hoặc quấy khóc liên tục không thể dỗ dành; xuất hiện cơn co giật, trợn mắt, gồng cứng người; thở nhanh, thở gấp, thở rút lõm lồng ngực hoặc có tiếng rên rỉ; nôn trớ tất cả mọi thứ sau khi ăn uống; không thể uống nước hoặc bỏ bú hoàn toàn; xuất hiện các nốt ban đỏ, chấm xuất huyết dưới da hoặc mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân. Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi bị sốt hoặc bất kỳ trẻ nào có tình trạng sốt kéo dài trên 72 giờ không thuyên giảm đều cần được bác sĩ thăm khám trực tiếp để làm các xét nghiệm cận lâm sàng chẩn đoán kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo tổng quát, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh, không dùng thuốc giảm đau nhóm aspirin hoặc tự tăng liều thuốc hạ sốt khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi trẻ có biểu hiện bất thường hoặc sốt cao khó kiểm soát, hãy đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa nhi để được thăm khám an toàn.

Tóm tắt

Trẻ sốt đi sốt lại trong ngày là phản ứng thường gặp trước các tác nhân gây nhiễm khuẩn nhưng phụ huynh không nên chủ quan. Việc bình tĩnh theo dõi sát toàn trạng, bù nước đầy đủ, dùng thuốc hạ sốt đúng chỉ dẫn của bác sĩ và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sẽ giúp trẻ vượt qua đợt bệnh an toàn, hồi phục sức khỏe nhanh chóng.