Trẻ sơ sinh sôi bụng xì hơi nhiều: Nguyên nhân và cách xử trí

Trẻ sơ sinh sôi bụng xì hơi nhiều là gì?

Sôi bụng là âm thanh sinh ra do sự chuyển động của dịch tiêu hóa và các bọt khí bên trong lòng ống tiêu hóa của trẻ nhỏ. Ở lứa tuổi sơ sinh, đường ruột của trẻ còn rất ngắn, nhu động ruột hoạt động nhạy cảm và thành bụng mỏng nên cha mẹ có thể dễ dàng nghe thấy tiếng ùng ục khi ghé sát tai vào bụng con. Đi kèm với tiếng sôi bụng, trẻ thường có biểu hiện xì hơi nhiều lần trong ngày nhằm tống lượng khí thừa tích tụ ra ngoài.

Trong hầu hết các trường hợp, đây là phản xạ sinh lý hoàn toàn bình thường cho thấy ruột của bé đang hoạt động tích cực để vận chuyển sữa mẹ hoặc sữa công thức. Nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều đặn, ngủ sâu giấc và đi ngoài phân mềm bình thường thì cha mẹ không cần quá lo lắng. Hiện tượng này thường có xu hướng giảm dần khi cấu trúc đường tiêu hóa của trẻ hoàn thiện hơn sau ba đến sáu tháng tuổi.

Các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh sôi bụng và xì hơi liên tục

Hiện tượng sôi bụng và xì hơi nhiều ở trẻ sơ sinh xuất phát từ nhiều nguyên nhân sinh lý và cách chăm sóc thường ngày. Thứ nhất, hệ tiêu hóa cùng cơ vòng thực quản và đường ruột của trẻ trong những tháng đầu đời còn non nớt, nhu động ruột hoạt động chưa đồng bộ dẫn đến việc thức ăn và bọt khí di chuyển tạo ra tiếng ùng ục. Thứ hai, quá trình bú mẹ hoặc bú bình không đúng khớp ngậm khiến trẻ nuốt phải lượng lớn không khí vào dạ dày. Khi không khí này đi xuống ruột non và ruột già, áp lực khí tăng lên buộc cơ thể phải đào thải ra ngoài qua phản xạ xì hơi liên tục.

Ngoài ra, chế độ ăn uống của người mẹ cho con bú có nhiều thực phẩm dễ sinh hơi, nhiều đường hoặc nhiều gia vị cay nồng cũng có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột của bé. Đối với những trẻ uống sữa công thức, tình trạng sôi bụng kèm xì hơi nhiều có thể bắt nguồn từ việc pha sữa chưa đúng tỷ lệ, lắc bình tạo nhiều bọt khí hoặc trẻ chưa thích ứng với đạm sữa bò và lượng đường lactose trong sản phẩm dinh dưỡng.

Kỹ thuật cho bú đúng cách và biện pháp vỗ ợ hơi giải phóng khí thừa

Điều chỉnh tư thế bú là giải pháp nền tảng giúp ngăn ngừa tình trạng trẻ nuốt phải nhiều không khí. Khi cho con bú mẹ, mẹ cần đảm bảo trẻ ngậm sâu quầng vú, cằm tì sát bầu ngực và mũi thông thoáng để luồng sữa đi thẳng vào thực quản mà không kéo theo bọt khí. Trường hợp trẻ bú bình, cha mẹ cần giữ bình nghiêng sao cho sữa luôn ngập kín phần núm vú, đồng thời lựa chọn kích cỡ núm vú và van thông khí phù hợp với lứa tuổi của trẻ để giảm tối đa lượng khí lọt vào bình.

Vỗ ợ hơi sau mỗi cữ bú là bước quan trọng giúp giải phóng lượng khí kẹt trong dạ dày trước khi khí di chuyển xuống ruột. Cha mẹ có thể bế trẻ tựa đầu vào vai mình, một tay đỡ mông và tay kia khum lại vỗ nhẹ nhàng theo chiều từ thắt lưng lên gáy. Một tư thế khác là cho trẻ ngồi hơi nghiêng về phía trước trên đùi của người lớn, dùng lòng bàn tay nâng cằm và ngực trẻ rồi xoa lưng đều đặn. Việc vỗ ợ hơi kiên trì từ năm đến mười phút sau khi bú sẽ giúp trẻ giảm bớt cảm giác căng tức bụng và hạn chế tình trạng sôi bụng về đêm.

Massage bụng và các bài tập hỗ trợ nhu động ruột cho trẻ sơ sinh

Massage bụng theo chiều kim đồng hồ là phương pháp vật lý an toàn giúp kích thích nhu động ruột và đẩy bọt khí thừa di chuyển thuận lợi ra ngoài. Khi thực hiện, cha mẹ đặt lòng bàn tay ấm lên quanh rốn trẻ, xoa nhẹ nhàng theo vòng tròn từ phải sang trái một cách chậm rãi. Lưu ý chỉ thực hiện massage khi trẻ đang tỉnh táo, thư giãn và cách cữ bú ít nhất ba mươi phút đến một giờ để tránh làm trẻ nôn trớ sữa.

Bên cạnh massage, động tác đạp xe cũng mang lại hiệu quả giải tỏa khí tích tụ rất tốt. Cha mẹ đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng êm, hai tay giữ nhẹ hai cổ chân của con rồi luân phiên co gập nhẹ nhàng từng chân về phía bụng như tư thế đạp xe đạp. Ngoài ra, việc cho trẻ nằm sấp có kiểm soát khi trẻ thức và có người lớn giám sát chặt chẽ sẽ tạo áp lực nhẹ lên vùng bụng, hỗ trợ đẩy hơi ứ đọng ra ngoài và giúp tăng cường cơ cổ, cơ lưng của bé phát triển khỏe mạnh.

Những dấu hiệu tiêu hóa bất thường cần đưa trẻ sơ sinh đi khám y tế

Mặc dù sôi bụng và xì hơi nhiều đa phần là biểu hiện sinh lý lành tính, cha mẹ không nên chủ quan nếu tình trạng này đi kèm với các dấu hiệu toàn thân bất thường. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi thăm khám khi trẻ quấy khóc không dứt, khóc thét từng cơn không thể dỗ dành, uốn cong người hoặc co rúm chân liên tục do đau quặn bụng.

Những biểu hiện cảnh báo bệnh lý đường tiêu hóa bao gồm trẻ bị nôn trớ dịch xanh rêu hoặc dịch vàng, bụng chướng căng cứng bất thường, sốt cao, sụt cân hoặc không tăng cân theo chuẩn phát triển. Đặc biệt, nếu quan sát thấy phân của trẻ có bọt nhớt kéo dài, phân lỏng toàn nước nhiều lần trong ngày hoặc có vệt máu tươi, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để bác sĩ chẩn đoán chính xác nguy cơ nhiễm khuẩn tiêu hóa, bất dung nạp đường lactose hoặc dị ứng đạm sữa.

Lưu ý an toàn

Cha mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng bất kỳ loại men tiêu hóa, men vi sinh hay thuốc giảm chướng bụng nào khi chưa có sự thăm khám và hướng dẫn từ bác sĩ nhi khoa. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá nóng hoặc ép bụng quá mạnh vì làn da và các cơ quan nội tạng của trẻ sơ sinh vô cùng mỏng manh, rất dễ bị tổn thương.

Tóm tắt

Hiện tượng trẻ sơ sinh sôi bụng và xì hơi nhiều phần lớn liên quan đến sinh lý tiêu hóa non nớt cùng cách cho bú chưa phù hợp. Khi cha mẹ điều chỉnh tư thế bú, chủ động vỗ ợ hơi và massage nhẹ nhàng, tình trạng đầy hơi của trẻ thường sẽ cải thiện rõ rệt. Hãy duy trì theo dõi sát sao biểu hiện của con và tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa khi có bất kỳ lo lắng nào.