Trẻ sơ sinh bị viêm họng: Biểu hiện thường gặp và hướng dẫn chăm sóc đúng cách

Trẻ sơ sinh bị viêm họng là gì?

Viêm họng ở trẻ sơ sinh là phản ứng viêm xảy ra tại lớp niêm mạc lót phía sau cổ họng và amidan của trẻ dưới một tháng tuổi hoặc những tháng đầu đời. Ở lứa tuổi này, cấu trúc giải phẫu của đường hô hấp trên còn rất hẹp, lớp niêm mạc mỏng manh giàu mạch máu nhưng khả năng tự bảo vệ còn non yếu. Khi tiếp xúc với các mầm bệnh hoặc tác nhân kích thích từ môi trường, niêm mạc họng rất dễ bị phù nề, xung huyết và tiết dịch nhầy.

Tình trạng này không chỉ gây cảm giác đau rát mỗi khi nuốt mà còn có thể lan nhanh xuống đường hô hấp dưới nếu không được can thiệp đúng cách. Vì vậy, việc theo dõi sát sao biểu hiện của trẻ và tuân thủ các chỉ dẫn y khoa từ bác sĩ là yếu tố quyết định để bảo vệ sức khỏe đường thở của trẻ sơ sinh.

Biểu hiện lâm sàng nhận biết viêm họng ở trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh chưa biết nói nên không thể diễn đạt tình trạng đau rát cổ họng, khiến phụ huynh khó phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, cha mẹ có thể quan sát một số biểu hiện lâm sàng điển hình thông qua hành vi ăn uống và sinh hoạt hàng ngày của bé.

Dấu hiệu phổ biến nhất là trẻ đột ngột bỏ bú, quấy khóc mỗi khi ngậm núm vú hoặc bú ngắt quãng do cảm giác nuốt đau. Trẻ có thể kèm theo tiếng khóc khàn đục, chảy nhiều nước dãi hơn bình thường hoặc xuất hiện các cơn ho húng hắng ngắt quãng. Một số bé có biểu hiện sốt nhẹ hoặc hạ thân nhiệt, hơi thở khò khè, nghẹt mũi và khó ngủ về đêm. Khi soi nhẹ vòm họng bằng đèn y tế dưới sự hỗ trợ chuyên môn, niêm mạc hầu họng của bé thường sung huyết đỏ, có thể kèm theo dịch nhầy ứ đọng.

Các nguyên nhân phổ biến gây viêm họng ở trẻ sơ sinh

Hệ miễn dịch của trẻ trong những tháng đầu đời chưa hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều tác nhân gây viêm nhiễm đường hô hấp trên tấn công. Nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất là các chủng virus đường hô hấp như virus hợp bào hô hấp, adenovirus, rhinovirus hoặc virus cúm.

Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường sống đóng vai trò kích ứng rất lớn. Không khí quá khô do bật máy điều hòa liên tục ở nhiệt độ thấp, khói thuốc lá thụ động, bụi mịn trong phòng ngủ hoặc thời tiết chuyển mùa đột ngột đều khiến lớp biểu mô niêm mạc họng của trẻ mất độ ẩm tự nhiên, dễ bị tổn thương. Một số trường hợp viêm họng thứ phát bắt nguồn từ tình trạng trào ngược dạ dày thực quản, khi dịch acid từ dạ dày trào lên gây kích ứng và bỏng rát niêm mạc vùng hầu họng của bé.

Phương pháp chăm sóc hỗ trợ tại nhà an toàn cho trẻ sơ sinh

Nguyên tắc quan trọng nhất trong việc chăm sóc trẻ sơ sinh bị viêm họng là giữ ấm, giữ ẩm và đảm bảo cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cơ thể. Sữa mẹ là nguồn kháng thể tự nhiên quý giá nhất giúp hệ thống miễn dịch của bé chống lại các tác nhân gây bệnh.

Mẹ nên chủ động tăng số cữ bú trong ngày nhưng giảm lượng sữa của mỗi cữ để bé không bị nghẹn hoặc trớ khi nuốt đau. Bế trẻ ở tư thế hơi thẳng đầu khi cho bú và vỗ ợ hơi kỹ sau ăn. Phụ huynh có thể sử dụng nước muối sinh lý chuyên dụng dạng nhỏ giọt để vệ sinh khoang mũi nhẹ nhàng trước cữ bú khoảng mười lăm phút, giúp đường thở thông thoáng và bé bú dễ dàng hơn. Đồng thời, cần giữ phòng ngủ sạch sẽ, duy trì độ ẩm phòng ở mức lý tưởng và tránh xa khói thuốc lá hay gió quạt thổi trực tiếp vào mặt bé.

Thời điểm cần đưa trẻ sơ sinh đến cơ sở y tế khám ngay

Vì cơ thể trẻ sơ sinh rất nhạy cảm và diễn tiến viêm đường hô hấp ở độ tuổi này có thể chuyển biến xấu nhanh chóng, việc nhận diện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm là điều vô cùng cấp thiết đối với mỗi gia đình.

Cha mẹ cần lập tức đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế có chuyên khoa nhi khi nhận thấy trẻ có một trong các biểu hiện sau: trẻ sốt cao liên tục không hạ hoặc sốt ở trẻ dưới ba tháng tuổi, thở nhanh gấp, lồng ngực rút lõm sâu khi hít vào, cánh mũi phập phồng, tím tái quanh môi và đầu ngón tay. Ngoài ra, tình trạng li bì khó đánh thức, thóp trũng, khóc không có nước mắt, tã khô suốt sáu giờ liền do mất nước hoặc trẻ nôn trớ toàn bộ lượng sữa bú vào cũng là những tín hiệu cấp cứu đòi hỏi bác sĩ nhi khoa can thiệp y tế khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ sơ sinh uống thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các siro giảm ho tân dược khi chưa có đơn chỉ định của bác sĩ. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như chấm mật ong, nước cốt lá cây vào miệng trẻ vì tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và nhiễm trùng đường tiêu hóa nguy hiểm.

Tóm tắt

Viêm họng ở trẻ sơ sinh đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ cha mẹ vì diễn tiến bệnh ở lứa tuổi này rất nhanh. Việc chăm sóc đúng cách, duy trì bú mẹ đầy đủ và đưa trẻ đi khám bác sĩ kịp thời sẽ giúp trẻ sớm bình phục, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh hay thuốc giảm ho mà chưa có chỉ định chuyên môn từ bác sĩ nhi khoa.