Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy nên làm sao để mau khỏi
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh là vấn đề khiến nhiều cha mẹ lúng túng, bởi hệ tiêu hóa và miễn dịch của các bé trong những tuần đầu đời còn rất non nớt. Khi phân của trẻ đột ngột thay đổi về tần suất, độ lỏng và màu sắc, việc nhận biết đúng bản chất tình trạng là điều vô cùng quan trọng.
Để giúp trẻ nhanh hồi phục và ngăn ngừa biến chứng, người chăm sóc cần trang bị kiến thức xử trí khoa học, từ việc duy trì nguồn sữa, vệ sinh cá nhân cho đến nhận diện dấu hiệu chuyển nặng để đưa trẻ đi khám kịp thời.
Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy là gì?
Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh được xác định khi số lần đi ngoài tăng đột ngột so với thói quen hàng ngày, phân trở nên nhiều nước, tóe bọt hoặc có mùi tanh chua bất thường. Ở giai đoạn này, trẻ bú mẹ hoàn toàn thường đi phân hoa cà hoa cải sệt mềm nhiều lần trong ngày, điều này hoàn toàn sinh lý và không phải là bệnh lý nếu bé vẫn bú tốt và tăng cân đều đặn. Ngược lại, tiêu chảy thực sự thường xuất phát từ sự xâm nhập của virus, vi khuẩn đường ruột, không dung nạp đường lactose hoặc do phản ứng dị ứng đạm sữa. Do cơ thể trẻ sơ sinh có dung tích dịch nhỏ và nhạy cảm với sự mất cân bằng thẩm thấu, tình trạng tiêu chảy kéo dài dù chỉ một đến hai ngày cũng có thể dẫn đến suy kiệt nhanh chóng. Việc thấu hiểu sinh lý đường ruột giúp cha mẹ phân biệt giữa phân bình thường và phân bệnh lý để có biện pháp can thiệp đúng lúc.
Đảm bảo cung cấp đủ lượng dịch và dinh dưỡng qua cữ bú
Khi trẻ sơ sinh bị tiêu chảy, nguy cơ lớn nhất là tình trạng mất nước và mất chất điện giải diễn ra rất nhanh. Đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn, giải pháp tối ưu là tiếp tục cho bé bú mẹ theo nhu cầu, có thể chia nhỏ cữ bú và cho bú thường xuyên hơn để trẻ dễ dung nạp. Sữa mẹ không chỉ cung cấp nguồn dịch dồi dào mà còn chứa các yếu tố kháng khuẩn, kháng thể thụ động giúp hỗ trợ niêm mạc ruột non nớt hồi phục. Trong trường hợp trẻ dùng sữa công thức, cha mẹ cần giữ nguyên nồng độ pha chuẩn theo hướng dẫn của nhà sản xuất, tuyệt đối không tự ý pha loãng sữa vì sẽ gây thiếu hụt dinh dưỡng. Mọi quyết định chuyển đổi loại sữa công thức chuyên biệt hoặc bổ sung dung dịch bù nước đường uống đều cần có sự tư vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi.
Vệ sinh và bảo vệ da vùng mông tã tránh tổn thương
Tình trạng đi ngoài nhiều lần với phân chua lỏng khiến vùng da quanh hậu môn của trẻ sơ sinh rất dễ bị kích ứng, đỏ rát và nhiễm nấm. Sau mỗi lần trẻ đi tiêu, phụ huynh nên rửa sạch nhẹ nhàng cho bé bằng nước ấm sạch, dùng khăn bông mềm thấm khô thay vì chà xát mạnh. Hạn chế sử dụng các loại khăn ướt có cồn hoặc hương liệu nhân tạo vì dễ làm tổn thương lớp biểu bì mỏng manh của bé. Cha mẹ có thể thoa một lớp mỏng kem bôi chống hăm chuyên dụng có chứa kẽm oxit hoặc dexpanthenol theo lời khuyên của nhân viên y tế để tạo màng bảo vệ da. Nên để mông trẻ được thông thoáng vài khoảng thời gian ngắn trong ngày trước khi đóng tã mới, giúp da mau khô ráo và giảm nguy cơ hăm loét diện rộng.
Theo dõi sát sao các dấu hiệu cảnh báo mất nước
Trẻ sơ sinh có tỷ lệ nước trong cơ thể rất cao, do đó biến chứng mất nước có thể diễn tiến xấu chỉ sau vài giờ tiêu chảy liên tục. Cha mẹ cần theo dõi cẩn thận số lần đi tiêu, lượng phân, màu sắc phân cũng như lượng nước tiểu của bé qua mỗi lần thay tã. Bình thường trẻ sơ sinh làm ướt tã khoảng sáu lần mỗi ngày, nếu tã khô ráo suốt nhiều giờ hoặc nước tiểu sẫm màu thì đây là cảnh báo thiếu dịch. Bên cạnh đó, phụ huynh cần quan sát môi miệng của trẻ xem có khô khốc, mắt có trũng sâu, thóp đầu có bị lõm xuống hay khi khóc có còn nước mắt hay không. Trẻ trở nên lờ đờ, ngủ li bì khó đánh thức, hoặc ngược lại quấy khóc vật vã không dứt đều là những tín hiệu nguy hiểm đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp.
Tránh các sai lầm nguy hại khi xử trí tiêu chảy tại nhà
Nhiều phụ huynh khi thấy con đi ngoài liên tục thường có tâm lý nóng vội muốn tìm cách cầm tiêu chảy ngay lập tức. Sai lầm nguy hiểm nhất là tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm co thắt hoặc men tiêu hóa không rõ nguồn gốc về cho trẻ uống mà không có đơn thuốc. Việc dùng thuốc cầm tiêu chảy làm ức chế nhu động ruột, khiến vi khuẩn và độc tố ứ đọng lại trong đường tiêu hóa, dễ dẫn đến tắc ruột hoặc nhiễm khuẩn huyết. Ngoài ra, việc áp dụng các mẹo dân gian như đắp lá, cho trẻ uống nước búp ổi, nước gạo rang hay các loại nước thảo mộc chưa qua kiểm chứng có thể gây ngộ độc và nhiễm trùng đường ruột nặng nề hơn. Hãy kiên trì chăm sóc nâng đỡ và tuân thủ chặt chẽ chỉ định chuyên môn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa nhi. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt, kháng sinh hay dung dịch thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ sơ sinh mà chưa có chỉ định y khoa. Khi phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường về tri giác, bỏ bú hoặc sốt cao, cần lập tức đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất.
Tóm tắt
Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh đòi hỏi sự theo dõi thận trọng và chăm sóc tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ. Việc cung cấp đủ lượng sữa, giữ gìn vệ sinh và nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm là nguyên tắc cốt lõi giúp bé mau bình phục. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về diễn tiến bệnh, cha mẹ hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy có nên ngừng bú mẹ không?
Mẹ cần tiếp tục cho bé bú bình thường, thậm chí tăng cữ bú ngắn nếu trẻ mệt. Sữa mẹ chứa kháng thể tự nhiên và nguồn nước an toàn giúp bảo vệ đường ruột của trẻ sơ sinh.
Có nên cho trẻ sơ sinh uống thuốc cầm tiêu chảy không?
Tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng bất kỳ loại thuốc cầm tiêu chảy nào. Những thuốc này có thể làm giảm nhu động ruột, ứ đọng độc tố và gây nguy hiểm cho trẻ.
Trẻ sơ sinh có được uống dung dịch bù điện giải oresol không?
Dung dịch bù điện giải chỉ nên dùng khi có hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ nhi khoa. Việc pha sai tỷ lệ hoặc cho trẻ sơ sinh uống không đúng chỉ định có thể gây rối loạn điện giải nghiêm trọng.
Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy mấy ngày thì cần đi khám bác sĩ?
Nếu trẻ đi phân lỏng kèm sốt, nôn trớ liên tục, phân có nhầy máu hoặc tiểu ít, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để bác sĩ đánh giá nguyên nhân và can thiệp kịp thời.
Mẹ cho con bú cần kiêng ăn gì khi con bị tiêu chảy?
Mẹ nên ăn uống thanh đạm, đủ chín, uống nhiều nước và hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ hay đồ lạ. Nếu nghi ngờ trẻ dị ứng thức ăn qua sữa mẹ, cần tham khảo ý kiến chuyên gia.
