Trẻ sơ sinh bị nấc cụt có sao không và cách xử trí an toàn cho cha mẹ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nấc cụt là một hiện tượng rất quen thuộc ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, thường xuất hiện sau các cữ bú hoặc khi thời tiết thay đổi. Nhiều bậc phụ huynh, đặc biệt là những người lần đầu làm cha mẹ, thường cảm thấy lo âu và băn khoăn liệu trẻ sơ sinh bị nấc cụt có sao không, có làm con đau đớn hay cảnh báo bệnh lý nguy hiểm nào hay không.
Thực tế theo các chuyên gia nhi khoa, phần lớn các cơn nấc cụt ở lứa tuổi sơ sinh là phản xạ sinh lý hoàn toàn lành tính. Hiện tượng này thường tự hết sau vài phút mà không gây bất kỳ tác hại nào cho sức khỏe hay sự phát triển của bé. Hiểu rõ nguyên nhân và những cách can thiệp an toàn sẽ giúp cha mẹ yên tâm chăm sóc con tốt hơn.
Trẻ sơ sinh bị nấc cụt có sao không là gì?
Nấc cụt ở trẻ sơ sinh là hiện tượng co thắt ngắt quãng, không tự chủ của cơ hoành kết hợp với sự đóng lại đột ngột của dây thanh âm. Trong những tháng đầu đời, hệ thần kinh thực vật và các cơ hô hấp của trẻ sơ sinh vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, do đó cơ hoành rất dễ bị kích thích bởi các tác nhân bên ngoài hoặc áp lực từ dạ dày. Đa số các cơn nấc kéo dài từ vài phút đến khoảng mười lăm phút rồi tự biến mất. Hiện tượng này thậm chí đã bắt đầu xuất hiện từ khi thai nhi còn ở trong bụng mẹ. Trừ những trường hợp hiếm gặp liên quan đến bệnh lý tiêu hóa hay thần kinh, nấc cụt đơn thuần không làm trẻ bị đau, không gây nghẹn thở và không ảnh hưởng đến sự tăng trưởng bình thường của bé.
Nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh bị nấc cụt
Nấc cụt xuất hiện khi cơ hoành, cơ dải phân cách giữa lồng ngực và ổ bụng, bị kích thích dẫn đến co thắt đột ngột ngoài ý muốn. Cùng lúc đó, nắp thanh quản đóng lại nhanh chóng, tạo ra âm thanh nấc đặc trưng. Ở trẻ sơ sinh, nguyên nhân phổ biến nhất là do dạ dày bị căng phồng khi bú quá no hoặc nuốt phải nhiều không khí trong quá trình bú mẹ hay bú bình. Dạ dày căng sẽ kích thích dây thần kinh phế vị và cơ hoành. Ngoài ra, việc thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột, ví dụ như khi tắm nước ấm xong ra phòng lạnh, hoặc trẻ cười đùa, quấy khóc nhiều trước khi ăn cũng có thể kích hoạt phản xạ nấc cụt này.
Cách xử trí an toàn giúp trẻ sơ sinh giảm nấc cụt tại nhà
Khi thấy con bị nấc cụt, cha mẹ không nên quá lo lắng mà có thể áp dụng các bước xử trí nhẹ nhàng tại nhà. Trước hết, hãy bế bé lên theo tư thế thẳng đứng, áp ngực bé vào ngực mẹ rồi nhẹ nhàng xoa lưng hoặc vỗ ợ hơi từ dưới lên trên. Động tác này giúp giải phóng lượng khí dư thừa bị kẹt lại trong dạ dày, từ đó giảm áp lực lên cơ hoành. Nếu bé đang bú và bị nấc, mẹ có thể tạm dừng cữ bú vài phút, cho bé nghỉ ngơi hoặc ngậm núm vú giả nhằm kích thích phản xạ nuốt đều đặn, giúp cơ hoành thư giãn và nhịp thở trở lại bình thường. Tránh tuyệt đối việc rung lắc mạnh cơ thể của trẻ.
Biện pháp phòng ngừa nấc cụt ở trẻ sơ sinh trong sinh hoạt hằng ngày
Để giảm tần suất nấc cụt sau mỗi bữa ăn, cha mẹ nên chú ý kỹ thuật cho con bú. Khi cho bú bình, cần giữ bình sữa nghiêng một góc sao cho sữa luôn ngập đầy núm vú, ngăn không cho bọt khí lọt vào miệng trẻ. Lựa chọn núm vú có kích thước lỗ thông hơi phù hợp với lứa tuổi để sữa chảy đều, không quá nhanh gây sặc cũng không quá chậm khiến bé phải dùng sức mút nhiều khí thừa. Chia nhỏ cữ bú nếu bé dễ no, tránh để con quá đói mới cho bú vì khi đó trẻ thường bú vội vã. Giữ cho không gian phòng ở ấm áp, kín gió cũng là biện pháp hữu ích để ngăn ngừa kích thích nhiệt độ lên cơ hoành.
Khi nào cơn nấc cụt ở trẻ sơ sinh cần được bác sĩ thăm khám
Mặc dù đại đa số các trường hợp nấc cụt là sinh lý bình thường, cha mẹ vẫn cần cảnh giác khi tình trạng này đi kèm với các dấu hiệu bệnh lý. Đặc biệt, trào ngược dạ dày thực quản là một nguyên nhân thường gặp có thể làm tăng tần suất nấc cụt, thường đi kèm với việc ọc sữa nhiều, uốn cong người khi bú và khó ngủ. Nếu cơn nấc kéo dài liên tục nhiều giờ liền khiến bé kiệt sức, hoặc trẻ có biểu hiện quấy khóc dữ dội không dỗ được, sốt, sụt cân, bỏ bú, hoặc thở khò khè, tím tái, cha mẹ cần nhanh chóng đưa bé đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi để bác sĩ thăm khám và đánh giá chính xác.
Lưu ý an toàn
Các thông tin chia sẻ trên nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và hỗ trợ chăm sóc cơ bản cho trẻ nhỏ, không thể thay thế cho các chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa Nhi. Tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng thiếu kiểm chứng như bịt mũi, dọa giật mình hay cho trẻ sơ sinh uống nước đường, nước cam thảo. Nếu trẻ có biểu hiện bất thường hoặc cơn nấc kéo dài bất thường, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám.
Tóm tắt
Nấc cụt ở trẻ sơ sinh đa phần là một hiện tượng sinh lý hoàn toàn lành tính và sẽ tự thuyên giảm khi bé lớn dần. Cha mẹ hãy giữ tâm lý thoải mái, vỗ ợ hơi kỹ lưỡng và cho con bú đúng cách. Nếu nấc kéo dài bất thường đi kèm dấu hiệu khó chịu rõ rệt, việc đưa bé đi khám chuyên khoa Nhi là bước đi an toàn và cần thiết nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nấc cụt có làm trẻ sơ sinh bị đau hoặc mệt mỏi không?
Không. Nấc cụt sinh lý không gây đau đớn hay ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe hay khả năng phát triển của bé. Nhiều trẻ sơ sinh thậm chí vẫn có thể ngủ ngon lành hoặc bú mẹ bình thường khi đang nấc cụt.
Có nên làm cho trẻ sơ sinh giật mình để hết nấc cụt không?
Không nên. Việc giật mình đột ngột có thể làm bé hoảng sợ, căng thẳng và quấy khóc nhiều hơn. Cha mẹ chỉ nên áp dụng các biện pháp dịu nhẹ như bế đứng, vỗ lưng ợ hơi hoặc cho ngậm núm vú giả.
Uống nước lọc có giúp trẻ sơ sinh hết nấc cụt không?
Nếu bé bú sữa mẹ hoàn toàn dưới sáu tháng tuổi, cha mẹ không cần và không nên cho bé uống thêm nước lọc. Thay vào đó, có thể cho bé bú thêm vài ngụm sữa mẹ để giúp điều hòa lại nhịp co thắt của cơ hoành.
Làm thế nào để hạn chế trẻ sơ sinh nuốt phải nhiều hơi khi bú?
Cha mẹ nên cho bé nghỉ giữa cữ bú để vỗ ợ hơi, giữ bình sữa nghiêng góc phù hợp để núm vú luôn ngập sữa, đồng thời tránh để bé quá đói mới cho ăn nhằm hạn chế nuốt khí thừa.
Dấu hiệu nấc cụt nào ở trẻ sơ sinh cần đưa đi khám bác sĩ?
Khi cơn nấc kéo dài liên tục trên ba giờ đồng hồ, trẻ quấy khóc dữ dội, nôn trớ liên tục, bỏ bú, sụt cân hoặc có biểu hiện khó thở, tím tái thì cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
