Phụ nữ mang thai có nên tiêm vắc xin Covid-19 không?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Phụ nữ mang thai được khuyến cáo tiêm vắc xin Covid-19 nhằm giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, suy hô hấp và các biến chứng sản khoa. Khi nhiễm vi rút SARS-CoV-2 trong thai kỳ, sự thay đổi sinh lý tim phổi khiến người mẹ dễ gặp rủi ro sức khỏe hơn so với bình thường.
Việc tiêm phòng giúp tạo kháng thể bảo vệ người mẹ và truyền kháng thể thụ động sang thai nhi qua nhau thai. Thai phụ nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa sản để được tư vấn lịch tiêm chủng phù hợp theo từng tuần thai.
Phụ nữ mang thai tiêm vắc xin covid 19 là gì?
Vắc xin phòng Covid-19 kích thích hệ miễn dịch nhận diện protein gai của vi rút SARS-CoV-2, tạo kháng thể bảo vệ cơ thể khi tiếp xúc mầm bệnh. Ở phụ nữ mang thai, sự biến đổi về dung tích phổi và điều hòa miễn dịch khiến cơ thể dễ bị tổn thương trước các bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp. Mắc Covid-19 trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sinh non, tiền sản giật hoặc thai chậm phát triển. Các tổ chức y tế và chuyên khoa phụ sản thống nhất rằng lợi ích của tiêm vắc xin Covid-19 vượt trội hơn hẳn rủi ro tiềm ẩn. Miễn dịch chủ động giúp mẹ bầu an tâm trong thai kỳ và hỗ trợ bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời.
Lợi ích của vắc xin Covid-19 đối với sức khỏe người mẹ
Phụ nữ mang thai mắc Covid-19 có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn so với phụ nữ cùng độ tuổi không mang thai. Tiêm vắc xin đầy đủ giúp hệ miễn dịch người mẹ sản sinh kháng thể đặc hiệu, từ đó giảm thiểu nguy cơ tổn thương phổi, suy hô hấp cấp hoặc phải điều trị hồi sức tích cực. Bảo vệ sức khỏe của người mẹ cũng trực tiếp bảo vệ thai nhi, vì tình trạng thiếu oxy máu mạn tính do mẹ suy hô hấp có thể làm giảm tưới máu bánh nhau. Ngoài ra, việc phòng ngừa nhiễm bệnh hoặc giảm nhẹ triệu chứng còn giúp mẹ bầu duy trì lịch theo dõi tiền sản đều đặn, tránh bị gián đoạn chăm sóc y tế do phải cách ly điều trị.
Khả năng truyền kháng thể bảo vệ thai nhi và trẻ sơ sinh
Một giá trị quan trọng khi tiêm vắc xin Covid-19 cho phụ nữ mang thai là cơ chế truyền kháng thể thụ động qua tuần hoàn nhau thai. Lượng kháng thể bảo vệ do cơ thể người mẹ tạo ra sau tiêm có thể đi qua bánh nhau, mang lại lớp phòng vệ sinh học đầu đời cho trẻ ngay khi sinh ra. Điều này rất có ý nghĩa vì trẻ sơ sinh chưa đủ độ tuổi tiêm vắc xin phòng bệnh. Sau khi sinh, nguồn kháng thể này tiếp tục được bài tiết qua sữa mẹ. Khi trẻ bú mẹ hoàn toàn, các phân tử kháng thể tự nhiên sẽ bám trên niêm mạc đường hô hấp và đường tiêu hóa, hỗ trợ ngăn chặn mầm bệnh từ môi trường sống xung quanh.
Thời điểm tiêm chủng và quy trình khám sàng lọc thai kỳ
Theo hướng dẫn của các cơ quan y tế, phụ nữ mang thai thường được khuyến cáo tiêm vắc xin Covid-19 từ tuần thai thứ mười ba trở đi, tức là từ tam cá nguyệt thứ hai. Khoảng thời gian ba tháng đầu là lúc phôi thai đang tạo hình các cơ quan chính, nên tiêm ở quý hai giúp thai phụ có tâm lý ổn định và dễ theo dõi sức khỏe hơn. Trước khi tiêm, sản phụ cần được khám sàng lọc chu đáo tại cơ sở y tế có chuyên khoa sản. Bác sĩ sẽ đo huyết áp, đánh giá nhịp tim thai, kiểm tra tiền sử dị ứng cùng các bệnh lý nền như đái tháo đường thai kỳ hay rối loạn đông máu để chỉ định tiêm an toàn.
Theo dõi và chăm sóc sức khỏe thai phụ sau tiêm
Phần lớn các phản ứng sau tiêm vắc xin Covid-19 ở phụ nữ mang thai đều nhẹ và giống như người bình thường. Thai phụ có thể gặp cảm giác sưng đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi, đau đầu nhẹ hoặc sốt nhẹ trong một đến hai ngày đầu. Sản phụ cần ở lại điểm tiêm ba mươi phút để theo dõi phản ứng sớm và tiếp tục theo dõi tại nhà. Khi có sốt nhẹ hoặc đau mỏi, mẹ bầu nên uống nhiều nước, mặc đồ thoáng mát và trao đổi với bác sĩ về việc dùng thuốc hạ sốt an toàn. Đồng thời, cần lưu ý theo dõi các dấu hiệu sản khoa như cử động thai, cơn co tử cung hoặc tiết dịch âm đạo bất thường.
Lưu ý an toàn
Phụ nữ mang thai không được tiêm chủng tại những nơi thiếu trang thiết bị cấp cứu hoặc không có nhân viên y tế sản khoa hỗ trợ. Tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc giảm đau, kháng viêm trước hoặc sau tiêm khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, đau ngực, đau đầu dữ dội, đau bụng dưới quặn thắt, ra máu âm đạo hoặc thai máy giảm bất thường, thai phụ cần đến ngay bệnh viện để được kiểm tra và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Tiêm vắc xin Covid-19 là biện pháp an toàn và hiệu quả giúp bảo vệ phụ nữ mang thai trước nguy cơ biến chứng hô hấp nguy hiểm. Kháng thể từ mẹ còn hỗ trợ tạo lớp bảo vệ đầu đời cho trẻ sơ sinh. Thai phụ hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa sản để được thăm khám sàng lọc và lựa chọn thời điểm tiêm chủng thích hợp nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Vắc xin Covid-19 có làm tăng nguy cơ sảy thai hay dị tật thai nhi không?
Dữ liệu theo dõi y khoa cho thấy vắc xin Covid-19 không làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hay dị tật bẩm sinh. Vắc xin kích thích tạo kháng thể tự nhiên và không gây tổn hại đến sự phát triển của thai nhi.
Phụ nữ mang thai trong ba tháng đầu có được tiêm vắc xin không?
Bác sĩ thường khuyến cáo thai phụ tiêm từ tuần thai thứ mười ba trở đi để tránh giai đoạn nhạy cảm khi phôi hình thành cơ quan. Nếu có nguy cơ phơi nhiễm cao, bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng trước khi chỉ định.
Tiêm vắc xin Covid-19 có ảnh hưởng đến việc nuôi con bằng sữa mẹ không?
Vắc xin không ảnh hưởng xấu đến việc tiết sữa hay chất lượng sữa. Kháng thể kháng vi rút được tạo ra từ cơ thể mẹ có thể qua sữa, giúp tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên cho trẻ trong những tháng đầu đời.
Mẹ bầu cần làm gì khi bị sốt sau tiêm vắc xin Covid-19?
Mẹ bầu nên uống nhiều nước, mặc quần áo rộng thoáng và nghỉ ngơi. Nếu sốt trên ba mươi tám độ năm hoặc đau mỏi nhiều, sản phụ có thể dùng paracetamol theo đúng hướng dẫn và liều lượng an toàn của bác sĩ sản khoa.
Thai phụ từng mắc Covid-19 có cần tiêm vắc xin phòng bệnh nữa không?
Phụ nữ mang thai từng mắc Covid-19 vẫn nên tiêm vắc xin vì kháng thể tự nhiên suy giảm dần theo thời gian. Bác sĩ sản khoa sẽ căn cứ vào thời điểm khỏi bệnh và sức khỏe hiện tại để hẹn lịch tiêm phù hợp.
