Trẻ sơ sinh bị cảm lạnh: Nguyên nhân, biểu hiện và cách chăm sóc

Trẻ sơ sinh bị cảm lạnh là gì?

Cảm lạnh ở trẻ sơ sinh là tình trạng viêm niêm mạc mũi họng do các chủng virus đường hô hấp xâm nhập. Trẻ sơ sinh chủ yếu thở bằng mũi và chưa biết cách thở bằng miệng khi nghẹt, do đó việc tắc nghẽn dịch tiết nhầy ảnh hưởng trực tiếp đến phản xạ bú và giấc ngủ của trẻ.

Bệnh lây truyền chủ yếu qua giọt bắn không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc qua bàn tay người chăm sóc chạm vào niêm mạc của trẻ. Dù đa số ca bệnh diễn tiến lành tính, cha mẹ không nên chủ quan vì đường thở nhỏ hẹp của trẻ sơ sinh rất dễ bị bít tắc hoặc dẫn đến viêm phế quản phổi nếu không được chăm sóc cẩn thận.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh dễ bị cảm lạnh

Nguyên nhân chủ yếu gây cảm lạnh ở trẻ sơ sinh là do nhiễm các chủng virus đường hô hấp như Rhinovirus, Adenovirus hoặc virus hợp bào hô hấp. Hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn non yếu, chủ yếu dựa vào kháng thể thụ động nhận từ mẹ nên sức chống đỡ trước các tác nhân môi trường còn hạn chế.

Bên cạnh đó, việc người lớn đang mắc bệnh hô hấp tiếp xúc gần, hôn má, ho hoặc không rửa tay trước khi bế trẻ là đường lây truyền virus trực tiếp. Môi trường không khí quá khô, phòng ngủ ẩm mốc hoặc có khói thuốc lá cũng làm suy giảm hàng rào bảo vệ niêm mạc mũi, khiến virus dễ dàng xâm nhập và gây bệnh.

Biểu hiện thường gặp khi trẻ sơ sinh bị cảm lạnh

Dấu hiệu sớm nhất khi trẻ sơ sinh bị cảm lạnh là nghẹt mũi và chảy nước mũi trong. Sau vài ngày, dịch mũi có thể đặc lại hoặc chuyển sang màu trắng đục, hơi vàng nhạt do sự tích tụ của tế bào miễn dịch chống lại virus, đây là diễn tiến bình thường của bệnh.

Ngoài ra, trẻ thường hắt hơi, ho nhẹ, quấy khóc nhiều hơn và ngủ không sâu giấc. Tình trạng nghẹt mũi khiến trẻ khó ngậm bắt vú mẹ, dẫn đến bú ngắt quãng, bú kém hoặc dễ nôn trớ. Một số trẻ có thể sốt nhẹ dưới ba mươi tám độ C, trong khi nhiều bé khác thân nhiệt vẫn duy trì ở mức bình thường.

Cách chăm sóc đường thở và dinh dưỡng tại nhà

Trọng tâm chăm sóc trẻ sơ sinh bị cảm lạnh là làm thông thoáng mũi và bổ sung đủ lượng dịch cần thiết. Cha mẹ có thể nhỏ từ một đến hai giọt nước muối sinh lý đẳng trương vào từng bên mũi để làm mềm và loãng dịch nhầy, sau đó nhẹ nhàng dùng dụng cụ hút mũi mềm nếu dịch nghẹt nhiều.

Nên chia nhỏ cữ bú và cho trẻ bú mẹ hoặc bú bình nhiều lần hơn trong ngày để bù dịch và bổ sung kháng thể. Mẹ cũng có thể dùng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ để giữ niêm mạc mũi không bị khô rát. Không gian phòng của bé cần được giữ sạch sẽ, thoáng mát và tuyệt đối không có khói thuốc lá.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Trẻ sơ sinh có diễn tiến bệnh hô hấp rất nhanh, do đó cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu suy hô hấp. Khi trẻ thở nhanh gấp, cánh mũi phập phồng, ngực lõm sâu khi hít vào hoặc thở rên, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức. Mọi cơn sốt từ ba mươi tám độ C trở lên ở trẻ dưới ba tháng tuổi đều là dấu hiệu bắt buộc phải khám bác sĩ.

Ngoài ra, nếu trẻ li bì, khó đánh thức, bỏ bú liên tiếp, tã khô sau sáu đến tám tiếng hoặc tình trạng nghẹt mũi, ho kéo dài trên mười ngày không thuyên giảm, cha mẹ cần đưa bé đi khám chuyên khoa nhi để kịp thời phát hiện biến chứng viêm tai giữa hay viêm phổi.

Biện pháp phòng ngừa cảm lạnh cho trẻ sơ sinh

Để phòng bệnh cho trẻ sơ sinh, việc giữ vệ sinh tay và môi trường sống là yếu tố quyết định. Mọi người cần rửa sạch tay bằng xà phòng trước khi bế ẵm, cho trẻ bú hoặc chuẩn bị đồ dùng cho trẻ. Tuyệt đối không hôn vào mặt, miệng hoặc bàn tay của bé để tránh lây nhiễm virus.

Những người trong gia đình đang bị ho sốt cần đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần với trẻ. Việc duy trì cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong sáu tháng đầu đời giúp cung cấp nguồn kháng thể dồi dào, tăng cường sức đề kháng cho đường hô hấp của trẻ trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường.

Lưu ý an toàn

Khi chăm sóc trẻ sơ sinh bị cảm lạnh, cha mẹ tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc kháng sinh, siro ho, thuốc hạ sốt hoặc thuốc chống nghẹt mũi dạng co mạch khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Không bao giờ sử dụng dầu gió bôi vào mũi, ngực của trẻ vì dễ gây co thắt phế quản nguy hiểm, và không dùng miệng người lớn để hút mũi cho trẻ.

Tóm tắt

Cảm lạnh ở trẻ sơ sinh tuy phổ biến nhưng cần sự chăm sóc kiên nhẫn và theo dõi sát sao từ cha mẹ. Việc giữ đường thở thông thoáng nhẹ nhàng, đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ và đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp trẻ sớm bình phục an toàn.