Trẻ sinh non bao nhiêu tuần thì khám mắt và thời điểm sàng lọc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều bậc phụ huynh có con sinh thiếu tháng thường băn khoăn trẻ sinh non bao nhiêu tuần thì khám mắt để kịp thời phát hiện các bệnh lý đáy mắt nguy hiểm. Việc khám mắt đúng thời điểm giữ vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa biến chứng suy giảm thị lực lâu dài cho bé.
Thông thường, trẻ sinh trước tuần thứ 34 của thai kỳ hoặc có cân nặng khi sinh dưới 2000 gram cần được kiểm tra đáy mắt vào khoảng tuần thứ 3 đến tuần thứ 4 sau khi chào đời. Lịch sàng lọc cụ thể sẽ do bác sĩ sơ sinh phối hợp cùng bác sĩ nhãn khoa đánh giá dựa trên tình trạng sức khỏe của từng trẻ.
Trẻ sinh non bao nhiêu tuần thì khám mắt là gì?
Khám mắt cho trẻ sinh non là quy trình kiểm tra chuyên sâu đáy mắt nhằm phát hiện sớm bệnh võng mạc ở trẻ sinh non cùng các rối loạn thị giác sơ sinh khác. Ở thai nhi đủ tháng, hệ thống mạch máu võng mạc thường hoàn thiện vào những tuần cuối trước khi sinh. Khi trẻ chào đời sớm, quá trình hình thành mạch máu này bị gián đoạn và tiếp tục diễn ra trong môi trường nuôi dưỡng ngoài tử cung, nơi có nồng độ oxy cao hơn nhiều so với dịch ối. Sự thay đổi đột ngột này có thể kích hoạt các phản ứng tăng sinh mạch máu bất thường, tiềm ẩn nguy cơ gây bong võng mạc và mất thị lực vĩnh viễn nếu không được can thiệp kịp thời. Do đó, việc xác định chính xác trẻ sinh non bao nhiêu tuần thì khám mắt là bước phòng ngừa quan trọng hàng đầu trong chăm sóc sơ sinh.
Tiêu chuẩn tuần tuổi thai và cân nặng cần khám mắt ở trẻ sinh non
Theo các hướng dẫn nhãn khoa sơ sinh hiện hành, trẻ sinh non có tuổi thai dưới 34 tuần hoặc cân nặng lúc chào đời dưới 2000 gram đều thuộc nhóm bắt buộc phải khám đáy mắt sàng lọc. Đối với những trẻ sinh non có tuổi thai từ 34 tuần trở lên nhưng cân nặng dưới 2000 gram kèm theo các biến chứng sản khoa, suy hô hấp nặng, phải thở oxy kéo dài hoặc điều trị hồi sức tích cực, bác sĩ sơ sinh cũng sẽ chỉ định khám chuyên khoa mắt. Quá trình tầm soát này nhằm mục tiêu đánh giá sự phát triển của hệ thống mạch máu nuôi dưỡng võng mạc, từ đó kịp thời nhận biết những dấu hiệu bất thường trước khi mạch máu phát triển sai lệch dẫn đến tổn thương cấu trúc đáy mắt. Việc xác định đúng đối tượng giúp đảm bảo không bỏ sót bất kỳ nguy cơ suy giảm thị lực nào ở trẻ.
Thời điểm lý tưởng để đưa trẻ sinh non đi khám mắt lần đầu tiên
Thời điểm khám mắt đầu tiên cho trẻ sinh non thường được ấn định vào khoảng 3 đến 4 tuần sau khi chào đời, hoặc khi trẻ đạt từ 31 đến 33 tuần tuổi thai điều chỉnh tùy theo từng trường hợp cụ thể. Bác sĩ chuyên khoa sơ sinh và bác sĩ nhãn khoa sẽ phối hợp chặt chẽ để chọn mốc thời gian phù hợp nhất dựa trên tình trạng toàn thân của bé. Nếu trẻ sinh ra ở tuần thai quá sớm, chẳng hạn dưới 28 tuần, mốc sàng lọc có thể lùi về thời điểm tuần thứ 4 hoặc tuần thứ 5 sau sinh để mạch máu võng mạc có thời gian tiến triển đến giai đoạn cần đánh giá. Cha mẹ không nên tự ý đưa trẻ đi khám quá sớm khi thể trạng trẻ chưa ổn định, nhưng cũng tuyệt đối không được để trễ qua mốc 4 tuần sau sinh vì cửa sổ cơ hội tầm soát bệnh lý võng mạc có thể bị thu hẹp.
Mục đích của việc tầm soát bệnh võng mạc ở trẻ sinh non
Lý do cốt lõi khiến trẻ sinh non cần kiểm tra mắt sớm là để sàng lọc bệnh võng mạc ở trẻ sinh non, một bệnh lý mạch máu võng mạc tiến triển âm thầm. Khi trẻ chào đời quá sớm, hệ thống mạch máu ở đáy mắt chưa kịp phát triển hoàn chỉnh tới vùng chu biên. Môi trường giàu oxy nhân tạo ngoài tử cung kết hợp cùng tình trạng non nớt của các mô có thể kích thích các mạch máu bất thường tăng sinh. Những mạch máu mới này rất dễ vỡ, gây xuất huyết dịch kính, tạo mô xơ co kéo dẫn đến bong võng mạc và suy giảm thị lực vĩnh viễn nếu không được phát hiện sớm. Đáng lưu ý là ở giai đoạn khởi phát, bệnh hoàn toàn không biểu hiện ra ngoài bằng mắt thường; mắt trẻ không đỏ, không đau và con ngươi vẫn sáng trong, khiến nhiều phụ huynh chủ quan bỏ lỡ cơ hội can thiệp kịp thời.
Lịch theo dõi và tái khám mắt định kỳ cho trẻ sinh non
Sau lần khám đầu tiên, phần lớn trẻ sinh non sẽ được hẹn tái khám định kỳ nhiều lần cho đến khi mạch máu võng mạc phát triển hoàn thiện hoặc các tổn thương bất thường thoái triển hoàn toàn. Khoảng cách giữa các lần tái khám thường dao động từ một đến hai tuần một lần tùy thuộc vào mức độ trưởng thành của hệ mạch máu đáy mắt và phân độ của bệnh lý võng mạc nếu có. Cha mẹ cần ghi nhớ chính xác lịch hẹn tái khám của bác sĩ nhãn khoa, bởi vì tiến triển của mạch máu bất thường ở trẻ sinh non diễn ra rất nhanh chóng chỉ trong vài ngày. Ngay cả khi trẻ đã xuất viện về nhà, việc đưa trẻ trở lại phòng khám chuyên khoa mắt đúng hẹn vẫn là ưu tiên hàng đầu để bảo vệ thị giác lâu dài cho con.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa sơ sinh và nhãn khoa. Cha mẹ không được tự ý nhỏ bất kỳ loại thuốc mắt nào cho trẻ khi chưa có chỉ dẫn chuyên môn. Mọi dấu hiệu bất thường như đồng tử trắng, mắt lé lệch hoặc chảy nước mắt kéo dài đều cần được kiểm tra tại cơ sở y tế có chuyên khoa mắt sơ sinh.
Tóm tắt
Khám mắt định kỳ cho trẻ sinh non là bước can thiệp y tế thiết yếu để bảo vệ thị lực tương lai của trẻ. Cha mẹ cần tuân thủ chặt chẽ lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa sơ sinh và nhãn khoa, tuyệt đối không trì hoãn vì bất kỳ lý do nào. Sự chủ động tầm soát trong những tuần đầu đời chính là cơ hội vàng giúp trẻ có đôi mắt sáng khỏe và phát triển toàn diện.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Khám mắt cho trẻ sinh non có làm ảnh hưởng thị giác của bé không?
Khám mắt định kỳ không gây suy giảm thị lực hay tổn thương giác mạc của trẻ. Quá trình kiểm tra có thể khiến trẻ quấy khóc tạm thời do ánh sáng đèn soi và thuốc nhỏ giãn đồng tử, nhưng mắt trẻ sẽ trở lại trạng thái bình thường sau vài giờ.
Nếu mắt trẻ sinh non nhìn vẫn bình thường thì có cần đi khám không?
Cha mẹ tuyệt đối không nên đợi dấu hiệu bất thường mới đưa trẻ đi khám. Bệnh võng mạc ở trẻ sinh non trong các giai đoạn đầu hoàn toàn không biểu hiện triệu chứng rõ rệt ra bên ngoài mắt, khi thấy đục đồng tử thì bệnh thường đã muộn.
Quy trình khám mắt cho trẻ sinh non diễn ra như thế nào?
Trẻ thường được tra dung dịch nhỏ mắt làm giãn đồng tử trước khi khám khoảng ba mươi phút. Bác sĩ nhãn khoa sử dụng dụng cụ mở mi chuyên dụng và đèn soi đáy mắt gián tiếp để quan sát tỉ mỉ toàn bộ mạch máu võng mạc.
Gia đình cần chuẩn bị những gì trước khi đưa trẻ sinh non đi khám mắt?
Cha mẹ nên cho trẻ bú trước giờ khám khoảng một đến hai giờ để tránh tình trạng nôn trớ khi nằm soi mắt. Đồng thời cần mang theo đầy đủ hồ sơ bệnh án sơ sinh, ghi chú rõ tuần tuổi thai và quá trình thở oxy của trẻ.
Trẻ sinh non cần khám mắt bao nhiêu lần sau lần khám đầu tiên?
Nếu kết quả bình thường hoặc mạch máu võng mạc chưa hoàn thiện, bác sĩ sẽ hẹn tái khám sau một đến hai tuần. Lịch theo dõi định kỳ này chỉ kết thúc khi hệ thống mạch máu võng mạc đã phát triển hoàn toàn đến vùng chu biên.
