Trẻ ngủ ngáy có nguy hiểm không và bố mẹ cần làm gì

Trẻ ngủ ngáy là gì?

Ngủ ngáy ở trẻ em là âm thanh thô ráp phát ra trong lúc ngủ, hình thành do các mô mềm trong vòm họng, lưỡi gà hoặc amidan rung lên khi luồng khí hít thở bị cản trở qua đường dẫn khí hẹp. Ở trẻ nhỏ, hệ thống hô hấp trên đang trong giai đoạn phát triển, đường thở tương đối nhỏ nên rất nhạy cảm với các yếu tố gây viêm sưng hoặc phì đại mô bạch huyết. Hiện tượng này có thể xuất hiện từng đợt ngắn khi trẻ mắc cảm lạnh, viêm mũi họng, nhưng cũng có thể trở thành mạn tính nếu nguyên nhân thực thể chưa được giải quyết. Việc phân biệt giữa ngáy sinh lý thoáng qua và ngáy bệnh lý đóng vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe giấc ngủ của trẻ.

Những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ ngủ ngáy

Hiện tượng ngủ ngáy ở trẻ em xảy ra khi luồng không khí hít vào và thở ra bị cản trở qua các mô mềm vùng mũi họng, tạo nên sự rung động âm thanh trong lúc ngủ.

Nguyên nhân phổ biến nhất là tình trạng phì đại amidan khẩu cái hoặc sùi vòm họng VA, chiếm tỷ lệ lớn ở trẻ độ tuổi mẫu giáo và tiểu học. Khi các tổ chức lympho này viêm mạn tính và sưng to, khoảng không lưu thông khí bị thu hẹp đáng kể.

Bên cạnh đó, nghẹt mũi do viêm mũi dị ứng, viêm xoang, cảm lạnh thông thường hoặc lệch vách ngăn mũi cũng khiến trẻ phải thở bằng miệng và phát ra tiếng ngáy. Thừa cân, béo phì hoặc các bất thường về cấu trúc hàm mặt như hàm dưới tụt cũng làm tăng nguy cơ hẹp đường thở khi các cơ vùng hầu họng giãn ra lúc ngủ sâu.

Mức độ nguy hiểm của tiếng ngáy kéo dài ở trẻ nhỏ

Nếu tình trạng ngủ ngáy chỉ xuất hiện trong vài ngày khi trẻ bị viêm đường hô hấp trên và tự hết sau khi khỏi ốm, cha mẹ không cần quá lo lắng vì đây là phản ứng tắc nghẽn cơ học tạm thời.

Ngược lại, trẻ ngủ ngáy mạn tính kéo dài nhiều tuần có thể là dấu hiệu cảnh báo hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Tình trạng này khiến nồng độ oxy trong máu sụt giảm định kỳ trong đêm, buộc não bộ phải liên tục phát tín hiệu thức giấc vi mô để tái lập nhịp thở bình thường.

Hậu quả là giấc ngủ của trẻ bị phân mảnh, dẫn đến tình trạng gà gật vào ban ngày, suy giảm khả năng chú ý, rối loạn hành vi và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển chiều cao do hormone tăng trưởng thường tiết ra nhiều nhất trong các giai đoạn ngủ sâu.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy cơ ngưng thở khi ngủ ở trẻ

Phụ huynh cần theo dõi sát sao giấc ngủ của con và đưa trẻ đến bệnh viện kiểm tra nếu phát hiện các biểu hiện nghi ngờ tắc nghẽn đường thở nghiêm trọng.

Dấu hiệu cảnh báo bao gồm tiếng ngáy lớn ngắt quãng, trẻ có những khoảng ngừng thở vài giây rồi giật mình thở hổn hển, ngực lõm sâu khi hít vào, hoặc trẻ thường xuyên nằm ngửa ưỡn cổ để dễ thở.

Ngoài ra, các biểu hiện vào ban ngày cũng rất quan trọng: trẻ thức dậy với tình trạng đau họng, khô miệng, mệt mỏi, khó đánh thức, đau đầu buổi sáng, hoặc có biểu hiện tăng động, giảm chú ý và học tập sa sút ở trường học. Trẻ đái dầm thứ phát không rõ nguyên nhân cũng có thể liên quan đến rối loạn giấc ngủ.

Các biện pháp xử trí và chăm sóc cha mẹ cần thực hiện

Khi phát hiện trẻ có biểu hiện ngủ ngáy, bước đầu tiên và quan trọng nhất là cha mẹ nên đưa con đến khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc chuyên khoa Nhi để tìm đúng nguyên nhân gây cản trở đường thở.

Bác sĩ có thể tiến hành nội soi tai mũi họng để đánh giá mức độ phì đại của amidan, VA hoặc chỉ định đo đa ký giấc ngủ nếu nghi ngờ hội chứng ngưng thở khi ngủ mức độ vừa đến nặng. Tùy thuộc vào chẩn đoán, các can thiệp có thể bao gồm điều trị nội khoa viêm mũi xoang, kiểm soát cân nặng, hoặc phẫu thuật nạo VA, cắt amidan theo đúng chỉ định y khoa.

Tại nhà, phụ huynh có thể hỗ trợ trẻ bằng cách vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý, duy trì độ ẩm phòng ngủ phù hợp, giữ môi trường sống sạch sẽ không khói thuốc lá và khuyến khích trẻ nằm ngủ ở tư thế nghiêng để hạn chế lưỡi tụt về phía sau.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc xịt mũi co mạch kéo dài hoặc thiết bị chống ngáy cho trẻ khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Nhi khoa.

Tóm tắt

Trẻ ngủ ngáy có thể chỉ là hiện tượng thoáng qua nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý đường hô hấp hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ. Phụ huynh nên quan sát kỹ các biểu hiện ban đêm lẫn ban ngày của con và đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Nhi khoa để được thăm khám kịp thời, giúp trẻ có giấc ngủ trọn vẹn và phát triển khỏe mạnh.