Trẻ em tiêm phòng mũi bại liệt có bị sốt không và hướng dẫn chăm sóc

Tiêm phòng bại liệt có bị sốt không là gì?

Vắc xin bại liệt đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ trẻ nhỏ khỏi sự tấn công của virus bại liệt, một tác nhân nguy hiểm có thể gây tổn thương thần kinh vận động dẫn đến liệt cơ vĩnh viễn hoặc suy hô hấp đe dọa tính mạng. Hiện nay, phòng bệnh bại liệt được thực hiện thông qua vắc xin bại liệt đường uống chứa virus giảm độc lực hoặc vắc xin bại liệt đường tiêm chứa kháng nguyên virus bất hoạt, có thể dùng đơn lẻ hoặc tích hợp trong các mũi vắc xin phối hợp.

Sau khi tiêm hoặc uống vắc xin bại liệt, hệ miễn dịch của trẻ sẽ phản ứng lại với kháng nguyên để ghi nhớ và sinh ra kháng thể chuyên biệt. Quá trình đáp ứng này có thể gây ra một số tác dụng phụ tạm thời, phổ biến nhất là sốt nhẹ, đau nhức tại chỗ tiêm, mệt mỏi hoặc quấy khóc. Đa phần các phản ứng sau tiêm vắc xin bại liệt đều diễn tiến lành tính, tồn tại ngắn hạn và không để lại di chứng bất lợi cho sự phát triển của trẻ.

Vì sao trẻ có thể bị sốt sau khi tiêm vắc xin bại liệt

Sau khi tiêm vắc xin bại liệt, hệ thống miễn dịch của trẻ nhận diện kháng nguyên bại liệt bất hoạt và kích hoạt phản ứng phòng vệ tự nhiên để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể. Quá trình kích hoạt miễn dịch này làm giải phóng một số chất trung gian hóa học dẫn đến hiện tượng sốt nhẹ, thân nhiệt dao động quanh mức 37,5 đến 38,5 độ C.

Hiện tượng sốt sau tiêm chủng phản ánh cơ thể đang phản ứng và xây dựng hàng rào bảo vệ chống lại virus bại liệt. Mức độ phản ứng phụ thuộc nhiều vào cơ địa của từng trẻ. Phần lớn các cơn sốt này đều ở mức độ nhẹ, diễn ra trong thời gian ngắn và không gây nguy hiểm cho sức khỏe lâu dài của trẻ. Phụ huynh không nên quá lo lắng khi thấy con ấm đầu nhẹ sau khi tiêm.

Khác biệt về phản ứng sốt giữa các loại vắc xin bại liệt

Hiện nay trong chương trình tiêm chủng có hai dạng vắc xin phòng bại liệt chính là vắc xin dạng uống chứa virus sống giảm độc lực và vắc xin dạng tiêm chứa virus bất hoạt. Ngoài ra, kháng nguyên bại liệt bất hoạt còn được kết hợp trong các mũi tiêm phối hợp 5 trong 1 hoặc 6 trong 1.

Đối với vắc xin bại liệt dạng tiêm, phản ứng phổ biến nhất là đau, đỏ, sưng nhẹ tại vị trí đùi hoặc bắp tay kèm theo sốt nhẹ hoặc trẻ quấy khóc tạm thời. Đối với vắc xin dạng uống, tỷ lệ gây sốt thường rất thấp, trẻ chủ yếu có thể gặp một vài biểu hiện thoáng qua như biếng ăn nhẹ hoặc đi ngoài phân lỏng nhẹ trong ngày đầu. Hiểu rõ từng loại giúp cha mẹ chủ động theo dõi và không nhầm lẫn giữa các phản ứng thông thường.

Hướng dẫn chăm sóc và hạ sốt cho trẻ tại nhà đúng cách

Khi trẻ xuất hiện sốt nhẹ sau tiêm, phụ huynh cần đặt trẻ nằm ở không gian thoáng mát, mặc quần áo rộng rãi bằng chất liệu cotton thấm hút mồ hôi tốt. Dùng khăn mềm thấm nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt trẻ khoảng 1 đến 2 độ C để lau các vùng có nhiều mạch máu lớn như trán, nách và bẹn.

Cần bổ sung đủ nước cho trẻ thông qua việc tăng cường cữ bú mẹ, cho uống thêm sữa công thức hoặc nước ấm tùy theo độ tuổi. Việc bổ sung nước giúp làm dịu cơ thể, tránh mất nước và hỗ trợ hạ sốt nhanh hơn. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc hạ sốt khi nhiệt độ chưa tới 38,5 độ C hoặc chưa có hướng dẫn y tế cụ thể.

Dấu hiệu bất thường cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay

Dù sốt sau tiêm phần lớn là lành tính, gia đình vẫn cần theo dõi sát sao để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế ngay lập tức nếu trẻ sốt cao trên 39 độ C và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.

Những biểu hiện đáng lo ngại khác bao gồm trẻ co giật, thở nhanh, thở khó, tím tái quanh môi, ngủ li bì khó đánh thức, quấy khóc ngặt nghẽo kéo dài nhiều giờ không dứt, hoặc phát ban lan rộng toàn thân. Đây có thể là dấu hiệu của phản ứng quá mẫn nghiêm trọng hoặc nhiễm trùng trùng lặp, đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa nhi phải can thiệp y tế khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định y khoa trực tiếp. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng các thuốc hạ sốt chứa aspirin, không đắp lá thuốc, chanh hoặc dán miếng dán trực tiếp lên vết tiêm vì dễ gây kích ứng và hoại tử da. Mọi việc dùng thuốc cho trẻ nhỏ cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế.

Tóm tắt

Sốt nhẹ sau khi tiêm vắc xin bại liệt là phản ứng miễn dịch thường gặp và đa số tự thuyên giảm sau 1 đến 2 ngày. Phụ huynh nên chuẩn bị kiến thức chăm sóc, giữ bình tĩnh theo dõi sát nhiệt độ và biểu hiện toàn trạng của trẻ. Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường hoặc trẻ sốt cao không hạ, cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.