Người bị cao huyết áp có nên cạo gió không và những bệnh tuyệt đối tránh cạo gió

Cao huyết áp có nên cạo gió không là gì?

Cạo gió là thao tác sử dụng các vật có cạnh nhẵn như thìa bạc, đồng xu hoặc củ gừng kết hợp với tinh dầu xoa bóp miết liên tục lên vùng da lưng, cổ và vai gáy. Phương pháp này tạo ma sát mạnh sinh nhiệt và làm giãn mạch máu tại chỗ nhằm giải cảm theo kinh nghiệm cổ truyền. Quá trình tác động lực sẽ làm vỡ các mao mạch nhỏ dưới biểu bì da, để lại các vệt xuất huyết đỏ hoặc bầm tím.

Dù mang lại cảm giác nhẹ nhõm tức thì trong một số trường hợp cảm lạnh thông thường, cạo gió không phải là liệu pháp y khoa an toàn cho mọi thể trạng. Thao tác này kích thích mạnh lên hệ tuần hoàn ngoại biên và hệ thần kinh. Do đó, việc tự ý cạo gió khi chưa hiểu rõ tình trạng bệnh nền có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng, đặc biệt là với các bệnh lý tim mạch và mạch máu não.

Nguy cơ bùng phát cơn tăng huyết áp kịch phát khi cạo gió

Khi cạo gió, lực ma sát mạnh trên bề mặt da gây kích thích đau đớn dữ dội cho các đầu mút thần kinh cảm giác. Cảm giác đau này nhanh chóng kích hoạt hệ thần kinh giao cảm phóng thích một lượng lớn hormone adrenaline vào máu. Tuyến nội tiết hoạt động mạnh khiến nhịp tim tăng nhanh, mạch máu ngoại vi co thắt tức thì và áp lực dòng máu tăng vọt.

Với bệnh nhân tăng huyết áp mạn tính, thành mạch vốn đã xơ cứng và giảm khả năng đàn hồi. Sự gia tăng huyết áp đột ngột vượt ngưỡng chịu đựng dễ dẫn đến tổn thương mạch máu nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ vỡ mạch máu não hoặc nhồi máu cơ tim. Việc bôi thêm các loại dầu nóng chứa cồn hay tinh dầu kích thích mạnh cũng làm xáo trộn huyết động học, gây thêm gánh nặng cho hệ tim mạch. Do vậy, người bệnh huyết áp cao tuyệt đối không nên cạo gió.

Nguy cơ nhầm lẫn triệu chứng đột quỵ với hiện tượng trúng gió

Một nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng là sự nhầm lẫn giữa cơn tai biến mạch máu não với tình trạng trúng gió. Khi huyết áp tăng quá cao hoặc mạch máu não bị tắc, người bệnh thường xuất hiện triệu chứng chóng mặt, hoa mắt, đau đầu dữ dội, buồn nôn, tê bì nửa người hoặc méo miệng.

Nhiều người nhà theo thói quen lập tức đem bệnh nhân ra cạo gió, giật tóc mai hay xoa dầu nóng. Hành động này không những làm huyết áp tiếp tục tăng cao do kích thích đau mà còn làm lỡ mất thời gian vàng cấp cứu. Bệnh nhân đột quỵ cần được can thiệp y tế chuyên sâu trong vài giờ đầu tiên để tái thông mạch máu và bảo tồn tế bào não. Việc chậm trễ đưa người bệnh đến bệnh viện vì mải cạo gió có thể để lại di chứng tàn phế vĩnh viễn hoặc đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Những nhóm bệnh lý tuyệt đối không được thực hiện cạo gió

Bên cạnh người bệnh tăng huyết áp, nhiều đối tượng bệnh lý khác được khuyến cáo chống chỉ định cạo gió. Đầu tiên là người mắc các chứng rối loạn đông máu, suy giảm tiểu cầu hoặc bệnh nhân đang sử dụng thuốc chống đông. Việc cạo rách mao mạch sẽ gây chảy máu dưới da lan rộng không thể cầm, tạo thành các khối máu tụ nguy hiểm.

Thứ hai là người bị sốt xuất huyết hoặc sốt phát ban. Cạo gió làm tổn thương vi mạch nặng nề hơn, gây xuất huyết ồ ạt dưới da và che lấp dấu hiệu lâm sàng cần thiết cho việc theo dõi y tế. Thứ ba, các vùng da bị viêm nhiễm, lở loét, mụn mủ hoặc có vết thương hở tuyệt đối không được cạo gió do nguy cơ nhiễm trùng mô sâu. Ngoài ra, phụ nữ có thai không cạo gió vùng lưng và bụng nhằm tránh nguy cơ co thắt tử cung, và trẻ nhỏ có làn da mỏng manh cũng không được áp dụng.

Cách xử trí an toàn khi người bệnh tăng huyết áp cảm thấy mệt mỏi

Khi người có tiền sử tăng huyết áp cảm thấy ớn lạnh, đau đầu hoặc mệt mỏi, người nhà cần đỡ bệnh nhân nằm nghỉ ngơi tại nơi kín gió, nâng cao đầu nhẹ và nới lỏng trang phục. Bước quan trọng nhất là sử dụng máy đo huyết áp để kiểm tra ngay chỉ số huyết áp và nhịp tim hiện tại của bệnh nhân.

Nếu huyết áp tăng nhẹ và người bệnh vẫn tỉnh táo, có thể cho uống một cốc nước ấm, đắp chăn mỏng giữ nhiệt và dùng thuốc hạ huyết áp theo đúng toa hướng dẫn của bác sĩ điều trị. Tuyệt đối không tự ý dùng kim châm đầu ngón tay hay cho uống thuốc lạ. Nếu phát hiện các dấu hiệu cấp cứu như đau tức ngực dữ dội, khó thở, méo miệng, yếu liệt chi hoặc lú lẫn, gia đình phải lập tức gọi cấp cứu 115 để chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

Lưu ý an toàn

Cạo gió chỉ là kinh nghiệm chăm sóc dân gian và không có giá trị thay thế phác đồ điều trị y khoa chuyên môn. Nội dung bài viết mang tính giáo dục sức khỏe, không dùng để tự chẩn đoán hay thay đổi liều lượng thuốc điều trị. Người có bệnh lý nền mạn tính, đặc biệt là bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh rối loạn tuần hoàn, cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tim mạch trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp tác động vật lý nào lên cơ thể.

Tóm tắt

Người bị cao huyết áp tuyệt đối không nên cạo gió do nguy cơ làm tăng huyết áp kịch phát và khởi phát tai biến mạch máu não. Nắm rõ các trường hợp chống chỉ định giúp người bệnh và người thân chủ động bảo vệ an toàn sức khỏe. Khi xuất hiện dấu hiệu mệt mỏi hay ớn lạnh bất thường, việc theo dõi huyết áp và tìm kiếm hỗ trợ y tế kịp thời là giải pháp đúng đắn nhất.