Trẻ em bị viêm tai giữa uống thuốc gì để cải thiện?

Trẻ em bị viêm tai giữa uống thuốc gì là gì?

Viêm tai giữa ở trẻ em là tình trạng niêm mạc lót trong khoang tai giữa bị viêm nhiễm và tích tụ dịch, thường gặp nhất ở lứa tuổi từ sáu tháng đến ba tuổi. Nguyên nhân có thể do virus đường hô hấp hoặc các loại vi khuẩn phổ biến như phế cầu, trực khuẩn cúm không định type. Khi vòi nhĩ bị phù nề, sự thông khí giữa tai giữa và vòm họng bị tắc nghẽn, tạo môi trường yếm khí khiến áp lực trong hòm nhĩ thay đổi, gây đau đớn và ứ dịch.

Triệu chứng thường khởi phát cấp tính với các biểu hiện như sốt, đau tai, trẻ nhỏ thường hay lấy tay dụi tai, lắc đầu liên tục, biếng ăn và quấy khóc nhiều vào ban đêm. Việc điều trị bằng thuốc nhằm mục đích giảm nhẹ cảm giác khó chịu, giải quyết tình trạng nhiễm trùng và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như thủng màng nhĩ kéo dài, viêm xương chũm hoặc suy giảm thính lực ảnh hưởng đến khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ.

Nhóm thuốc hạ sốt và giảm đau giúp trẻ dễ chịu

Khi trẻ khởi phát viêm tai giữa cấp, cảm giác đau nhức tai và sốt thường khiến trẻ quấy khóc nhiều, bỏ bú hoặc mất ngủ. Để cải thiện tình trạng này, bác sĩ thường ưu tiên các nhóm thuốc giảm đau và hạ sốt đường uống. Paracetamol và ibuprofen là hai hoạt chất thông dụng nhất được áp dụng trong nhi khoa.

Việc lựa chọn hoạt chất và xác định liều dùng bắt buộc phải căn cứ chính xác vào cân nặng hiện tại của trẻ, không ước lượng theo độ tuổi. Paracetamol thường được ưu tiên chỉ định ban đầu nhờ tính an toàn cao đối với đường tiêu hóa. Ibuprofen có tác dụng kháng viêm và giảm đau mạnh hơn nhưng cần thận trọng ở trẻ có nguy cơ mất nước hoặc có bệnh lý dạ dày. Gia đình không bao giờ được cho trẻ sử dụng aspirin vì nguy cơ dẫn đến hội chứng Reye nguy hiểm đến tính mạng. Thuốc hạ sốt giảm đau chỉ có tác dụng kiểm soát triệu chứng khó chịu, không thể tiêu diệt nguyên nhân gây nhiễm trùng ở tai giữa.

Nguyên tắc sử dụng thuốc kháng sinh đường uống

Kháng sinh đường uống chỉ được chỉ định khi bác sĩ chuyên khoa xác định nguyên nhân gây viêm tai giữa là do vi khuẩn, hoặc khi bệnh ở mức độ trung bình đến nặng với nguy cơ biến chứng cao. Các trường hợp viêm tai giữa thanh dịch hoặc do nhiễm virus đường hô hấp trên thông thường sẽ không có chỉ định dùng kháng sinh ngay từ đầu.

Nhóm kháng sinh beta lactam như amoxicillin hoặc phối hợp amoxicillin và acid clavulanic thường là lựa chọn phổ biến trong phác đồ điều trị ban đầu. Đối với những trẻ có tiền sử dị ứng với nhóm penicillin, bác sĩ sẽ cân nhắc thay thế bằng các nhóm kháng sinh khác như cephalosporin thế hệ mới hoặc macrolid. Phụ huynh cần lưu ý tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh tại nhà thuốc khi chưa có đơn của bác sĩ. Khi đã bắt đầu liệu trình kháng sinh, trẻ cần được uống đầy đủ số ngày theo hướng dẫn, không được tự ý ngừng thuốc sớm vì điều này dễ dẫn đến tình trạng vi khuẩn kháng thuốc và bệnh tái phát dai dẳng.

Những loại thuốc không nên tự ý dùng cho trẻ

Nhiều phụ huynh khi thấy con than đau tai hoặc chảy mủ tai thường có thói quen tự ý mua các loại thuốc kháng viêm corticoid, thuốc chống dị ứng kháng histamin hoặc các loại thuốc nhỏ tai thông thường để điều trị. Đây là việc làm tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với cơ quan thính giác của trẻ nhỏ.

Các loại thuốc nhỏ tai có chứa hoạt chất kháng sinh nhóm aminoglycosid nếu vô tình nhỏ vào tai đã bị thủng màng nhĩ có thể gây ngộ độc ốc tai dẫn đến suy giảm thính lực vĩnh viễn. Thuốc kháng histamin và thuốc co mạch đường uống cũng không được khuyến cáo rộng rãi trong điều trị viêm tai giữa cấp ở trẻ em vì không mang lại hiệu quả rõ rệt mà còn có thể gây khô niêm mạc hoặc buồn ngủ quá mức. Ngoài ra, việc sử dụng corticoid đường uống toàn thân chỉ được áp dụng trong những chỉ định rất hạn chế dưới sự theo dõi sát sao của nhân viên y tế nhằm tránh các tác dụng phụ lên hệ miễn dịch và nội tiết của trẻ.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ kết hợp dùng thuốc

Bên cạnh việc uống thuốc theo đơn của bác sĩ, các biện pháp chăm sóc hỗ trợ tại nhà đóng vai trò rất quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục cho trẻ nhỏ. Viêm tai giữa thường bắt nguồn từ tình trạng viêm mũi họng, do đó việc vệ sinh đường thở là bước không thể bỏ qua.

Cha mẹ nên dùng nước muối sinh lý ấm để nhỏ hoặc rửa mũi nhẹ nhàng, giúp làm thông thoáng vòi nhĩ nối giữa họng và tai giữa. Có thể chườm một chiếc khăn ấm, sạch bên ngoài vùng tai bị đau để giúp trẻ xoa dịu cảm giác khó chịu. Trong sinh hoạt hằng ngày, cần cho trẻ uống đủ nước, ăn thức ăn mềm lỏng, dễ tiêu hóa để bổ sung dinh dưỡng nâng cao thể trạng. Tuyệt đối không dùng tăm bông thọc sâu vào trong ống tai trẻ để lau chùi mủ vì có thể gây trầy xước niêm mạc ống tai hoặc làm tổn thương thêm màng nhĩ. Khi tắm gội, cần chú ý tránh để nước bẩn chảy vào tai của trẻ đang bị viêm.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như thổi bột thuốc, nhỏ nước lá hay nhỏ tinh dầu vào tai trẻ. Không tự mua lại đơn thuốc cũ của đợt viêm trước hoặc mượn đơn thuốc của trẻ khác để sử dụng. Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng bất thường như co giật, lơ mơ hoặc chảy mủ tai có mùi hôi, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức.

Tóm tắt

Việc lựa chọn thuốc cho trẻ bị viêm tai giữa đòi hỏi sự cẩn trọng và chỉ định chuyên môn từ bác sĩ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh hay thuốc nhỏ tai khi chưa kiểm tra màng nhĩ. Tuân thủ hướng dẫn y khoa cùng việc chăm sóc đúng cách sẽ giúp trẻ hồi phục an toàn, ngăn ngừa biến chứng suy giảm thính lực và bảo vệ sức khỏe tai mũi họng lâu dài.