Trẻ chích ngừa viêm não Nhật Bản có sốt không và cách chăm sóc

Trẻ chích ngừa viêm não nhật bản có sốt không là gì?

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Culex đốt, có nguy cơ để lại nhiều di chứng thần kinh nặng nề hoặc đe dọa tính mạng của trẻ nhỏ. Tiêm chủng vắc xin phòng viêm não Nhật Bản là giải pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất đã được triển khai rộng rãi trong y tế cộng đồng.

Sau khi tiêm, các thành phần kháng nguyên trong vắc xin sẽ kích thích hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu để sẵn sàng tiêu diệt vi rút nếu bị phơi nhiễm trong tương lai. Quá trình kích hoạt miễn dịch này thường giải phóng một số chất trung gian hóa học làm tăng nhẹ nhiệt độ cơ thể, dẫn đến hiện tượng sốt. Sốt sau tiêm là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang ghi nhớ kháng nguyên, không phải là tình trạng nhiễm bệnh viêm não Nhật Bản, do đó phụ huynh có thể yên tâm theo dõi khi cơn sốt ở mức kiểm soát được.

Tỷ lệ và đặc điểm cơn sốt sau khi tiêm phòng

Sau khi tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản, một tỷ lệ nhất định các bé có thể xuất hiện biểu hiện sốt, phần lớn rơi vào mức sốt nhẹ dưới ba mươi tám độ rưỡi C. Cơn sốt thường khởi phát trong khoảng tám đến hai mươi bốn giờ đầu sau tiêm và có xu hướng giảm dần, chấm dứt sau một đến hai ngày. Mức độ phản ứng phụ thuộc vào cơ địa, tình trạng sức khỏe tổng quát và độ tuổi của từng trẻ chứ không phản ánh mức độ bảo vệ của vắc xin.

Hiện nay có nhiều loại vắc xin phòng viêm não Nhật Bản như vắc xin bất hoạt hoặc vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp. Cả hai dạng này đều được đánh giá là an toàn, song phản ứng tại chỗ và phản ứng toàn thân như sốt nhẹ vẫn có thể xuất hiện. Sốt thường đi kèm cảm giác quấy khóc nhẹ, biếng ăn thoáng qua nhưng trẻ vẫn chơi và uống sữa đều đặn. Cha mẹ không nên quá hoang mang khi thấy thân nhiệt con tăng nhẹ trong ngày đầu tiên sau tiêm chủng.

Cách chăm sóc và hạ sốt an toàn cho trẻ tại nhà

Khi trẻ có dấu hiệu sốt sau tiêm, phụ huynh cần chủ động đo thân nhiệt định kỳ bằng nhiệt kế ở nách hoặc trán để theo dõi sát diễn biến. Nếu trẻ sốt nhẹ dưới ba mươi tám độ rưỡi C, hãy cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, chất liệu cotton thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và nghỉ ngơi trong phòng thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp.

Cha mẹ có thể dùng khăn sạch nhúng nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt của trẻ khoảng một đến hai độ để lau các vùng có nhiều mạch máu lớn như nách, bẹn và cổ. Tích cực cho trẻ bú mẹ nhiều lần hơn đối với trẻ nhỏ hoặc bổ sung nước lọc, nước oresol pha đúng tỷ lệ đối với trẻ lớn nhằm bù đắp lượng dịch mất qua mồ hôi. Trường hợp trẻ sốt từ ba mươi tám độ rưỡi C trở lên kèm mệt mỏi, cha mẹ có thể cho trẻ uống thuốc hạ sốt đơn chất paracetamol theo đúng hàm lượng tính theo cân nặng đã được bác sĩ dặn dò tại phòng tiêm chủng.

Các phản ứng thông thường khác phụ huynh cần biết

Bên cạnh phản ứng sốt, cơ thể trẻ khi tiếp nhận vắc xin viêm não Nhật Bản còn có thể bộc lộ một số phản ứng sinh lý lành tính khác. Tại vị trí tiêm ở bắp đùi hoặc cánh tay, vùng da có thể xuất hiện vết sưng đỏ, hơi cứng nhẹ hoặc đau khi chạm vào. Tình trạng đau tại chỗ này thường khiến trẻ quấy khóc khi cử động chi hoặc khi người lớn vô tình chạm phải.

Một số trẻ có thể cảm thấy mệt mỏi toàn thân, ngủ nhiều hơn bình thường hoặc hơi bứt rứt, giảm cảm giác thèm ăn trong ngày đầu. Đôi khi trẻ có triệu chứng tiêu hóa nhẹ như đi phân hơi lỏng hoặc trớ sữa một vài lần rồi tự ổn định. Đây đều là những đáp ứng miễn dịch tạm thời, không gây tổn thương lâu dài và sẽ nhanh chóng biến mất mà không cần can thiệp y khoa đặc biệt. Phụ huynh cần giữ sạch vùng da tiêm, không xoa dầu nóng, không chườm nóng hay đắp các loại lá dân gian lên vết tiêm để tránh nhiễm trùng.

Dấu hiệu bất thường cần đưa trẻ đi khám ngay

Mặc dù đa số phản ứng sau tiêm đều nhẹ, cha mẹ cần giữ thái độ cảnh giác cao độ trong bốn mươi tám giờ đầu tiên để kịp thời phát hiện những dấu hiệu nguy hiểm. Nếu trẻ sốt cao liên tục từ ba mươi chín độ C trở lên, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt thông thường hoặc sốt kéo dài quá ba ngày, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Những biểu hiện thần kinh và toàn thân nghiêm trọng đòi hỏi cấp cứu y tế khẩn cấp bao gồm co giật, li bì, ngủ gà khó đánh thức, khóc thét từng cơn không dứt hoặc có dấu hiệu tím tái quanh môi và đầu chi. Ngoài ra, tình trạng thở nhanh, thở rít, co rút lồng ngực, nôn trớ tất cả mọi thứ nạp vào, bỏ bú hoàn toàn hoặc phát ban đỏ rải rác toàn thân cũng là cảnh báo phản ứng quá mẫn nặng. Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất giúp các bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán phân biệt và xử trí kịp thời các biến chứng bất thường.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sau tiêm chủng, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt chứa aspirin, không tự ý tăng liều thuốc giảm đau hạ sốt hoặc kết hợp nhiều loại thuốc khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Luôn đưa trẻ đi kiểm tra tại bệnh viện nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu lo ngại nào.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ sau tiêm phòng vắc xin viêm não Nhật Bản đòi hỏi sự bình tĩnh, theo dõi sát sao và xử trí khoa học từ cha mẹ. Đa phần các cơn sốt chỉ là phản ứng nhẹ thoáng qua và sẽ nhanh chóng biến mất. Khi trẻ có biểu hiện sốt cao kéo dài hoặc dấu hiệu li bì, khó thở, co giật, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được thăm khám kịp thời.