Trẻ bị tay chân miệng nhưng không sốt: Những lưu ý quan trọng cha mẹ cần biết

Trẻ bị tay chân miệng nhưng không sốt là gì?

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do nhóm virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ bọng nước, mũi họng hoặc phân của trẻ nhiễm bệnh. Biểu hiện điển hình thường gồm sốt, đau họng, loét miệng và phát ban dạng bọng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông hay đầu gối.

Tuy vậy, phản ứng miễn dịch ở mỗi trẻ là khác nhau. Một số trẻ có thể phát ban, nổi nốt loét ở miệng mà không hề xuất hiện triệu chứng sốt. Hiện tượng này thường xảy ra khi lượng virus xâm nhập ở mức độ vừa phải, độc lực chủng virus nhẹ, hoặc cơ thể trẻ đã có một phần kháng thể từ lần nhiễm trước đó. Dù trẻ không sốt, virus vẫn tồn tại trong cơ thể và bài xuất ra môi trường, do đó trẻ vẫn có khả năng lây bệnh cho các bạn khác.

Vì sao trẻ mắc tay chân miệng nhưng không bị sốt

Sốt là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch nhằm ức chế sự nhân lên của tác nhân gây bệnh khi cơ thể nhận diện có sự xâm nhập bất thường. Khi trẻ bị tay chân miệng nhưng không sốt, nguyên nhân phổ biến nhất là do trẻ nhiễm các chủng virus ít độc lực hơn, chẳng hạn như một số biến chủng của Coxsackievirus, khiến phản ứng viêm toàn thân không bị kích hoạt mạnh mẽ.

Ngoài ra, tải lượng virus xâm nhập ban đầu ở mức thấp cũng là yếu tố khiến thân nhiệt của trẻ duy trì ở mức bình thường. Những trẻ lớn hơn hoặc từng tiếp xúc với một chủng virus tương tự trong quá khứ có thể đã sở hữu miễn dịch chéo một phần, giúp kiểm soát tốt hơn phản ứng viêm toàn thân.

Một trường hợp khác là trẻ có sốt rất nhẹ hoặc thoáng qua vào ban đêm mà cha mẹ không kịp đo nhiệt độ. Dù ở nguyên nhân nào, sự vắng mặt của cơn sốt chỉ phản ánh mức độ phản ứng toàn thân tại thời điểm đó, chứ không đồng nghĩa với việc trẻ hoàn toàn miễn nhiễm với các biến chứng nếu không được theo dõi chu đáo.

Nhận diện các dấu hiệu tay chân miệng ở trẻ không sốt

Khi trẻ không sốt, dấu hiệu nhận biết bệnh chủ yếu dựa vào các tổn thương đặc trưng ở niêm mạc và ngoài da. Điểm dễ thấy đầu tiên là các vết loét nông ở niêm mạc miệng, vòm họng, lợi hoặc mặt trong của má. Các vết loét này khiến trẻ đau rát, dẫn đến tình trạng chảy nhiều nước bọt, quấy khóc khi ăn uống, chán ăn hoặc từ chối bú bình.

Song song với loét miệng, phụ huynh cần quan sát kỹ lòng bàn tay, lòng bàn chân, mu bàn tay, quanh mông, đầu gối và khuỷu tay của trẻ. Tổn thương da thường xuất hiện dưới dạng các nốt hồng ban hoặc nốt mụn nước nhỏ hình bầu dục, màu xám trắng, đường kính vài milimet, nằm ẩn dưới da hoặc gồ nhẹ lên bề mặt, thông thường không gây ngứa và không đau khi sờ vào.

Do không bị sốt quấy rầy, trẻ có thể vẫn chơi đùa bình thường. Tuy nhiên, cha mẹ cần phân biệt nốt tay chân miệng với các tình trạng khác như dị ứng thời tiết, muỗi đốt, rôm sảy hay thủy đậu để có hướng chăm sóc đúng đắn.

Cách chăm sóc trẻ bị tay chân miệng không sốt tại nhà

Chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng không sốt tập trung chủ yếu vào việc giảm đau rát miệng, duy trì dinh dưỡng, giữ vệ sinh thân thể và ngăn ngừa lây lan. Vì các vết loét trong miệng gây đau đớn, cha mẹ nên chuẩn bị thức ăn mềm, lỏng, để nguội hoặc mát như cháo súp loãng, sữa, sinh tố hoặc sữa chua. Tránh cho trẻ ăn các món cứng, đồ ăn cay, mặn hoặc các loại nước ép trái cây có vị chua vì dễ kích ứng niêm mạc tổn thương.

Vệ sinh khoang miệng nhẹ nhàng hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9%. Tuyệt đối không chà xát mạnh làm vỡ các vết loét hay bọng nước. Trẻ vẫn cần được tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày bằng nước ấm trong phòng kín gió, không nên kiêng nước hay kiêng gió quá mức vì có thể gây bít tắc da và dẫn tới nhiễm trùng thứ phát.

Đồng thời, cần chủ động cách ly trẻ tại nhà từ 7 đến 10 ngày kể từ khi phát bệnh, không cho trẻ đến lớp hay tiếp xúc với các trẻ khác. Mọi đồ dùng cá nhân, đồ chơi của trẻ cần được khử khuẩn thường xuyên bằng dung dịch sát khuẩn thích hợp.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cha mẹ tuyệt đối không chủ quan

Dù trẻ không sốt ở giai đoạn đầu, bệnh tay chân miệng vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn tiến nặng nếu do chủng Enterovirus 71 gây ra hoặc cơ thể trẻ có phản ứng bất thường. Do đó, việc theo dõi sát diễn biến sức khỏe của trẻ là nguyên tắc quan trọng nhất trong suốt quá trình chăm sóc tại nhà.

Cha mẹ cần đặc biệt chú ý dấu hiệu giật mình chới với khi trẻ thiu thiu ngủ hoặc ngay cả khi đang thức. Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm tổn thương thần kinh trung ương rất có giá trị. Ngoài ra, nếu nhận thấy trẻ có các biểu hiện như chới với, run chi, đi đứng loạng choạng, mắt nhìn ngược, thở mệt, thở nhanh, da nổi vân tím hoặc vã mồ hôi lạnh, gia đình phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Kể cả khi trẻ vẫn không hề sốt, sự xuất hiện của các biểu hiện thần kinh hoặc tim mạch trên đều cho thấy bệnh đang chuyển độ nặng và cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ uống thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hay thuốc chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không được áp dụng các biện pháp dân gian chưa kiểm chứng như chích rạch bọng nước, đắp lá cây hoặc bôi các loại thuốc mỡ lạ lên vết loét vì rất dễ gây bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về diễn tiến bệnh của trẻ, cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa nhi để được kiểm tra.

Tóm tắt

Trẻ bị tay chân miệng nhưng không sốt thường thuộc thể bệnh nhẹ nhưng không vì thế mà cha mẹ được phép lơ là. Bằng việc nhận biết đúng tổn thương, chăm sóc dinh dưỡng dịu nhẹ cho niêm mạc miệng và theo dõi sát sao các dấu hiệu cảnh báo thần kinh, gia đình sẽ giúp trẻ vượt qua bệnh an toàn và hồi phục nhanh chóng.