Cha mẹ cần làm gì khi trẻ bị viêm lợi và sốt cao
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trẻ bị viêm lợi và sốt cao là tình trạng cấp tính thường khiến các bậc phụ huynh vô cùng lo lắng. Cơn đau nhức rát bỏng trong khoang miệng cộng với thân nhiệt tăng cao làm trẻ quấy khóc liên tục, bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi và nhanh chóng rơi vào trạng thái mệt mỏi, kiệt sức.
Tình trạng này phần lớn xuất phát từ các bệnh lý nhiễm trùng phổ biến ở lứa tuổi mầm non và tiểu học, đòi hỏi sự chăm sóc khoa học từ việc hạ sốt, làm sạch niêm mạc cho đến bù nước và dinh dưỡng. Nắm rõ nguyên nhân, biết cách chăm sóc phù hợp tại nhà và phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển nặng sẽ giúp cha mẹ đồng hành cùng con vượt qua giai đoạn khó chịu này một cách an toàn.
Trẻ bị viêm lợi và sốt cao là gì?
Viêm lợi kèm sốt ở trẻ nhỏ là phản ứng viêm cấp tính của mô nướu bao quanh răng, thường đi kèm với tình trạng thân nhiệt tăng cao trên 38 độ C. Khi gặp phải hội chứng này, niêm mạc nướu của trẻ sưng tấy, chuyển sang màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, rất dễ rỉ máu khi chạm nhẹ và thường xuất hiện kèm theo các vết loét tròn nhỏ nông trên bề mặt niêm mạc miệng. Cơn đau tại chỗ khiến trẻ sợ hãi mỗi khi ăn uống hay nuốt nước bọt, dẫn đến hiện tượng chảy nước dãi ròng rã và biếng ăn đột ngột.
Hiện tượng này không chỉ đơn thuần là vấn đề răng miệng cục bộ mà thường là biểu hiện toàn thân của một đợt nhiễm trùng cấp tính. Cơ thể trẻ đang huy động hệ thống miễn dịch để chống lại sự tấn công của tác nhân gây bệnh, dẫn đến phản ứng sốt. Việc nhận định đúng tình trạng giúp phụ huynh bình tĩnh xử trí, tránh các can thiệp thô bạo làm tổn thương thêm mô nướu non nớt của trẻ.
Các nguyên nhân thường gặp khiến trẻ bị viêm lợi kèm sốt cao
Trẻ nhỏ bị viêm lợi kèm sốt cao có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Phổ biến nhất trong thực hành nhi khoa là tình trạng viêm nướu miệng nguyên phát do virus Herpes simplex gây ra. Khi nhiễm loại virus này lần đầu, trẻ thường sốt cao đột ngột, nướu sưng đỏ, dễ chảy máu và xuất hiện nhiều mụn nước li ti rồi vỡ thành các vết loét trợt nông khắp niêm mạc má, lưỡi và vòm họng.
Bên cạnh đó, bệnh tay chân miệng do enterovirus cũng có biểu hiện sốt cùng các vết loét ở vùng hầu họng và nướu răng, kèm sang thương da ở lòng bàn tay, bàn chân hay mông. Vệ sinh răng miệng chưa đúng cách khiến mảng bám tích tụ, vi khuẩn kỵ khí phát triển quá mức hoặc các tổn thương do mọc răng bị bội nhiễm cũng có thể làm nướu sưng viêm nặng nề dẫn đến sốt. Việc thăm khám trực tiếp giúp bác sĩ phân biệt rõ nguyên nhân do virus hay vi khuẩn, từ đó đưa ra phác đồ theo dõi thích hợp nhất.
Hạ sốt và giảm đau an toàn cho trẻ theo hướng dẫn y tế
Khi trẻ sốt cao từ 38,5 độ C trở lên và quấy khóc nhiều, cha mẹ có thể dùng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn. Liều dùng thông thường được tính theo cân nặng thực tế của trẻ, dao động từ 10 đến 15 mg cho mỗi kilôgam thể trọng một lần, khoảng cách giữa hai lần dùng từ 4 đến 6 giờ nếu trẻ còn sốt. Không tự ý tăng liều, rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống hoặc phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khi chưa có chỉ định.
Bên cạnh việc dùng thuốc, phụ huynh cần cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, làm từ chất liệu cotton thấm hút mồ hôi tốt. Có thể dùng khăn mềm thấm nước ấm để lau nhẹ vùng nách, bẹn và cổ nhằm hỗ trợ tản nhiệt. Cần theo dõi nhiệt độ của trẻ bằng nhiệt kế định kỳ và đảm bảo không gian phòng ở thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp.
Chăm sóc và vệ sinh khoang miệng đúng cách khi nướu đang viêm sưng
Khoang miệng sưng đau khiến trẻ sợ hãi mỗi khi chạm vào, nhưng việc giữ vệ sinh lại đóng vai trò quyết định giúp vết thương nhanh lành và tránh bội nhiễm vi khuẩn. Phụ huynh nên dùng gạc rơ lưỡi tiệt trùng mềm mại quấn quanh ngón tay, thấm dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% rồi lau nhẹ nhàng quanh nướu, mặt trong má và bề mặt răng của trẻ. Động tác cần dứt khoát nhưng hết sức êm ái, tránh chà xát mạnh gây trầy xước niêm mạc hoặc làm vỡ thêm các bọng nước.
Đối với trẻ lớn đã biết súc miệng và nhổ ra, cha mẹ có thể hướng dẫn con súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ. Có thể dùng bàn chải lông siêu mềm để chải răng nhẹ nhàng, tránh tì đè lên vùng nướu đang đỏ rực. Tuyệt đối không cạo mảng bám, không dùng tăm bông chọc ngoáy sâu hay bôi đắp các loại lá cây, bột thảo dược dân gian chưa qua kiểm chứng vào vết loét trong miệng trẻ.
Chế độ dinh dưỡng và bổ sung nước cho trẻ đang bị đau rát miệng
Cảm giác đau rát dữ dội khi nuốt làm trẻ từ chối ăn uống, dẫn đến nguy cơ cao bị hạ đường huyết và mất nước. Trong giai đoạn cấp tính, nguyên tắc hàng đầu là chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, từ 6 đến 8 bữa thay vì ép ăn các bữa lớn. Thức ăn cho trẻ cần được nấu chín kỹ, xay nhuyễn, có dạng lỏng mềm như cháo loãng, súp dinh dưỡng, sữa công thức hoặc sữa mẹ.
Đặc biệt, thức ăn và đồ uống của trẻ cần để nguội hẳn hoặc hơi mát trước khi cho ăn, vì nhiệt độ ấm nóng sẽ kích thích mạnh lên các đầu mút thần kinh ở ổ loét gây cảm giác xót buốt. Tránh hoàn toàn các món ăn có vị chua, mặn đậm, thức ăn cay nồng hoặc cứng giòn có cạnh sắc dễ cứa vào nướu. Khuyến khích trẻ uống nước lọc, nước oresol bù điện giải pha đúng tỷ lệ theo từng thìa nhỏ để bù lại lượng dịch thất thoát qua cơn sốt cao và tình trạng chảy nước dãi liên tục.
Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay
Phần lớn các trường hợp viêm nướu miệng do virus có thể tự giới hạn sau khoảng một đến hai tuần nếu được chăm sóc tốt. Tuy nhiên, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa nhi hoặc răng hàm mặt khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bất thường. Cụ thể, cần đi khám ngay nếu trẻ sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc đúng cách, sốt kéo dài trên 3 ngày hoặc sốt kèm co giật.
Ngoài ra, tình trạng bỏ bú hoàn toàn, từ chối mọi loại nước uống dẫn đến các biểu hiện mất nước như môi khô nứt nẻ, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, tiểu rất ít hoặc tã khô suốt 6 giờ là dấu hiệu rất nguy hiểm cần truyền dịch hỗ trợ. Nếu phát hiện vùng nướu có dấu hiệu chảy mủ vàng, hơi thở có mùi hôi thối nồng nặc, trẻ li bì, lơ mơ, khó đánh thức hoặc thở mệt, gia đình phải đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức để bác sĩ can thiệp kịp thời.
Lưu ý an toàn
Các thông tin y tế trên mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc ngậm giảm đau của người lớn khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như chấm mật ong cho trẻ dưới một tuổi, rắc bột thuốc hay bôi thuốc lá lạ vào vết loét niêm mạc miệng vì tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và nhiễm trùng huyết nguy hiểm.
Tóm tắt
Tình trạng trẻ bị viêm lợi kèm theo sốt cao đòi hỏi sự chăm sóc kiên trì, nhẹ nhàng và quan sát cẩn thận từ phụ huynh. Giữ khoang miệng sạch sẽ, cho trẻ uống đủ nước và tuân thủ đúng chỉ định y tế sẽ giúp trẻ mau hồi phục, giảm đau đớn và phòng tránh các biến chứng nhiễm trùng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Vì sao trẻ bị viêm lợi lại có thể kèm theo sốt cao?
Có thể do virus như Herpes simplex gây viêm nướu miệng nguyên phát, vi khuẩn phát triển khi vệ sinh kém, nấm miệng hoặc phản ứng viêm niêm mạc trong các bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng. Trẻ cần được bác sĩ khám để xác định đúng nguyên nhân.
Có nên cạy hoặc chọc vỡ các vết loét trong miệng trẻ không?
Cha mẹ không được tự ý cạy hay làm vỡ nốt nhiệt. Việc chích vỡ gây đau đớn dữ dội, tạo vết thương hở sâu hơn và làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn trong khoang miệng của trẻ.
Trẻ bị đau miệng bỏ bú hoặc không chịu ăn uống thì phải làm sao?
Khi bị đau miệng, trẻ thường sợ ăn. Phụ huynh nên cho trẻ ăn đồ mềm, lỏng, để nguội, chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày và khuyến khích trẻ uống từng ngụm nước nhỏ hoặc sữa để bù dịch đầy đủ.
Có nên dùng gel giảm đau hay thuốc bôi nhiệt miệng cho trẻ không?
Chỉ sử dụng khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc răng hàm mặt. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc bôi chứa corticoid hoặc thuốc gây tê không rõ nguồn gốc vì có thể gây ngộ độc hoặc ức chế miễn dịch tại chỗ.
Tình trạng viêm lợi kèm sốt ở trẻ thường kéo dài trong bao lâu?
Bệnh do virus thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày trước khi các vết loét lành hẳn. Nếu trẻ được chăm sóc đúng cách, vệ sinh miệng sạch và dinh dưỡng hợp lý thì triệu chứng khó chịu sẽ giảm dần sau vài ngày đầu.
