Năm nhóm bệnh thường gặp ở trẻ em vào mùa mưa và biện pháp phòng ngừa

Bệnh thường gặp ở trẻ vào mùa mưa là gì?

Mùa mưa tại các vùng khí hậu nhiệt đới luôn đi kèm với sự gia tăng độ ẩm không khí, nguồn nước ứ đọng và sự thay đổi thất thường giữa các đợt nắng mưa. Đây là môi trường thuận lợi để các tác nhân gây bệnh lây lan qua đường giọt bắn, đường tiêu hóa hoặc qua vết đốt của côn trùng. Cơ thể trẻ nhỏ có bề mặt da nhạy cảm, niêm mạc đường thở mỏng và hàng rào miễn dịch chưa phát triển toàn diện nên rất dễ bị các vi sinh vật xâm nhập.

Bên cạnh yếu tố môi trường, thói quen sinh hoạt của trẻ như việc tiếp xúc với nước mưa đọng, dùng chung đồ chơi tại trường học hoặc chưa có thói quen rửa tay đúng cách cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo. Nắm vững thông tin về các nhóm bệnh theo mùa giúp cha mẹ có sự chuẩn bị chu đáo về dinh dưỡng, vệ sinh và phòng ngừa cho con.

Nhóm bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính

Nhiễm trùng đường hô hấp là nhóm bệnh phổ biến hàng đầu khi thời tiết chuyển mùa mưa. Độ ẩm không khí tăng cao kèm theo nhiệt độ giảm tạo môi trường lý tưởng cho virus hợp bào hô hấp, virus cúm và phế cầu khuẩn phát triển mạnh mẽ. Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và đường thở ngắn nên rất dễ bị các tác nhân này tấn công.

Các bệnh lý thường gặp trong nhóm này bao gồm cảm cúm, viêm họng, viêm amidan, viêm phế quản và viêm phổi. Trẻ thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, ho, hắt hơi, sổ mũi và nghẹt mũi. Nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách, tình trạng nhiễm khuẩn có thể lan sâu xuống đường hô hấp dưới, gây khó thở hoặc thở nhanh. Phụ huynh cần giữ ấm vùng ngực cổ cho trẻ, vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý và cho trẻ uống đủ nước ấm hằng ngày để làm loãng dịch đờm.

Bệnh sốt xuất huyết Dengue truyền qua muỗi vằn

Mùa mưa tạo ra rất nhiều vũng nước đọng quanh khu vực sinh sống, là điều kiện lý tưởng cho muỗi Aedes aegypti sinh sôi nảy nở và làm bùng phát dịch sốt xuất huyết Dengue. Trẻ em ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh, đặc biệt là những trẻ sinh sống tại khu vực ẩm thấp có nhiều cây cối hoặc cống rãnh hở.

Bệnh sốt xuất huyết Dengue thường khởi phát đột ngột với triệu chứng sốt cao liên tục từ hai đến bảy ngày, kèm đau đầu, đau mỏi cơ khớp và mệt mỏi li bì. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của bệnh, khi trẻ có thể bắt đầu hạ sốt nhưng lại xuất hiện nguy cơ thoát huyết tương dẫn đến sốc, chảy máu cam hoặc xuất huyết tiêu hóa. Do đó, phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng các loại thuốc hạ sốt nhóm kháng viêm như aspirin hoặc ibuprofen vì dễ gây xuất huyết nặng, mà cần tuân thủ hướng dẫn dùng paracetamol đúng liều từ bác sĩ.

Bệnh tay chân miệng ở trẻ mầm non

Bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột, điển hình là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 gây ra, thường có xu hướng gia tăng vào các tháng mưa ẩm. Bệnh lây lan rất nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi họng, bọng nước hoặc phân của trẻ nhiễm bệnh, đặc biệt tại các môi trường tập thể như nhà trẻ và trường mầm non.

Triệu chứng điển hình của bệnh là sự xuất hiện các bọng nước hoặc vết loét ở niêm mạc miệng khiến trẻ đau đớn, biếng ăn, quấy khóc và chảy nhiều nước bọt. Bên cạnh đó, trẻ còn có các nốt hồng ban dạng sẩn hoặc bọng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông và đầu gối. Phần lớn các trường hợp tay chân miệng diễn tiến lành tính, nhưng một số chủng virus như Enterovirus 71 có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm lên thần kinh và tim mạch. Gia đình cần đưa trẻ đi bệnh viện ngay nếu thấy trẻ có biểu hiện giật mình chới với khi ngủ, sốt cao khó hạ hoặc đi đứng loạng choạng.

Bệnh nhiễm trùng tiêu hóa và tiêu chảy cấp

Thời tiết mưa nhiều khiến nguồn nước dễ bị ô nhiễm, thức ăn nhanh bị ôi thiu và vi khuẩn sinh sôi mạnh mẽ, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa ở trẻ em. Các tác nhân gây bệnh thường gặp bao gồm virus Rota, vi khuẩn E. coli, vi khuẩn Salmonella và vi khuẩn lỵ Shigella xâm nhập qua thức ăn hoặc nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.

Trẻ mắc bệnh tiêu hóa thường có triệu chứng đau bụng, sốt, nôn trớ nhiều lần và đi ngoài phân lỏng nhiều đợt trong ngày. Mối nguy hiểm lớn nhất của tiêu chảy cấp là tình trạng mất nước và rối loạn điện giải nhanh chóng, có thể khiến trẻ rơi vào trạng thái lừ đừ, mắt trũng, khát nước dữ dội và tụt huyết áp. Việc bù nước kịp thời bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ là nguyên tắc chăm sóc quan trọng nhất tại nhà. Đồng thời, phụ huynh cần duy trì chế độ dinh dưỡng dễ tiêu, không tự ý dùng các loại thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định y tế.

Các bệnh ngoài da và dị ứng thời tiết ẩm ướt

Nước mưa đọng tại các vũng ngập thường chứa nhiều bùn đất, rác thải và các loại vi sinh vật gây hại. Khi trẻ lội nước mưa hoặc mặc quần áo ẩm ướt kéo dài, hàng rào bảo vệ da của trẻ vốn mỏng manh sẽ rất dễ bị tổn thương, dẫn đến các bệnh lý da liễu như viêm da tiếp xúc, viêm nang lông, chốc lở và nhiễm nấm da.

Ngoài ra, sự thay đổi độ ẩm và nhiệt độ thất thường trong mùa mưa còn kích hoạt các đợt bùng phát mẩn ngứa, viêm da cơ địa hoặc nổi mề đay dị ứng ở những trẻ có cơ địa nhạy cảm. Để bảo vệ làn da của trẻ, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ không nghịch nước bẩn, thay quần áo khô ráo ngay sau khi đi mưa và tắm rửa bằng xà phòng dịu nhẹ. Nếu trên da trẻ xuất hiện các vùng tấy đỏ, mưng mủ hoặc lan rộng kèm sốt, cha mẹ cần đưa trẻ đến chuyên khoa da liễu để được thăm khám và kê đơn thuốc bôi phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục y khoa thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các loại thuốc truyền miệng để điều trị cho trẻ tại nhà. Khi trẻ có biểu hiện bệnh, việc thăm khám tại cơ sở y tế là cần thiết để xác định đúng nguyên nhân và can thiệp an toàn.

Tóm tắt

Thời tiết mùa mưa mang đến nhiều nguy cơ bùng phát bệnh lý ở trẻ nhỏ do sự kết hợp giữa độ ẩm cao và mầm bệnh phát triển. Việc chủ động giữ ấm, tiêm phòng đầy đủ, diệt lăng quăng và duy trì vệ sinh môi trường là những biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Khi nhận thấy các biểu hiện bất thường, gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, tránh tự ý điều trị tại nhà.