Trẻ bị thông liên thất có tiêm phòng được không và những lưu ý cần biết

Trẻ bị thông liên thất có tiêm phòng được không?

Thông liên thất là dạng dị tật tim bẩm sinh thường gặp, đặc trưng bởi sự xuất hiện của một hoặc nhiều lỗ khiếm khuyết trên vách ngăn cách giữa hai tâm thất. Lỗ khuyết này khiến một phần máu giàu oxy từ tâm thất trái chảy ngược sang tâm thất phải rồi lên phổi, làm tăng lưu lượng máu qua tuần hoàn phổi và khiến tim phải hoạt động nhiều hơn bình thường.

Mức độ ảnh hưởng của thông liên thất phụ thuộc trực tiếp vào kích thước lỗ thông và áp lực động mạch phổi. Trẻ có lỗ thông nhỏ thường không có triệu chứng rõ rệt và sinh hoạt gần như bình thường. Ngược lại, trẻ có lỗ thông lớn dễ bị viêm phổi tái diễn, chậm tăng cân, vã mồ hôi khi bú và có nguy cơ tiến triển thành suy tim. Chính vì tuần hoàn phổi luôn chịu áp lực lớn, trẻ rất nhạy cảm với các tác nhân gây viêm nhiễm đường hô hấp, khiến việc tạo miễn dịch chủ động thông qua tiêm vắc xin trở thành nhu cầu y tế đặc biệt quan trọng.

Khả năng tiêm phòng ở trẻ mắc thông liên thất

Phần lớn trẻ nhỏ mắc thông liên thất có kích thước lỗ thông nhỏ đến trung bình, huyết động ổn định và chưa xuất hiện biến chứng suy tim đều có thể tiêm phòng theo đúng lịch tiêm chủng mở rộng hoặc dịch vụ. Hệ miễn dịch của trẻ vẫn đáp ứng tạo kháng thể tốt tương tự trẻ khỏe mạnh cùng lứa tuổi.

Việc tiêm phòng đầy đủ thậm chí còn mang ý nghĩa bảo vệ cấp thiết hơn đối với trẻ bị bệnh tim bẩm sinh. Khi mắc các bệnh truyền nhiễm như sởi, ho gà, bạch hầu hay cúm, trẻ có luồng thông máu bất thường rất dễ bị suy hô hấp, viêm phế quản phổi nặng và làm tăng gánh nặng lên tâm thất. Do đó, tiêm chủng đúng lịch là biện pháp hữu hiệu giúp trẻ tránh khỏi các đợt nhiễm khuẩn nặng.

Những trường hợp trẻ cần tạm hoãn tiêm chủng

Lịch tiêm phòng của trẻ cần tạm hoãn khi trẻ đang có đợt sốt cấp tính, đang mắc các bệnh nhiễm trùng tiến triển hoặc đang trong giai đoạn suy tim mất bù, khó thở nhiều và phù. Việc tiêm chủng trong các đợt bệnh cấp có thể làm phản ứng sau tiêm trở nên nặng nề hơn hoặc khó phân biệt giữa triệu chứng bệnh và phản ứng vắc xin.

Bên cạnh đó, nếu trẻ vừa trải qua phẫu thuật tim hở, thủ thuật can thiệp bít lỗ thông qua da hoặc đang phải sử dụng các loại thuốc ức chế miễn dịch liều cao, bác sĩ sẽ chỉ định lùi lịch tiêm. Việc tạm hoãn này giúp cơ thể trẻ hồi phục hoàn toàn thể trạng và đáp ứng tạo miễn dịch sau tiêm đạt hiệu quả cao nhất.

Quy trình khám sàng lọc và địa điểm tiêm an toàn

Trước ngày tiêm phòng, phụ huynh cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bệnh án tim mạch, kết quả siêu âm tim gần nhất và danh sách các thuốc trẻ đang sử dụng tại nhà để cung cấp cho bác sĩ khám sàng lọc. Trẻ cần được đo mạch, huyết áp, nghe tim phổi cẩn thận nhằm đánh giá chính xác tình trạng huyết động hiện tại.

Những trường hợp thông liên thất lỗ lớn có tăng áp lực động mạch phổi nặng hoặc có triệu chứng suy tim nên được thực hiện tiêm phòng tại các bệnh viện có đầy đủ phương tiện cấp cứu nhi khoa. Việc khám phân loại kỹ lưỡng giúp bác sĩ đưa ra quyết định tiêm an toàn, lựa chọn vắc xin phù hợp và chuẩn bị sẵn sàng các phương án hỗ trợ kịp thời nếu xảy ra phản ứng quá mẫn.

Chăm sóc và theo dõi sát trẻ sau khi tiêm phòng

Sau khi tiêm, trẻ cần được theo dõi sát tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để phát hiện sớm các dấu hiệu phản vệ như tím tái, khó thở dữ dội, thở rít hoặc nổi ban đỏ toàn thân. Khi về nhà, gia đình tiếp tục theo dõi sát thân nhiệt, nhịp thở, mức độ bú và tri giác của trẻ trong ít nhất 48 giờ đầu.

Những phản ứng thông thường như sốt nhẹ, đau hoặc sưng đỏ tại vị trí tiêm có thể được chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn y tế. Tuy nhiên, nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện thở nhanh nông, co rút lồng ngực, bú ngắt quãng, vã mồ hôi nhiều hoặc quấy khóc liên tục không dứt, phụ huynh phải nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra và xử trí.

Lưu ý an toàn

Thông tin về tiêm chủng cho trẻ thông liên thất mang tính chất tham khảo phổ quát và không thay thế cho quyết định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch nhi hay bác sĩ khám sàng lọc. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý hoãn tiêm hoặc tự ý cho trẻ dùng các loại thuốc hạ sốt, chống viêm không đúng liều lượng mà chưa có sự tư vấn từ nhân viên y tế.

Tóm tắt

Tiêm chủng đầy đủ đóng vai trò bảo vệ thiết yếu đối với trẻ mắc thông liên thất nhằm giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng hô hấp nặng. Cha mẹ nên phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ tim mạch nhi và cán bộ tiêm chủng để lựa chọn thời điểm tiêm thích hợp, theo dõi sát sao phản ứng sau tiêm, giúp trẻ phát triển an toàn và khỏe mạnh.