Trẻ bị táo bón có bị sốt không và cách xử trí an toàn tại nhà

Trẻ bị táo bón có bị sốt không là gì?

Táo bón ở trẻ em được xác định khi tần suất đi tiêu giảm sút đáng kể so với bình thường, phân trở nên khô, rắn, kích thước lớn hoặc trẻ gặp khó khăn, đau đớn trong mỗi lần rặn. Đây là một rối loạn tiêu hóa rất hay gặp trong những năm đầu đời do chế độ dinh dưỡng thiếu chất xơ, uống không đủ nước hoặc tâm lý sợ đi cầu sau khi bị đau rát hậu môn.

Trong khi đó, sốt là một phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể nhằm chống lại các tác nhân gây hại từ bên ngoài như virus hoặc vi khuẩn. Bản thân sự ứ đọng phân trong lòng trực tràng ở các trường hợp táo bón cơ năng lành tính không tạo ra phản ứng viêm toàn thân đủ để làm tăng nhiệt độ cơ thể. Do đó, nếu trẻ bị sốt trong giai đoạn táo bón, cơn sốt thường xuất phát từ một bệnh lý đi kèm hoặc do tình trạng mất nước nghiêm trọng, chứ không đơn thuần chỉ là kết quả của việc chậm đi tiêu.

Mối liên hệ giữa tình trạng sốt và táo bón ở trẻ nhỏ

Về mặt sinh lý, táo bón chức năng thông thường là tình trạng chậm tống xuất phân, phân khô cứng hoặc đau khi đi tiêu, hoàn toàn không phải phản ứng viêm toàn thân nên không trực tiếp kích hoạt cơn sốt.

Tuy nhiên, phụ huynh vẫn thường thấy hai tình trạng này đi đôi với nhau. Nguyên nhân phổ biến nhất là trẻ đang mắc một đợt nhiễm trùng cấp tính như viêm đường hô hấp trên, nhiễm khuẩn đường tiêu hóa hoặc nhiễm virus. Cơn sốt khiến cơ thể tăng tiêu hao nước qua da và nhịp thở, dẫn đến thiếu nước tuần hoàn, đại tràng tăng cường hấp thu nước từ lòng ruột khiến khối phân khô cứng và khó bài xuất. Ngược lại, trẻ sốt cao mệt mỏi thường ăn uống kém, ít vận động, nhịn đi cầu, tạo điều kiện cho táo bón khởi phát hoặc nặng thêm.

Các nguyên nhân tiềm ẩn khi trẻ sốt đi kèm táo bón

Ngoài tình trạng mất nước thứ phát do sốt nhiễm trùng thông thường, việc trẻ sốt kèm táo bón có thể bắt nguồn từ một số bệnh lý cụ thể cần được phân biệt.

Nhiễm khuẩn đường ruột giai đoạn đầu đôi khi làm nhu động ruột rối loạn trước khi biểu hiện tiêu chảy, hoặc gây ứ đọng phân kèm phản ứng sốt. Các ổ nhiễm trùng tại vùng hậu môn trực tràng như nứt kẽ hậu môn nhiễm khuẩn, áp xe quanh hậu môn khiến trẻ đau đớn dữ dội, cố nhịn đại tiện dẫn tới táo bón ứ phân, đồng thời kích hoạt phản ứng sốt. Bên cạnh đó, một số bệnh lý ngoại khoa như lồng ruột, viêm ruột thừa giai đoạn sớm hoặc phình đại tràng bẩm sinh nhiễm độc có thể gây tắc nghẽn phân kết hợp sốt, đòi hỏi phải được chẩn đoán phân biệt tại cơ sở y tế.

Cách chăm sóc và hạ sốt an toàn cho trẻ tại nhà

Khi phát hiện trẻ có cả hai triệu chứng, mục tiêu hàng đầu là ổn định thân nhiệt, duy trì cân bằng nước điện giải và cải thiện sự thoải mái cho trẻ.

Cha mẹ cần cho trẻ nghỉ ngơi trong phòng thoáng khí, mặc quần áo rộng rãi, thấm hút mồ hôi tốt. Tích cực bù dịch bằng cách tăng cữ bú mẹ đối với trẻ nhũ nhi, hoặc bổ sung nước lọc, dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ, nước canh rau cho trẻ lớn hơn. Chườm ấm ở các vị trí có mạch máu lớn như nách, bẹn giúp hỗ trợ hạ nhiệt độ cơ thể. Nếu thân nhiệt của trẻ tăng cao gây khó chịu, cha mẹ cần liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn sử dụng thuốc hạ sốt đúng hoạt chất và liều lượng theo cân nặng thực tế. Song song đó, có thể xoa bụng nhẹ nhàng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ để kích thích nhu động ruột tống phân.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Phần lớn các trường hợp sốt nhẹ kết hợp phân khô có thể theo dõi tại nhà, tuy nhiên cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu nguy hiểm.

Cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế ngay lập tức nếu trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ nhiệt, trẻ li bì, lơ mơ, co giật hoặc khó đánh thức. Các biểu hiện đường tiêu hóa nghiêm trọng gồm có bụng chướng căng, nôn trớ liên tục, nôn dịch xanh rêu, quấy khóc dữ dội từng cơn do đau quặn bụng, hoặc trẻ đi tiêu ra máu tươi, phân đen. Trẻ dưới ba tháng tuổi có bất kỳ mức độ sốt nào đi kèm thay đổi thói quen đại tiện cũng là đối tượng cần được bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám trực tiếp để xác định nguyên nhân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc kháng sinh, thuốc nhuận tràng mạnh hoặc liên tục sử dụng thuốc thụt hậu môn khi chưa có hướng dẫn y tế. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng để thụt tháo, vì có thể gây tổn thương niêm mạc ruột và nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ.

Tóm tắt

Táo bón đơn thuần ít khi trực tiếp làm trẻ sốt, nhưng hai triệu chứng này cùng xuất hiện là dấu hiệu cơ thể trẻ đang gặp vấn đề cần được chú ý. Việc hiểu đúng nguyên nhân giúp phụ huynh bình tĩnh, chăm sóc hạ sốt đúng cách và bổ sung dinh dưỡng hợp lý. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường hoặc sốt kéo dài, thăm khám y tế kịp thời luôn là lựa chọn an toàn nhất cho sức khỏe của trẻ.