Trẻ bị sốt và tiêu chảy khi mọc răng: Nguyên nhân và cách chăm sóc

Sốt và tiêu chảy khi mọc răng là gì?

Mọc răng là cột mốc phát triển tự nhiên, thường diễn ra từ khi trẻ được sáu tháng đến ba mươi tháng tuổi. Khi chiếc răng chuẩn bị nhú lên, mầm răng xuyên qua mô nướu, kích hoạt phản ứng viêm nhẹ tại chỗ và giải phóng các chất trung gian hóa học. Quá trình này có thể khiến thân nhiệt của trẻ tăng nhẹ, thường dao động dưới ba mươi tám độ C, kèm sưng đỏ nướu và chảy dãi nhiều.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhi khoa khẳng định mọc răng không trực tiếp gây ra tiêu chảy cấp hay sốt cao liên tục. Tình trạng đi ngoài phân lỏng xuất hiện cùng thời điểm chủ yếu do trẻ ngứa nướu nên gặm cắn các đồ chơi hoặc vật dụng chưa được vệ sinh sạch sẽ, khiến hệ tiêu hóa non nớt bị nhiễm vi khuẩn hoặc virus. Nhận thức đúng bản chất vấn đề giúp phụ huynh tránh tâm lý chủ quan coi mọi cơn sốt hay đợt tiêu chảy đều là phản ứng mọc răng đơn thuần.

Nguyên nhân thực sự khiến trẻ bị sốt và tiêu chảy khi mọc răng

Hiện tượng sốt nhẹ và thay đổi tính chất phân khi mọc răng xuất phát từ phản ứng viêm tại chỗ kết hợp với yếu tố vệ sinh bên ngoài. Khi mầm răng tách màng nướu để trồi lên, cơ thể phản ứng bằng hiện tượng viêm khu trú, gây sưng nướu, tăng tiết nước bọt và làm thân nhiệt tăng nhẹ trong khoảng một đến hai ngày trước khi răng nhú.

Đồng thời, nướu sưng ngứa kích thích trẻ đưa tay, đồ chơi hoặc bất kỳ vật dụng nào vào miệng để chà xát. Nếu các bề mặt này không sạch sẽ, vi khuẩn đường ruột hoặc virus sẽ dễ dàng xâm nhập vào ống tiêu hóa. Ngoài ra, việc trẻ nuốt nhiều nước bọt dư thừa cũng có thể làm phân hơi lỏng hơn bình thường, nhưng không gây tiêu chảy ồ ạt nhiều lần.

Cách phân biệt sốt mọc răng với sốt do bệnh lý nhiễm trùng

Phụ huynh cần theo dõi sát sao mức độ sốt và các biểu hiện đi kèm để không nhầm lẫn sốt mọc răng với nhiễm khuẩn nguy hiểm. Khi sốt do mọc răng, thân nhiệt của trẻ thường chỉ ở mức sốt nhẹ dưới ba mươi tám độ năm C, tự hết trong vòng một đến hai ngày sau khi răng nhú qua nướu. Trẻ vẫn tỉnh táo, chơi đùa bình thường giữa các cữ bú và không li bì.

Ngược lại, nếu trẻ sốt cao trên ba mươi tám độ năm C, sốt kéo dài trên ba ngày liên tục hoặc không hạ sau khi dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ, đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hô hấp, viêm tai giữa hoặc nhiễm khuẩn đường ruột. Trẻ có thể quấy khóc liên tục, bú kém, nôn trớ hoặc thở nhanh. Việc gán mọi cơn sốt cho mọc răng có thể làm chậm trễ thời gian phát hiện bệnh lý cấp tính.

Chăm sóc và vệ sinh vùng miệng khi trẻ mọc răng

Chăm sóc nướu và khoang miệng đúng cách giúp làm dịu cảm giác bứt rứt, đồng thời ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập đường tiêu hóa. Phụ huynh nên rửa sạch tay trước khi quấn gạc rơ lưỡi vô trùng tẩm nước muối sinh lý để nhẹ nhàng lau nướu, lưỡi và vòm miệng cho trẻ sau mỗi bữa bú hoặc ăn dặm. Động tác massage nướu nhẹ nhàng cũng giúp trẻ giảm đau nhức rõ rệt.

Đối với trẻ thích gặm cắn, cha mẹ có thể chuẩn bị vòng ngậm mọc răng bằng chất liệu silicone an toàn, rửa sạch và làm mát trong ngăn mát tủ lạnh trước khi cho trẻ dùng. Hơi lạnh nhẹ sẽ làm dịu nướu sưng tấy một cách tự nhiên. Không nên để vòng ngậm vào ngăn đá vì độ cứng quá mức có thể làm tổn thương mô nướu. Đồng thời, đồ chơi và sàn nhà quanh khu vực trẻ chơi cần được lau rửa sạch sẽ hằng ngày.

Bù nước và điều chỉnh dinh dưỡng khi trẻ bị tiêu chảy

Khi trẻ đi ngoài phân lỏng, ưu tiên hàng đầu là phòng ngừa tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Với trẻ dưới sáu tháng tuổi, mẹ nên tăng cường số cữ bú mẹ hoặc cữ sữa công thức theo nhu cầu. Với trẻ lớn hơn, phụ huynh có thể trao đổi với bác sĩ để bổ sung dung dịch bù nước oresol pha đúng tỷ lệ, cho trẻ uống từng thìa nhỏ sau mỗi lần đi tiêu lỏng.

Về chế độ ăn dặm, nên chọn món ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo loãng nấu thịt nạc, cà rốt hoặc bí đỏ. Nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa của trẻ. Tránh cho trẻ dùng nước ngọt đóng chai hoặc nước trái cây quá ngọt vì dễ làm tiêu chảy nặng hơn. Mẹ vẫn tiếp tục duy trì khẩu phần ăn đủ chất, không kiêng khem quá mức khiến trẻ thiếu hụt dinh dưỡng.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến cơ sở y tế

Dù sốt nhẹ và phân sệt có thể đi kèm giai đoạn mọc răng, cha mẹ không được chủ quan trước dấu hiệu mất nước hoặc nhiễm trùng nặng. Cần đưa trẻ đến khám chuyên khoa nhi ngay khi trẻ sốt cao trên ba mươi tám độ năm C, co giật hoặc sốt kéo dài trên hai ngày liên tục.

Về tiêu chảy, các dấu hiệu nguy hiểm bao gồm đi ngoài nhiều hơn năm lần một ngày, phân lẫn máu hoặc chất nhầy, trẻ nôn ói liên tục mọi thứ ăn vào. Dấu hiệu mất nước cần can thiệp y tế khẩn cấp gồm mắt trũng sâu, môi khô, khóc không ra nước mắt, thóp trũng ở trẻ nhỏ, da nhăn nheo và trẻ tiểu tiện rất ít hoặc không ướt tã suốt sáu giờ. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, việc thăm khám kịp thời là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho bé.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe ban đầu cho trẻ nhỏ, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc hạ sốt, thuốc cầm tiêu chảy, men vi sinh hay thuốc kháng sinh cho trẻ khi chưa có sự thăm khám và hướng dẫn của bác sĩ. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học để bôi lên nướu răng của trẻ vì có thể gây ngộ độc hoặc nhiễm trùng nặng.

Tóm tắt

Sốt nhẹ và đi ngoài phân lỏng quanh thời điểm mọc răng là hiện tượng phổ biến nhưng cần được theo dõi thận trọng. Bằng cách giữ vệ sinh khoang miệng, bổ sung đủ nước và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo bất thường, cha mẹ sẽ giúp con vượt qua giai đoạn mọc răng một cách an toàn và êm dịu. Hãy liên hệ với bác sĩ nhi khoa bất cứ khi nào cảm thấy lo lắng về sức khỏe của trẻ.