Trẻ bị sâu răng hàm có mọc lại không và cách xử trí

Trẻ bị sâu răng hàm có mọc lại không?

• Sâu răng hàm ở trẻ em là tình trạng tổn thương mất khoáng men răng và ngà răng do vi khuẩn sinh axit trong khoang miệng phân giải đường từ mảng bám thức ăn thừa. Răng hàm nằm ở vị trí trong cùng của cung hàm, có nhiều hố rãnh phức tạp trên mặt nhai nên rất dễ đọng lại vụn thức ăn và khó vệ sinh kỹ lưỡng. Điều này khiến răng hàm trở thành vị trí có tỷ lệ sâu răng cao nhất ở trẻ nhỏ.
• Hệ răng của con người phát triển qua hai giai đoạn riêng biệt gồm bộ răng sữa tồn tại trong những năm đầu đời và bộ răng vĩnh viễn đồng hành suốt thời gian trưởng thành. Răng hàm sữa không chỉ đảm nhiệm chức năng nhai nghiền thức ăn thô mà còn đóng vai trò giữ khoảng không gian cần thiết trên cung xương hàm cho các răng trưởng thành mọc đúng vị trí. Hiểu đúng bản chất từng loại răng giúp cha mẹ tránh tâm lý chủ quan hoặc hoang mang khi trẻ gặp vấn đề răng miệng.

Phân biệt khả năng mọc lại giữa răng hàm sữa và răng hàm vĩnh viễn

• Khả năng mọc lại của răng hàm bị sâu hoàn toàn phụ thuộc vào việc chiếc răng đó thuộc hệ răng sữa hay hệ răng vĩnh viễn. Trẻ nhỏ thường có 8 răng hàm sữa, gồm 4 răng cối nhỏ thứ nhất và 4 răng cối nhỏ thứ hai mọc trong độ tuổi từ 1 đến 3 tuổi. Khi những chiếc răng hàm sữa này bị sâu tổn thương, bên dưới xương hàm vẫn tồn tại mầm răng vĩnh viễn tương ứng. Đến độ tuổi thay răng thông thường từ 9 đến 12 tuổi, các răng hàm sữa sẽ tự nhiên tiêu chân, rụng đi và được thay thế bằng răng tiền hàm vĩnh viễn. Do đó, nếu trẻ bị sâu răng hàm sữa, vị trí đó vẫn có răng mới mọc lên bình thường.
• Tuy nhiên, nếu chiếc răng hàm bị sâu là răng hàm lớn vĩnh viễn mọc lúc 6 tuổi hoặc răng tiền hàm vĩnh viễn đã thay thế xong, răng này sẽ không bao giờ mọc lại nếu bị hư hỏng hoặc phải nhổ bỏ. Cơ thể người chỉ có duy nhất một bộ răng vĩnh viễn trong suốt cuộc đời. Việc xác định chính xác độ tuổi của trẻ và vị trí răng bị sâu trên cung hàm là yếu tố quyết định để phụ huynh hiểu rõ khả năng hồi phục hoặc thay thế của răng.

Hậu quả nghiêm trọng khi chủ quan không điều trị răng hàm sâu ở trẻ

• Nhiều bậc cha mẹ lầm tưởng răng hàm sữa rồi cũng sẽ rụng nên không đưa trẻ đi điều trị khi phát hiện vết sâu đen. Quan niệm này tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng cho trẻ nhỏ. Răng hàm sữa đảm nhận chức năng nghiền nát thức ăn chính, hỗ trợ tiêu hóa và phát triển cơ xương mặt. Khi răng bị sâu ăn mòn, trẻ cảm thấy đau buốt, biếng ăn, dẫn đến suy dinh dưỡng và sút cân kéo dài.
• Bên cạnh đó, sâu răng tiến triển nhanh có thể gây viêm tủy răng, áp xe quanh cuống và nhiễm trùng lan rộng xuống mầm răng vĩnh viễn đang nằm ngay bên dưới. Hậu quả là mầm răng vĩnh viễn có thể bị khiếm khuyết men răng, mọc lệch lạc hoặc thậm chí teo mầm răng. Ngoài ra, việc mất răng hàm sữa quá sớm do sâu nặng sẽ khiến các răng lân cận bị xô lệch vào khoảng trống, làm hẹp cung hàm và khiến răng vĩnh viễn sau này mọc ngầm hoặc mọc chen chúc, đòi hỏi can thiệp chỉnh nha tốn kém và phức tạp.

Các phương pháp can thiệp y khoa xử lý răng hàm bị sâu

• Khi phát hiện trẻ có vết sâu đen hoặc lỗ hõm trên mặt nhai răng hàm, phụ huynh cần đưa trẻ đến phòng khám chuyên khoa răng hàm mặt để bác sĩ thăm khám và chụp phim X quang đánh giá tổn thương. Tùy thuộc vào mức độ sâu và loại răng, bác sĩ sẽ đưa ra kế hoạch điều trị bảo tồn phù hợp nhất cho từng trường hợp.
• Đối với vết sâu răng mới chớm trên men răng, bác sĩ có thể làm sạch bề mặt và bôi vecni fluor để tái khoáng hóa. Khi lỗ sâu đã hình thành ngà răng nhưng chưa chạm tủy, phương pháp nạo bỏ mô hoại tử và hàn trám răng bằng vật liệu composite hoặc xi măng thủy tinh GIC sẽ được thực hiện nhằm khôi phục hình thể giải phẫu của răng. Nếu sâu răng đã lan vào tủy gây viêm, bác sĩ nha khoa sẽ tiến hành điều trị tủy buồng hoặc tủy chân răng sữa để loại bỏ ổ viêm. Biện pháp nhổ răng chỉ được chỉ định khi cấu trúc chân răng đã phá hủy hoàn toàn không thể cứu vãn; lúc này trẻ thường cần gắn khí cụ giữ khoảng để tránh xô lệch cung hàm.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa sâu răng hàm cho trẻ tại nhà

• Để bảo vệ hàm răng của trẻ khỏi nguy cơ sâu răng và mất răng sớm, phụ huynh cần thiết lập chế độ chăm sóc răng miệng khoa học ngay từ sớm. Hãy hướng dẫn trẻ đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày vào buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ bằng bàn chải lông mềm cùng kem đánh răng chứa hàm lượng fluor phù hợp theo từng độ tuổi. Kết hợp dùng chỉ nha khoa để làm sạch kẽ răng hàm, nơi bàn chải khó tiếp cận.
• Bên cạnh vệ sinh, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc phòng ngừa sâu răng. Phụ huynh nên hạn chế cho trẻ tiêu thụ đồ ngọt, bánh kẹo dính, nước ngọt có gas và đồ ăn vặt trước giờ đi ngủ; đồng thời tăng cường thực phẩm giàu canxi, vitamin D và photpho để củng cố men răng. Việc tạo thói quen súc miệng bằng nước sạch sau các bữa ăn và đưa trẻ đi khám kiểm tra răng miệng định kỳ mỗi 6 tháng một lần sẽ giúp phát hiện sớm các tổn thương men răng tiềm ẩn để can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Mọi can thiệp điều trị sâu răng hoặc quyết định nhổ răng cho trẻ cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt tại cơ sở y tế uy tín. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng kim, vật sắc nhọn nạy lỗ sâu hay tự nhổ răng tại nhà vì dễ gây gãy sót chân răng và nhiễm trùng huyết. Không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau cho trẻ uống khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tóm tắt

Tóm lại, khả năng mọc lại của răng hàm bị sâu ở trẻ phụ thuộc vào việc đó là răng sữa hay răng vĩnh viễn. Việc chủ động đưa trẻ đi khám răng định kỳ, duy trì vệ sinh răng miệng hằng ngày và can thiệp nha khoa kịp thời sẽ bảo tồn cấu trúc hàm, giúp trẻ có hàm răng vĩnh viễn đều đẹp và khỏe mạnh.