Trẻ bị loạn thị có nên đeo kính thường xuyên không?

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Băn khoăn trẻ bị loạn thị có nên đeo kính thường xuyên là nỗi lo chung của rất nhiều bậc phụ huynh khi đưa con đi khám khúc xạ. Loạn thị xảy ra do giác mạc hoặc thể thủy tinh cong không đều, làm cho các tia sáng hội tụ ở nhiều điểm khác nhau, khiến hình ảnh trẻ nhìn thấy bị nhòe mờ ở cả cự ly gần lẫn xa.

Thực tế lâm sàng cho thấy không phải mọi trường hợp trẻ bị loạn thị đều phải đeo kính suốt cả ngày. Quyết định trẻ cần đeo kính thường xuyên hay ngắt quãng phụ thuộc vào độ loạn thị, nguy cơ suy giảm thị giác và khuyến nghị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc hiểu rõ nguyên lý này sẽ giúp cha mẹ đồng hành cùng con bảo vệ đôi mắt đúng cách.

Trẻ bị loạn thị có nên đeo kính thường xuyên là gì?

Loạn thị là một tật khúc xạ phổ biến ở trẻ nhỏ, xuất hiện khi bề mặt giác mạc có độ cong bất đối xứng, tương tự như hình dạng quả bóng bầu dục thay vì hình cầu tròn trịa. Sự biến dạng quang học này làm cho các tia sáng đi vào nhãn cầu không thể hội tụ tại một tiêu điểm duy nhất trên võng mạc, tạo ra hình ảnh bị méo mó, nhòe mờ ở mọi khoảng cách quan sát. Khác với người lớn đã có hệ thị giác hoàn chỉnh, đôi mắt và đường dẫn truyền thị giác lên vỏ não ở trẻ em vẫn đang trong quá trình định hình và hoàn thiện. Do đó, việc xác định trẻ bị loạn thị có cần đeo kính liên tục hay không là yếu tố có tính chất quyết định đối với sự phát triển thị lực lâu dài của trẻ, giúp phòng tránh tình trạng thị lực kém không thể phục hồi về sau.

Mức độ loạn thị ảnh hưởng thế nào đến việc đeo kính

Độ loạn thị là căn cứ đầu tiên để bác sĩ chuyên khoa mắt đưa ra quyết định trẻ có cần đeo kính liên tục hay không. Trường hợp trẻ bị loạn thị nhẹ dưới một đi-ốp, không kèm theo nhược thị, mắt nhìn rõ và không xuất hiện triệu chứng mỏi mắt hay nheo mắt thì thường không bắt buộc phải đeo kính suốt cả ngày. Ở mức độ này, kính có thể chỉ cần thiết khi trẻ cần tập trung nhìn xa, nhìn bảng lớp học hoặc đọc sách trong thời gian dài. Ngược lại, khi độ loạn từ một đi-ốp trở lên hoặc loạn thị không đều, trẻ thường phải đeo kính thường xuyên để đảm bảo hình ảnh đi vào đáy mắt luôn rõ ràng. Việc này giúp giảm tải áp lực điều tiết cho cơ thể mi, hạn chế tình trạng nhức đầu và mỏi mắt khi học tập. Phụ huynh tuyệt đối không tự ước lượng độ loạn mà cần dựa trên kết quả đo khúc xạ khách quan có liệt điều tiết tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt.

Nguy cơ nhược thị nếu trẻ không đeo kính đúng chỉ định

Một trong những lý do quan trọng nhất khiến bác sĩ yêu cầu trẻ bị loạn thị đeo kính thường xuyên là ngăn ngừa biến chứng nhược thị, hay còn gọi là tình trạng mắt lười. Hệ thống thị giác của trẻ nhỏ phát triển mạnh mẽ từ lúc mới sinh đến khoảng bảy hoặc tám tuổi. Nếu trong giai đoạn nhạy cảm này, giác mạc bị cong lệch khiến hình ảnh truyền lên não bộ liên tục bị nhòe và méo mó, vùng vỏ não thị giác sẽ không nhận được kích thích thị giác rõ nét. Hậu quả là mắt trẻ không phát triển được thị lực tối đa, dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn dù sau này có đeo kính đúng độ. Khi được chẩn đoán có nguy cơ nhược thị hoặc đã xuất hiện nhược thị, việc đeo kính liên tục toàn thời gian trở thành biện pháp can thiệp bắt buộc nhằm kích hoạt và rèn luyện chức năng dẫn truyền tín hiệu từ mắt lên não bộ.

Độ tuổi và nhu cầu học tập của trẻ tác động đến tần suất dùng kính

Bên cạnh độ loạn đo được trên máy, độ tuổi và nhu cầu sinh hoạt thực tế của trẻ cũng đóng vai trò then chốt trong phác đồ chỉnh kính. Với trẻ mẫu giáo dưới năm tuổi, việc đeo kính thường tập trung vào mục tiêu phòng ngừa nhược thị và tạo điều kiện cho hai mắt phối hợp nhịp nhàng. Khi trẻ bước vào độ tuổi tiểu học, cường độ học tập tăng lên rõ rệt với các hoạt động đọc viết, nhìn bảng lớp và sử dụng màn hình điện tử. Trẻ ở độ tuổi này nếu bị loạn thị thường dễ gặp hiện tượng nhìn một vật thành hai bóng mờ, khó phân biệt chữ cái tương đồng, nhanh mất tập trung và có xu hướng nghiêng đầu vẹo cổ để cố nhìn rõ. Do đó, bác sĩ chuyên khoa mắt thường khuyến khích trẻ đeo kính đều đặn trong suốt các giờ học tập trên lớp cũng như khi tự học tại nhà để hỗ trợ khả năng tiếp thu kiến thức và bảo vệ tư thế ngồi đúng chuẩn.

Hướng dẫn phụ huynh chăm sóc mắt và hỗ trợ trẻ làm quen với kính

Để việc đeo kính đem lại hiệu quả tối ưu và giúp trẻ thoải mái, phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến khâu chọn gọng và tròng kính. Gọng kính của trẻ em nên có chất liệu nhẹ, dẻo dai, bền chắc và ôm vừa vặn sống mũi để kính không bị trượt xuống dưới tầm nhìn. Tròng kính cần được cắt đúng tâm quang học và đúng trục loạn thị theo đơn của bác sĩ mắt. Phụ huynh nên hướng dẫn con giữ gìn vệ sinh tròng kính, tháo kính bằng hai tay và cất vào hộp khi tham gia các môn thể thao vận động mạnh. Đồng thời, việc rèn luyện thói quen học tập khoa học cũng rất cần thiết. Trẻ nên giữ khoảng cách đọc sách từ ba mươi đến bốn mươi centimet, học tập dưới ánh sáng đầy đủ và áp dụng nguyên tắc cho mắt nghỉ ngơi sau mỗi ba mươi đến bốn mươi phút học tập liên tục. Thường xuyên cho trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời dưới ánh sáng tự nhiên cũng giúp đôi mắt thư giãn hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua kính có sẵn ngoài hiệu thuốc hoặc cho trẻ dùng lại kính cũ của người khác. Tuyệt đối không tự ý tăng hoặc giảm thời gian đeo kính của trẻ khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi trẻ có biểu hiện đau đầu, than chóng mặt hoặc nhìn mờ tăng lên khi đeo kính, cần đưa trẻ đi tái khám ngay.

Tóm tắt

Việc trẻ bị loạn thị có nên đeo kính thường xuyên hay không phụ thuộc chặt chẽ vào độ loạn và đánh giá chuyên khoa của bác sĩ mắt. Cha mẹ không nên tự ý quyết định thói quen đeo kính của con. Duy trì thăm khám định kỳ và tạo môi trường học tập đủ ánh sáng là cách tốt nhất để bảo vệ đôi mắt của trẻ.