Trẻ bị khô mắt: Nhận biết sớm và cách chăm sóc an toàn cho bé

Trẻ bị khô mắt là gì?

Khô mắt ở trẻ nhỏ là hội chứng xảy ra khi sự cân bằng của màng phim nước mắt bị phá vỡ. Màng phim nước mắt vốn bao gồm ba lớp: lớp nhầy giúp nước mắt bám dính trên giác mạc, lớp nước cung cấp oxy cùng độ ẩm, và lớp dầu mỏng bên ngoài giúp hạn chế sự bốc hơi. Khi một trong các thành phần này bị rối loạn hoặc số lần chớp mắt của trẻ giảm đi, bề mặt nhãn cầu sẽ không còn được bôi trơn trơn tru.

Tình trạng khô mắt kéo dài không chỉ gây cộm xốn, khó chịu mà còn làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của nhãn cầu. Nếu không được chú ý và chăm sóc đúng cách, mắt trẻ có nguy cơ dễ bị kích ứng, trầy xước biểu mô giác mạc và tăng nguy cơ viêm nhiễm mắt do vi khuẩn hoặc bụi bẩn xâm nhập.

Biểu hiện thường gặp khi trẻ bị khô mắt

Ở lứa tuổi nhỏ, các em thường chưa diễn đạt được cảm giác cộm xốn hay cay rát nên các biểu hiện thường bộc lộ qua hành vi. Dấu hiệu phổ biến nhất là trẻ hay chớp mắt liên tục, lấy tay dụi mắt thường xuyên hoặc nhắm tịt mắt lại khi phải tập trung nhìn bảng, đọc sách hay xem màn hình điện tử. Mắt của trẻ có thể xuất hiện tình trạng đỏ nhẹ ở kết mạc, viền mi mắt có vảy gàu nhỏ hoặc nhiều ghèn mỏng.

Một biểu hiện nghịch lý thường khiến phụ huynh nhầm lẫn là trẻ bị chảy nước mắt sống nhiều hơn bình thường. Khi bề mặt nhãn cầu bị khô ráp, phản xạ tự nhiên của cơ thể sẽ kích thích tuyến lệ tiết nhiều nước mắt nhằm bù đắp độ ẩm, nhưng lớp màng phim nước mắt này lại thiếu thành phần dầu nên bốc hơi rất nhanh. Ngoài ra, trẻ có thể kêu mỏi mắt, nhức đầu nhẹ, sợ ánh sáng chói hoặc có xu hướng đưa sách vở lại quá gần mặt khi học bài.

Các nguyên nhân phổ biến khiến mắt trẻ dễ bị khô rát

Có nhiều yếu tố tác động tiêu cực đến màng phim nước mắt của trẻ em trong đời sống hiện đại. Nguyên nhân hàng đầu là việc tiếp xúc liên tục với màn hình điện thoại, máy tính bảng và tivi. Khi tập trung vào màn hình phát sáng, tần số chớp mắt của trẻ giảm xuống rõ rệt, khiến nước mắt bay hơi nhanh và bề mặt giác mạc không được bôi trơn đầy đủ.

Bên cạnh đó, môi trường học tập và sinh hoạt trong phòng máy lạnh kéo dài với độ ẩm không khí thấp cũng là tác nhân trực tiếp làm khô bề mặt nhãn cầu. Các vấn đề bệnh lý tại chỗ như viêm bờ mi, tắc tuyến bã nhờn mi mắt Meibomius, dị ứng mắt do bụi bẩn, phấn hoa hoặc khói thuốc lá cũng khiến chất lượng nước mắt suy giảm. Ngoài ra, chế độ ăn thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng thiết yếu như vitamin A, axit béo omega-3 hoặc việc trẻ uống quá ít nước mỗi ngày cũng khiến mắt dễ bị khô hơn.

Chăm sóc và cải thiện tình trạng khô mắt cho trẻ tại nhà

Khi phát hiện trẻ có các biểu hiện khó chịu ở mắt, cha mẹ cần bắt đầu bằng việc sắp xếp lại thói quen sinh hoạt hàng ngày. Hãy hướng dẫn trẻ áp dụng quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn màn hình hoặc đọc sách, trẻ cần nhìn ra xa khoảng 6 mét trong vòng 20 giây để các cơ quan điều tiết của mắt được thư giãn và màng phim nước mắt được tái lập.

Cần kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị công nghệ của trẻ theo lứa tuổi và khuyến khích con tham gia các hoạt động vui chơi ngoài trời để mắt tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên. Trong phòng ngủ hoặc phòng học có điều hòa, cha mẹ nên đặt thêm máy tạo ẩm để duy trì độ ẩm không khí phù hợp. Phụ huynh cũng có thể chườm ấm nhẹ nhàng vùng mi mắt cho trẻ bằng khăn mềm và nước ấm trong 5 đến 10 phút mỗi ngày nhằm giúp làm thông thoáng các tuyến nhờn ở bờ mi, hỗ trợ tiết dầu giữ ẩm tự nhiên cho mắt. Đảm bảo trẻ uống đủ nước và bổ sung thêm rau xanh, củ quả giàu vitamin A trong bữa ăn.

Thời điểm cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt

Dù khô mắt thường là tình trạng lành tính liên quan đến lối sống, phụ huynh vẫn cần hết sức cảnh giác để tránh các biến chứng như viêm loét giác mạc hay suy giảm thị lực vĩnh viễn. Cha mẹ cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt ngay khi nhận thấy mắt trẻ đỏ rực, phù nề vùng mi mắt, chảy nhiều dịch mủ vàng hoặc xanh.

Những dấu hiệu nguy hiểm khác bao gồm trẻ kêu đau nhức mắt dữ dội, sợ ánh sáng đến mức không thể mở mắt, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc tình trạng chớp mắt, dụi mắt không thuyên giảm sau vài ngày điều chỉnh sinh hoạt. Bác sĩ nhãn khoa sẽ thăm khám bằng các dụng cụ chuyên dụng như đèn khe để đánh giá chính xác bề mặt nhãn cầu, đo thời gian vỡ màng phim nước mắt và tìm ra nguyên nhân gốc rễ, từ đó đưa ra phác đồ điều trị y khoa phù hợp cho từng trẻ.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc thường thức. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid hay thuốc nhỏ co mạch cho trẻ khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi mắt trẻ xuất hiện các dấu hiệu đỏ đau kéo dài, chảy mủ hoặc giảm thị lực, cần đưa trẻ đến bệnh viện mắt uy tín để được chẩn đoán và theo dõi y tế kịp thời.

Tóm tắt

Khô mắt ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể cải thiện và phòng ngừa tốt nếu phụ huynh phát hiện sớm các thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày. Việc kết hợp điều chỉnh thời gian sử dụng thiết bị số, cải thiện môi trường sống và đưa trẻ thăm khám chuyên khoa mắt định kỳ là nền tảng quan trọng giúp duy trì thị lực sáng khỏe cho con.