Trẻ bị đau cổ sau khi ngủ dậy do đâu và cách chăm sóc

Trẻ bị đau cổ sau khi ngủ dậy

Đau cổ sau khi ngủ dậy ở trẻ em là tình trạng căng cứng, ê nhức tại các cơ vùng gáy và quanh cột sống cổ, xuất hiện ngay khi trẻ vừa thức giấc. Tình trạng này thường hạn chế tầm vận động bình thường của đầu, khiến trẻ gặp khó khăn khi cúi, ngửa hoặc quay mặt sang hai bên. Vùng cổ của trẻ có cấu trúc xương khớp, dây chằng và các khối cơ đang trong giai đoạn phát triển, do đó rất nhạy cảm với các lực tác động cơ học kéo dài trong suốt giấc ngủ đêm. Hầu hết các đợt đau cổ cấp tính này diễn ra trong thời gian ngắn và có thể tự cải thiện nếu được nghỉ ngơi, chăm sóc đúng cách. Dẫu vậy, việc hiểu rõ đặc điểm vận động và các yếu tố khởi phát sẽ giúp phụ huynh chủ động xử trí an toàn và phòng tránh tái phát cho trẻ.

Tư thế ngủ sai và gối kê đầu không phù hợp

Nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ thức dậy với chiếc cổ ê ẩm là tư thế ngủ không thuận sinh lý. Trẻ nhỏ thường có thói quen xoay trở nhiều khi ngủ, đôi khi nằm nghiêng một bên quá lâu trong trạng thái cổ bị vặn xoắn hoặc nằm sấp khiến đầu phải quay sang một hướng suốt đêm. Khi đó, các nhóm cơ nâng đỡ vùng cổ và dây chằng bị kéo căng liên tục, dẫn đến tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng cục bộ tạm thời và gây ứ đọng acid lactic.

Bên cạnh tư thế nằm, việc sử dụng gối quá cao, gối quá cứng hoặc nệm quá lún cũng khiến trục cột sống cổ của trẻ bị uốn cong bất thường. Trẻ nằm ngủ với đầu bị gập về phía trước hoặc ngửa ra sau quá mức sẽ tạo áp lực lớn lên các đốt sống cổ. Sau một giấc ngủ kéo dài từ tám đến mười tiếng, các cơ vùng cổ không được thư giãn trọn vẹn mà rơi vào trạng thái căng cứng, khiến trẻ cảm thấy đau nhức và khó cử động ngay khi vừa tỉnh giấc.

Co thắt cơ vùng gáy và chứng vẹo cổ cấp tính

Hiện tượng vẹo cổ cấp tính sau giấc ngủ thường xảy ra do co thắt đột ngột nhóm cơ ức đòn chũm hoặc cơ thang. Tình trạng này khiến trẻ có xu hướng nghiêng đầu về một bên và xoay cằm về phía đối diện, rất khó khăn khi cố gắng quay đầu thẳng lại. Co thắt cơ có thể khởi phát sau một đêm trẻ nằm ngay dưới luồng gió lạnh từ máy điều hòa, quạt điện thổi trực tiếp vào gáy, làm các mạch máu co thắt và cơ bắp bị căng rút.

Ngoài ra, phản ứng viêm nhẹ của các hạch bạch huyết vùng cổ sau một đợt cảm lạnh thông thường, viêm họng hoặc viêm tai giữa cũng có thể gây kích thích các nhóm cơ lân cận co thắt thứ phát. Tình trạng này tuy khiến trẻ khó chịu và hoảng sợ do hạn chế vận động đầu cổ, nhưng phần lớn là phản ứng cơ học lành tính và có thể cải thiện dần sau khi vùng cơ được làm ấm và thư giãn đúng cách.

Ảnh hưởng từ chấn thương nhẹ trong sinh hoạt trước đó

Nhiều trường hợp trẻ bị đau cổ vào buổi sáng thực chất bắt nguồn từ các chấn thương nhẹ xảy ra trong sinh hoạt vào ngày hôm trước nhưng chưa bộc lộ rõ ngay lúc đó. Khi tham gia các trò chơi vận động như nhảy bạt nhún, đá bóng, đu xà hoặc đùa nghịch mạnh cùng bạn bè, vùng cổ của trẻ có thể phải chịu lực giật đột ngột hoặc chịu va đập nhẹ.

Trong lúc đang vui chơi hào hứng, cơ thể trẻ tiết ra các chất dẫn truyền giảm đau tự nhiên khiến trẻ không để ý đến cảm giác đau nhức. Đến đêm, khi cơ thể nghỉ ngơi bất động trong nhiều giờ, phản ứng viêm vi thể tại gân cơ và dây chằng mới phát triển rõ nét. Đến khi thức dậy vào sáng hôm sau, vùng cơ tổn thương bị cứng lại và phát tín hiệu đau rõ rệt, khiến phụ huynh dễ lầm tưởng nguyên nhân hoàn toàn do giấc ngủ.

Biện pháp chăm sóc và làm dịu đau nhức tại nhà cho trẻ

Khi phát hiện trẻ bị đau cổ sau khi thức dậy, điều quan trọng nhất là phụ huynh cần giữ thái độ bình tĩnh để giúp trẻ bớt lo lắng. Hãy khuyến khích trẻ nằm nghỉ ngơi trên mặt phẳng thoải mái, dùng một chiếc khăn mỏng cuộn tròn nâng đỡ nhẹ dưới hõm gáy để giữ cột sống cổ ở tư thế trung gian thư giãn.

Chườm ấm là phương pháp hỗ trợ rất hiệu quả giúp tăng cường lưu thông máu và làm giãn các bó cơ đang co rút. Cha mẹ có thể dùng túi chườm ấm hoặc khăn bông nhúng nước ấm áp lên vùng gáy của trẻ trong khoảng mười lăm phút mỗi lần. Hướng dẫn trẻ thực hiện các cử động nhẹ nhàng trong giới hạn không đau, tuyệt đối không cố gắng ép trẻ quay đầu hay xoay cổ quá mức. Trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ đầu, trẻ nên tránh các hoạt động chạy nhảy mạnh hoặc mang vác balo nặng trên vai để vùng cơ cổ có thời gian hồi phục tự nhiên.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Mặc dù đa số các cơn đau cổ buổi sáng là lành tính, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát sao để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường cần can thiệp y khoa chuyên sâu. Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm đầu tiên là triệu chứng cứng cổ kèm theo sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn vọt, sợ ánh sáng hoặc lơ mơ, bởi đây có thể là biểu hiện của viêm màng não hoặc nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương.

Phụ huynh cũng cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu cơn đau xuất hiện sau một cú va đập mạnh ở đầu cổ, trẻ có cảm giác tê bì, châm chích, yếu liệt lan xuống cánh tay, hoặc trẻ gặp khó khăn trong việc nuốt và thở. Ngoài ra, nếu tình trạng đau cổ kéo dài liên tục trên năm ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm, hoặc đầu trẻ bị nghiêng cố định không thể xoay chuyển, bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chấn thương chỉnh hình cần thăm khám lâm sàng và chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua hoặc cho trẻ uống các loại thuốc giãn cơ, thuốc giảm đau kháng viêm khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn. Không áp dụng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng như đắp lá nóng, giật gió hay nắn bẻ khớp cổ vì có thể gây tổn thương nghiêm trọng cấu trúc cột sống của trẻ.

Tóm tắt

Tình trạng trẻ bị đau cổ sau khi ngủ dậy thường do yếu tố cơ học lành tính và sẽ thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc đúng cách. Phụ huynh nên bình tĩnh hỗ trợ trẻ nghỉ ngơi, chườm ấm và điều chỉnh không gian ngủ phù hợp. Khi cơn đau kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng bất thường, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế thăm khám là điều cần thiết để đảm bảo an toàn cho sự phát triển của trẻ.