Trẻ bị cảm cúm: Biểu hiện điển hình và cách chăm sóc an toàn tại nhà

Trẻ bị cảm cúm là gì?

Cảm cúm là bệnh lý truyền nhiễm cấp tính ở đường hô hấp do các chủng virus cúm, phổ biến nhất là virus cúm A và cúm B gây ra. Bệnh lây lan rất nhanh trong cộng đồng, đặc biệt tại các môi trường tập thể như nhà trẻ, trường học thông qua các giọt bắn li ti khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc khi trẻ vô tình chạm tay vào các bề mặt dính virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Ở trẻ em, cảm cúm thường có biểu hiện rầm rộ hơn người lớn do cơ thể chưa từng tiếp xúc nhiều với các chủng virus này trong quá khứ. Bệnh không chỉ gây tổn thương niêm mạc đường hô hấp mà còn kích hoạt phản ứng viêm toàn thân mạnh mẽ, dẫn đến tình trạng suy nhược nhanh chóng. Mặc dù phần lớn các trường hợp có thể tự khỏi sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc tốt, cảm cúm vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây viêm đường hô hấp dưới và các bội nhiễm vi khuẩn thứ phát nếu cha mẹ chủ quan, không theo dõi sát sao tiến triển bệnh của trẻ.

Biểu hiện toàn thân và cơn sốt khởi phát đột ngột

Khi nhiễm virus cúm, trẻ thường khởi phát bệnh rất nhanh với cơn sốt cao đột ngột từ 38,5 độ C trở lên, kèm theo cảm giác ớn lạnh và đổ mồ hôi. Điểm khác biệt lớn so với cảm lạnh là trẻ bị cảm cúm thường rất mệt mỏi, đau nhức cơ bắp, đau đầu, li bì hoặc quấy khóc liên tục do khó chịu khắp cơ thể.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa biết nói, biểu hiện đau mỏi thường thể hiện qua việc trẻ bỏ bú, biếng ăn, cáu gắt và không chịu chơi đùa như thường nhật. Trẻ có thể ngủ nhiều hơn nhưng giấc ngủ chập chờn, hay giật mình quấy khóc. Bố mẹ cần theo dõi sát thân nhiệt bằng nhiệt kế định kỳ để kịp thời phát hiện những cơn sốt cao bất thường.

Các triệu chứng đường hô hấp trên thường gặp

Bên cạnh sốt và mệt mỏi, hệ hô hấp của trẻ là khu vực chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Ban đầu, trẻ thường có biểu hiện hắt hơi, ngứa mũi, sau đó xuất hiện nghẹt mũi và chảy nước mũi trong, về sau dịch mũi có thể đặc lại. Tình trạng nghẹt mũi khiến trẻ phải thở bằng miệng, dẫn đến khô họng, khàn tiếng và đau rát cổ họng, làm trẻ khó nuốt thức ăn.

Trẻ cũng thường xuất hiện các cơn ho khan trong những ngày đầu, sau đó chuyển dần thành ho có đờm. Cơn ho có thể xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm hoặc sáng sớm khi nhiệt độ phòng giảm, gây gián đoạn giấc ngủ của trẻ. Ngoài ra, niêm mạc mắt của trẻ có thể đỏ nhẹ, kèm theo hiện tượng chảy nước mắt và nhạy cảm hơn với ánh sáng mạnh.

Dấu hiệu rối loạn tiêu hóa đi kèm ở trẻ nhỏ

Đặc biệt ở nhóm trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ tuổi, virus cúm không chỉ gây triệu chứng hô hấp mà còn có thể tác động trực tiếp lên hệ tiêu hóa. Không ít trẻ gặp phải tình trạng buồn nôn, nôn trớ sau khi ăn hoặc sau những cơn ho rũ rượi. Đi kèm với đó có thể là hiện tượng đi ngoài phân lỏng, đau bụng âm ỉ khiến trẻ co chân khóc thét.

Các biểu hiện tiêu hóa này kết hợp cùng với tình trạng sốt cao làm tăng đáng kể nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải ở trẻ. Cha mẹ cần chú ý kiểm tra tã lót để đánh giá lượng nước tiểu, quan sát xem môi trẻ có bị khô ráp, mắt có trũng sâu hay khi khóc có còn nước mắt hay không nhằm phát hiện sớm dấu hiệu trẻ bị thiếu nước.

Nguyên tắc chăm sóc và hỗ trợ trẻ hồi phục tại nhà

Khi trẻ được chẩn đoán mắc cảm cúm thể nhẹ, việc chăm sóc đúng cách tại nhà đóng vai trò quyết định giúp trẻ nhanh chóng hồi phục. Ưu tiên hàng đầu là tạo cho trẻ không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, thoáng mát, tránh gió lùa trực tiếp và duy trì độ ẩm không khí phù hợp. Cha mẹ nên chia nhỏ bữa ăn với các món mềm dễ tiêu như cháo súp ấm, đồng thời tăng cường cho trẻ uống nước, sữa hoặc dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn.

Việc vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý đẳng trương giúp làm loãng dịch nhầy, giảm nghẹt mũi để trẻ dễ thở và bú tốt hơn. Nếu trẻ sốt gây khó chịu nhiều, có thể tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để sử dụng thuốc hạ sốt phù hợp với cân nặng của trẻ, tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt hoặc dùng thuốc quá liều quy định.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện nên cảm cúm có thể tiến triển nhanh chóng thành các biến chứng nguy hiểm như viêm phế quản, viêm phổi, viêm tai giữa hoặc co giật do sốt cao. Cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện trẻ có các biểu hiện cảnh báo nguy hiểm sau đây:

• Trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường, sốt kéo dài trên ba ngày, hoặc trẻ co giật.
• Trẻ có dấu hiệu khó thở, thở gấp, thở rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng, thở rên rỉ hoặc môi đầu ngón tay tím tái.
• Trẻ li bì, khó đánh thức, lờ đờ, phản xạ kém hoặc quấy khóc không thể dỗ dành.
• Trẻ nôn tất cả mọi thứ sau khi ăn uống, không thể uống nước, tiểu tiện rất ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ liền.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa Nhi. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống aspirin hoặc các loại thuốc chứa aspirin vì có nguy cơ dẫn đến hội chứng Reye nguy hiểm đến tính mạng. Không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ, không lạm dụng kháng sinh hoặc các loại thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định cụ thể từ nhân viên y tế. Khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm.

Tóm tắt

Cảm cúm ở trẻ nhỏ thường có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc và theo dõi chu đáo tại nhà. Cha mẹ cần giữ bình tĩnh, chú trọng bổ sung đủ nước, dinh dưỡng lỏng ấm và tuân thủ chặt chẽ các chỉ dẫn y khoa. Việc phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng để đưa trẻ đến gặp bác sĩ kịp thời là chìa khóa quan trọng nhất giúp trẻ vượt qua bệnh an toàn.