Trật khớp ngón tay bao lâu thì khỏi và những lưu ý phục hồi chức năng

Trật khớp ngón tay bao lâu thì khỏi là gì?

Trật khớp ngón tay xảy ra khi lực tác động mạnh làm cho các đầu xương tại khớp liên đốt ngón tay hoặc khớp bàn ngón tay bị trượt ra khỏi ổ khớp tự nhiên. Chấn thương này thường đi kèm với tình trạng giãn, rách một phần hoặc đứt hoàn toàn hệ thống dây chằng xung quanh cùng bao khớp, đôi khi làm tổn thương gân gấp hoặc gân duỗi ngón tay.

Biểu hiện đặc trưng của trật khớp ngón tay bao gồm sưng nề nhanh chóng quanh khớp, bầm tím, biến dạng góc nhìn thấy rõ và ngón tay gần như mất hoàn toàn khả năng gập duỗi tự chủ. Người bệnh thường cảm thấy đau nhức dữ dội khi chạm vào hoặc khi cố gắng cử động. Mặc dù là một chấn thương cơ xương khớp khá thường gặp, việc đánh giá chính xác mức độ tổn thương phần mềm và cấu trúc xương liên quan là điều kiện tiên quyết để định hình kế hoạch điều trị cũng như dự đoán thời gian hồi phục của ngón tay.

Thời gian hồi phục trung bình theo từng mức độ tổn thương

Thời gian lành thương của một ca trật khớp ngón tay chịu sự chi phối trực tiếp từ mức độ nghiêm trọng của chấn thương ban đầu. Đối với các trường hợp trật khớp đơn thuần, không kèm theo gãy xương và dây chằng chỉ bị giãn hoặc rách một phần nhỏ, ngón tay thường cần khoảng ba đến sáu tuần để phục hồi cấu trúc cơ bản và thực hiện được các sinh hoạt nhẹ nhàng.

Ngược lại, nếu chấn thương đi kèm rách đứt hoàn toàn dây chằng bên, tổn thương bản sụn lòng bàn tay hoặc gãy xương phạm khớp, quá trình hồi phục có thể kéo dài từ tám đến mười hai tuần, thậm chí vài tháng. Ngoài ra, việc người bệnh có can thiệp y tế kịp thời hay không, tình trạng tuần hoàn tại chỗ và độ tuổi cũng đóng vai trò quyết định đến tốc độ liền sẹo của bao khớp. Những người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền chuyển hóa thường mất nhiều thời gian hơn để phục hồi hoàn toàn độ linh hoạt của khớp ngón tay.

Các bước xử trí ban đầu đúng cách để khớp nhanh lành

Ngay sau khi gặp chấn thương, nguyên tắc hàng đầu là tạm thời bất động ngón tay bị tổn thương và không cố gắng bẻ, giật hoặc nắn khớp tại chỗ. Bất kỳ động tác nắn chỉnh thiếu chuyên môn nào cũng có thể làm đứt rách thêm hệ thống dây chằng, chèn ép bó mạch thần kinh ngón tay hoặc gây tổn thương sụn khớp vĩnh viễn.

Người bệnh nên cố định tạm thời ngón tay bị đau vào ngón tay lành bên cạnh bằng băng gạc mềm hoặc dùng một thanh nẹp nhỏ, sau đó nâng cao bàn tay để giảm ứ trệ tuần hoàn và chườm lạnh nhẹ nhàng xung quanh vùng tổn thương. Sau đó, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được chụp X-quang kiểm tra vị trí trật khớp, tầm soát nguy cơ gãy xương kèm theo và thực hiện nắn chỉnh khớp dưới điều kiện vô cảm an toàn. Bác sĩ sẽ đánh giá độ vững của khớp sau nắn trước khi quyết định thời gian bất động phù hợp.

Vai trò của việc cố định và tập phục hồi chức năng

Sau khi khớp ngón tay được bác sĩ nắn về đúng vị trí giải phẫu, việc cố định bằng nẹp nhôm hoặc kỹ thuật băng kẹp ngón tay lân cận thường được chỉ định trong khoảng một đến ba tuần tùy theo mức độ lỏng lẻo của khớp. Giai đoạn bất động này giúp các đầu dây chằng và bao khớp bị rách có thời gian tái tạo mô hạt và liền lại vững chắc.

Tuy nhiên, việc bất động kéo dài quá mức cũng có thể dẫn đến biến chứng co rút bao khớp và cứng khớp ngón tay, gây khó khăn cho việc hồi phục chức năng cầm nắm sau này. Do đó, ngay khi bác sĩ cho phép, người bệnh cần bắt đầu các bài tập vận động chủ động nhẹ nhàng như gập duỗi từng đốt ngón tay, xòe ngón tay và tập cầm nắm các vật mềm có kích thước tăng dần. Việc tập luyện kiên trì mỗi ngày giúp kích thích tuần hoàn máu nuôi dưỡng sụn khớp, giảm hiện tượng phù nề mô mềm và nhanh chóng khôi phục biên độ vận động bình thường của bàn tay.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý nắn bẻ ngón tay tại nhà hoặc tự đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc lên khớp đang sưng đau vì có thể gây nhiễm trùng, hoại tử mô hoặc biến dạng ngón tay vĩnh viễn. Thông tin trong bài mang tính giáo dục sức khỏe tổng quan và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Mọi quyết định tháo nẹp, dùng thuốc giảm đau hay bắt đầu các bài tập nặng đều cần thông qua ý kiến của bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.

Tóm tắt

Thời gian hồi phục trật khớp ngón tay phụ thuộc vào mức độ tổn thương, phương pháp nắn chỉnh và tính kiên trì tập luyện phục hồi chức năng. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn bất động khớp, tránh nôn nóng vận động sớm và chủ động tái khám đúng hẹn để bảo tồn tối đa độ linh hoạt cũng như sức mạnh của bàn tay.