Trào ngược dạ dày ở bà bầu: Nguyên nhân và cách giảm khó chịu

Trào ngược dạ dày ở bà bầu là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản trong thai kỳ là phản ứng sinh lý xuất phát từ sự suy giảm trương lực của cơ thắt thực quản dưới. Khi van ngăn cách này đóng không kín, axit dịch vị và men tiêu hóa dễ dàng rò rỉ ngược lên niêm mạc thực quản, tạo ra cảm giác bỏng rát khó chịu.

Dù không đe dọa trực tiếp đến tính mạng của mẹ và thai nhi, tình trạng ợ nóng kéo dài có thể gây rối loạn giấc ngủ, làm thai phụ chán ăn, mệt mỏi và suy giảm chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ các yếu tố kích hoạt và áp dụng sớm các biện pháp chăm sóc tại nhà sẽ giúp mẹ bầu vượt qua thai kỳ một cách an tâm và nhẹ nhàng hơn.

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày ở phụ nữ mang thai

Hiện tượng trào ngược dạ dày ở thai phụ bắt nguồn từ hai cơ chế sinh lý chính. Thứ nhất là sự gia tăng nồng độ hormone progesterone trong thai kỳ. Hormone này có tác dụng làm giãn các cơ trơn của tử cung để thai nhi phát triển, nhưng đồng thời cũng làm giãn cơ thắt thực quản dưới, khiến cửa ngăn giữa dạ dày và thực quản bị lỏng lẻo.

Thứ hai là áp lực cơ học từ sự lớn lên của thai nhi. Trong những tháng giữa và cuối thai kỳ, tử cung mở rộng chèn ép trực tiếp lên dạ dày, đẩy cơ quan này lên cao và làm thu hẹp dung tích chứa. Áp lực nội dạ dày tăng cao đẩy dịch vị trào ngược lên phía trên, đặc biệt là sau khi ăn no hoặc khi nằm nghỉ.

Triệu chứng trào ngược dạ dày thường gặp trong thai kỳ

Dấu hiệu phổ biến nhất của trào ngược dạ dày là chứng ợ nóng, biểu hiện bằng cảm giác nóng rát âm ỉ lan từ thượng vị lên phía sau xương ức và cuống họng. Cơn nóng rát thường gia tăng sau các bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc khi thai phụ cúi gập người và nằm xuống.

Bên cạnh ợ nóng, thai phụ thường gặp triệu chứng ợ chua, ợ hơi, để lại vị đắng chát khó chịu trong khoang miệng. Một số mẹ bầu còn có biểu hiện đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn, cảm giác vướng ở cổ họng hoặc ho khan về đêm do axit dịch vị kích thích niêm mạc đường hô hấp trên. Những triệu chứng này cần được theo dõi để phân biệt với ốm nghén thông thường.

Biện pháp ăn uống và sinh hoạt giúp làm dịu triệu chứng

Để cải thiện trào ngược, thai phụ nên chia nhỏ khẩu phần thành năm đến sáu bữa ăn nhẹ mỗi ngày thay vì ăn quá no vào các bữa chính. Mẹ bầu cần ăn chậm, nhai kỹ, hạn chế các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng, đồ uống có ga, cà phê và các loại trái cây có tính axit cao. Đồng thời, không nên nằm ngay sau khi ăn mà nên ngồi thẳng hoặc đi dạo nhẹ nhàng trong khoảng hai đến ba giờ.

Về thói quen nghỉ ngơi, nâng cao phần đầu giường hoặc sử dụng gối chuyên dụng từ mười lăm đến hai mươi centimet sẽ giúp ngăn axit trào ngược vào ban đêm. Thai phụ cũng nên ưu tiên tư thế nằm nghiêng sang bên trái và mặc trang phục rộng rãi, thoải mái nhằm giảm bớt áp lực chèn ép lên vùng bụng.

Những dấu hiệu bất thường thai phụ cần đi khám bác sĩ

Mặc dù trào ngược dạ dày khi mang thai thường lành tính, thai phụ cần chủ động đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc sản phụ khoa khi các triệu chứng diễn tiến nặng nề. Những dấu hiệu đáng báo động bao gồm đau rát ngực dữ dội không thuyên giảm, đau lan ra sau lưng hoặc cánh tay, khó nuốt, nuốt nghẹn hoặc đau rát khi nuốt thức ăn.

Ngoài ra, nếu thai phụ nôn mửa liên tục dẫn đến sụt cân, mất nước, suy kiệt cơ thể hoặc có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, việc can thiệp y tế khẩn cấp là điều bắt buộc. Bác sĩ sẽ thăm khám trực tiếp để xác định chính xác nguyên nhân và chỉ định phương pháp hỗ trợ an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định y khoa từ bác sĩ. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng bất kỳ loại thuốc giảm tiết axit, thuốc kháng axit hay thực phẩm chức năng nào mà chưa có sự hướng dẫn của nhân viên y tế. Một số thành phần hoạt chất có thể gây tác động không mong muốn đến thai kỳ. Khi triệu chứng trào ngược kéo dài hoặc chuyển biến nặng, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Trào ngược dạ dày ở bà bầu là hiện tượng sinh lý phổ biến và hoàn toàn có thể kiểm soát an toàn qua việc điều chỉnh ăn uống và lối sống. Thai phụ hãy duy trì tâm lý thoải mái, lắng nghe cơ thể và chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ để có một thai kỳ khỏe mạnh, nhẹ nhàng.