Trào ngược dạ dày gây sốt có nguy hiểm không và khi nào cần đi khám?

Trào ngược dạ dày gây sốt là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản là hiện tượng các chất chứa trong dạ dày như dịch vị axit, men tiêu hóa pepsin hoặc thức ăn bị đẩy ngược lên trên lòng thực quản. Niêm mạc thực quản không có lớp chất nhầy bảo vệ dày dặn như dạ dày nên khi tiếp xúc kéo dài với dịch toan sẽ dẫn đến phản ứng viêm tấy, trợt loét bề mặt và gây cảm giác khó chịu cục bộ. Bình thường, quá trình viêm cục bộ này chỉ diễn ra tại chỗ và không kích hoạt phản ứng sốt toàn thân của cơ thể.

Khi một người bị trào ngược dạ dày xuất hiện cơn sốt, điều đó chứng tỏ trung tâm điều nhiệt ở não bộ đã bị kích hoạt bởi các yếu tố gây viêm nhiễm hoặc độc tố vi sinh vật. Tình trạng sốt không phải là triệu chứng bệnh học nguyên phát của trào ngược, mà là hồi chuông báo hiệu dịch toan đã tràn sang các cấu trúc lân cận hoặc niêm mạc tiêu hóa đã bị bội nhiễm vi khuẩn, nấm sau một thời gian dài tổn thương.

Cơ chế và nguyên nhân khiến trào ngược dạ dày đi kèm cơn sốt

Hiện tượng sốt xuất hiện ở người có bệnh trào ngược dạ dày thường xuất phát từ các tổn thương biến chứng hơn là bản thân phản ứng trào ngược đơn thuần. Khi dịch dạ dày chứa axit trào ngược lên vùng ngã ba hầu họng, đặc biệt vào ban đêm khi người bệnh nằm ngủ say, dịch vị cùng các mảnh thức ăn nhỏ có thể vô tình lọt vào thanh quản, khí quản và đi sâu vào phế nang. Tình trạng này gây ra bệnh lý viêm phổi hít. Viêm phổi hít kích hoạt phản ứng miễn dịch viêm cấp tính toàn thân, khiến người bệnh phát sốt, rét run, ho đờm đục và tức ngực dữ dội.

Bên cạnh biến chứng hô hấp, axit dịch vị khi tiếp xúc thường xuyên với niêm mạc thực quản có thể làm trợt loét sâu bề mặt mô. Vùng loét bị hở tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn và vi nấm từ khoang miệng xâm nhập, tạo thành ổ nhiễm trùng thực quản gây sốt. Ngoài ra, việc axit tràn ngập vùng họng mũi liên tục cũng dễ làm bùng phát các ổ nhiễm khuẩn thứ phát tại tai giữa, amidan hoặc các hốc xoang.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đi khám bác sĩ ngay

Người bệnh trào ngược dạ dày cần đặc biệt lưu ý và đến bệnh viện ngay lập tức nếu cơn sốt đi kèm với các dấu hiệu suy giảm hô hấp hoặc tổn thương tiêu hóa cấp. Khi thân nhiệt tăng từ ba mươi tám độ C trở lên kèm theo hiện tượng khó thở, thở dốc, thở rít, ho nhiều ra đờm có màu vàng xanh hoặc đờm lẫn máu, đây là tình trạng cấp cứu y tế nghi ngờ viêm phổi hít tiến triển.

Ngoài ra, cảm giác đau rát dữ dội sau xương ức, nuốt đau chói đến mức không thể nuốt nước bọt, nôn ra máu tươi hoặc dịch màu nâu đen, đi ngoài ra phân đen sệt là các dấu hiệu cảnh báo loét trợt thực quản nặng hoặc xuất huyết tiêu hóa. Người bệnh không nên tự theo dõi tại nhà khi có các biểu hiện báo động này mà cần đến cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ nội soi thực quản dạ dày và chụp phim phổi kiểm tra.

Hướng dẫn theo dõi và chăm sóc đúng cách khi bị sốt kèm trào ngược

Trong thời gian chuẩn bị đến cơ sở y tế, người bệnh cần thực hiện các biện pháp chăm sóc hạ sốt an toàn. Có thể chườm ấm hoặc lau người bằng khăn ẩm tại các vị trí nhiều mạch máu như trán, nách và bẹn để giúp cơ thể giải tỏa bớt nhiệt độ. Người bệnh nên uống từng ngụm nước ấm nhỏ thay vì uống một hơi quá nhiều để không làm dạ dày bị căng tức đẩy ngược dịch toan lên họng. Không dùng các loại nước cam, nước chanh chua hoặc đồ uống có ga vì tính axit sẽ kích thích mạnh niêm mạc đang tổn thương.

Về chế độ ăn, nên chọn các món ăn lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo hoa, súp gà hoặc súp rau củ, chia nhỏ khẩu phần làm nhiều bữa trong ngày. Sau khi ăn hoặc uống nước, người bệnh cần giữ tư thế ngồi thẳng hoặc vận động nhẹ nhàng ít nhất hai đến ba tiếng, tuyệt đối không nằm ngay. Khi nằm ngủ, việc kê cao đầu giường khoảng mười lăm đến hai mươi centimet sẽ giúp ngăn ngừa hữu hiệu hiện tượng trào ngược dịch vị vào đường hô hấp.

Những sai lầm người bệnh cần tránh khi bị sốt trong đợt trào ngược

Một sai lầm rất phổ biến là người bệnh tự ý mua thuốc kháng sinh về uống vì suy nghĩ đơn giản rằng hễ bị sốt là phải dùng kháng sinh. Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và phải được bác sĩ chỉ định sau khi làm các xét nghiệm cần thiết. Việc tự dùng thuốc bừa bãi có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, khiến niêm mạc dạ dày kích ứng thêm và gây khó khăn cho việc chẩn đoán.

Bên cạnh đó, việc tự ý dùng các loại thuốc hạ sốt giảm đau nhóm chống viêm không steroid như aspirin, ibuprofen hoặc naproxen có thể làm tổn thương nghiêm trọng thêm lớp niêm mạc dạ dày thực quản, dẫn đến nguy cơ thủng hoặc chảy máu tiêu hóa. Một sai lầm nguy hại khác là chủ quan coi cơn sốt chỉ là cảm lạnh thông thường rồi tự ý xông hơi lá nóng tại nhà trong khi dịch toan vẫn đang tràn vào phổi, làm lỡ mất thời điểm vàng can thiệp y tế.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết được biên tập nhằm cung cấp thông tin tham khảo kiến thức y khoa phổ thông và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Hiện tượng trào ngược dạ dày đi kèm sốt luôn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng đường hô hấp và tổn thương niêm mạc sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc giảm đau chống viêm để tự điều trị tại nhà. Khi xuất hiện sốt cao, khó thở, ho ra máu hoặc nôn ra dịch màu bất thường, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Tóm tắt

Trào ngược dạ dày thực quản thông thường không trực tiếp gây sốt, do đó sự xuất hiện của triệu chứng này thường cảnh báo các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi hít hoặc nhiễm trùng thứ phát. Việc sớm nhận diện các dấu hiệu bất thường, giữ bình tĩnh, chăm sóc hạ sốt đúng cách và nhanh chóng đến bệnh viện thăm khám sẽ giúp người bệnh kiểm soát rủi ro và bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa lẫn hô hấp hiệu quả.