Bệnh tràn dịch màng phổi có lây không và các nguyên nhân

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Tràn dịch màng phổi là hiện tượng dịch tích tụ nhiều hơn mức bình thường trong khoang giữa hai lớp màng phổi, làm cản trở sự bóc tách và giãn nở của phổi khi hô hấp. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm trùng, ung thư, suy tim, suy thận hay các bệnh lý tự miễn.

Đối với thắc mắc bệnh tràn dịch màng phổi có lây không, các chuyên gia y tế khẳng định rằng bản thân hiện tượng tràn dịch màng phổi không phải là một bệnh lây truyền và không thể lây trực tiếp từ người sang người. Dịch tích tụ trong khoang màng phổi không tự phát tán ra môi trường bên ngoài qua đường tiếp xúc thông thường.

Tuy nhiên, khả năng truyền nhiễm lại phụ thuộc hoàn toàn vào tác nhân gây ra tình trạng tràn dịch. Nếu tràn dịch màng phổi xảy ra do các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp có tính lây truyền cao như vi khuẩn lao hoặc một số vi khuẩn gây viêm phổi, thì tác nhân vi sinh vật đó có thể lây sang người khác qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Tràn dịch màng phổi có lây không?

Màng phổi gồm hai lớp là màng phổi thành và màng phổi tạng, ở giữa có một khoảng trống nhỏ chứa một lượng ít dịch sinh lý giúp hai lớp trượt lên nhau dễ dàng khi hít thở. Khi sự cân bằng giữa quá trình tạo ra và hấp thu dịch bị rối loạn, dịch sẽ tích tụ bất thường tạo thành hội chứng tràn dịch màng phổi. Người bệnh thường gặp các triệu chứng như đau ngực tăng lên khi hít sâu, ho kéo dài, khó thở và sốt nếu có nhiễm trùng. Việc xác định tính chất dịch thấm hay dịch tiết đóng vai trò quan trọng trong định hướng chẩn đoán. Mặc dù sự tích tụ dịch không thể lây qua giao tiếp, người chăm sóc vẫn cần chú ý nguyên nhân nền để có biện pháp phòng ngừa phù hợp đối với các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp.

Khả năng lây nhiễm phụ thuộc vào nguyên nhân gây tràn dịch màng phổi

Khả năng lây truyền của hiện tượng tràn dịch màng phổi hoàn toàn do căn nguyên nguyên phát quyết định. Trường hợp tràn dịch màng phổi do các bệnh lý không nhiễm trùng như suy tim sung huyết, xơ gan, hội chứng thận hư, ung thư màng phổi hay tổn thương do chấn thương ngực thì hoàn toàn không có khả năng lây sang người khác. Ngược lại, nếu tràn dịch màng phổi là biến chứng của bệnh lao phổi hoặc viêm phổi do vi khuẩn, vi rút lây qua đường hô hấp, thì vi sinh vật gây bệnh có thể phát tán ra không khí. Người tiếp xúc gần với bệnh nhân lao phổi có nguy cơ hít phải vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis và bị nhiễm bệnh, từ đó có thể phát triển thành lao màng phổi hoặc tràn dịch màng phổi.

Các đường lây truyền của tác nhân gây tràn dịch màng phổi do nhiễm trùng

Đối với các trường hợp tràn dịch màng phổi có nguyên nhân từ vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm, tác nhân gây bệnh thường lây lan qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc cười lớn, các giọt bắn chứa vi khuẩn hoặc vi rút sẽ phát tán vào không khí. Người lành hít phải các giọt bắn này có thể bị nhiễm trùng đường hô hấp dưới. Bên cạnh đó, việc sinh sống hoặc làm việc trong không gian kín, thiếu thông thoáng và tiếp xúc thân mật kéo dài với người mắc lao phổi chưa điều trị ổn định sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ lây nhiễm. Tuy nhiên, việc chạm vào dịch màng phổi đã được dẫn lưu trong quy trình y tế an toàn không gây lây nhiễm nếu thực hiện đúng kiểm soát khuẩn.

Phương pháp chẩn đoán và xác định căn nguyên tràn dịch màng phổi

Để xác định chính xác nguyên nhân gây tràn dịch màng phổi và đánh giá nguy cơ lây nhiễm, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng cùng các kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu. Chụp X-quang ngực thẳng hoặc siêu âm màng phổi giúp xác định vị trí và mức độ tích tụ dịch. Siêu âm còn hỗ trợ định vị chính xác khi thực hiện chọc dò màng phổi lấy mẫu dịch xét nghiệm. Phân tích sinh hóa, tế bào học và xét nghiệm vi sinh mẫu dịch màng phổi giúp phân biệt dịch thấm hay dịch tiết, tìm vi khuẩn lao hoặc tế bào ung thư. Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực có thể được chỉ định để đánh giá toàn bộ tổn thương nhu mô phổi và màng phổi.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa lây nhiễm cho người xung quanh

Người bệnh tràn dịch màng phổi do tác nhân nhiễm trùng như lao cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn điều trị và các biện pháp dự phòng lây nhiễm. Bệnh nhân nên đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc với người khác, che miệng khi ho hoặc hắt hơi và hạn chế đến nơi đông người trong giai đoạn vi khuẩn còn khả năng lây truyền. Phòng ở của người bệnh cần duy trì sự thông thoáng, mở cửa sổ đón ánh nắng mặt trời giúp tiêu diệt vi khuẩn trong không khí. Người chăm sóc nên đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. Đối với người thân sống cùng, việc tầm soát lao và tiêm vắc xin phòng bệnh đường hô hấp theo khuyến cáo y tế là cần thiết.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo y học chung và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Tràn dịch màng phổi là một tình trạng y khoa nghiêm trọng cần được thăm khám trực tiếp để xác định đúng nguyên nhân gốc rễ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị, dùng bài thuốc dân gian hoặc thay đổi liều lượng thuốc được kê đơn. Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như sốt cao, đau ngực dữ dội hoặc khó thở tăng dần, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để được cấp cứu và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, bệnh tràn dịch màng phổi không lây trực tiếp từ người sang người, nhưng tác nhân gây bệnh như vi khuẩn lao hay vi trùng viêm phổi lại có thể lây qua đường hô hấp. Việc hiểu rõ bản chất nguyên nhân giúp người bệnh và gia đình chủ động phòng ngừa lây nhiễm hiệu quả. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, bệnh nhân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán và điều trị sớm.