Tình hình nhiễm viêm gan B tại Việt Nam và các biện pháp phòng ngừa

Viêm gan B tại Việt Nam là gì?

Virus viêm gan B tấn công và làm tổn thương các tế bào gan, gây ra tình trạng viêm gan cấp tính hoặc mãn tính. Khi virus tồn tại trong cơ thể kéo dài trên 6 tháng, bệnh chuyển sang giai đoạn mãn tính và có thể tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan nguyên phát.

Tại Việt Nam, sự lây truyền virus diễn ra qua nhiều con đường khác nhau, trong đó lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở chiếm tỷ lệ đáng kể. Ngoài ra, việc thiếu thông tin tầm soát định kỳ khiến nhiều người không biết mình đang mang virus. Do đó, hiểu rõ bản chất của bệnh và các nguy cơ liên quan là bước đầu tiên để xây dựng kế hoạch chăm sóc và bảo vệ cơ thể an toàn.

Con đường lây truyền chính của virus viêm gan B

Virus viêm gan B lây truyền chủ yếu qua ba con đường chính bao gồm đường máu, đường tình dục không an toàn và truyền từ mẹ sang con. Trong đó, lây truyền qua đường máu xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người nhiễm bệnh thông qua việc dùng chung bơm kim tiêm, dụng cụ y tế chưa được tiệt trùng, hoặc các vật dụng cá nhân như dao cạo râu, bàn chải đánh răng.

Lây truyền từ mẹ sang con là con đường phổ biến tại các nước có tỷ lệ lưu hành virus cao. Virus thường lây sang trẻ trong quá trình chuyển dạ và sinh nở. Bên cạnh đó, quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ với người nhiễm virus cũng là một nguy cơ lây nhiễm lớn trong cộng đồng. Virus viêm gan B không lây qua các tiếp xúc thông thường như ôm, bắt tay, ăn uống chung hay ho, hắt hơi.

Đối tượng có nguy cơ cao nhiễm virus viêm gan B

Một số nhóm đối tượng có rủi ro nhiễm virus viêm gan B cao hơn bình thường do đặc thù sinh hoạt, môi trường làm việc hoặc yếu tố sức khỏe. Nhân viên y tế và những người thường xuyên tiếp xúc với máu hoặc dịch sinh học của bệnh nhân là nhóm đối tượng đứng trước nguy cơ lây nhiễm nghề nghiệp rất rõ ràng.

Ngoài ra, những người sống chung nhà với bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B mãn tính, người có nhiều bạn tình, người thực hiện các thủ thuật như xỏ khuyên, xăm mình ở những cơ sở không đảm bảo vệ sinh vô khuẩn cũng có tỷ lệ nguy cơ gia tăng. Trẻ em sinh ra từ người mẹ nhiễm HBV nếu không được tiêm huyết thanh và vắc xin phòng ngừa ngay sau khi sinh cũng thuộc nhóm nguy cơ rất cao chuyển sang thể mãn tính.

Tầm quan trọng của xét nghiệm tầm soát viêm gan B

Do nhiễm virus viêm gan B ở giai đoạn sớm thường không gây ra triệu chứng lâm sàng rõ rệt, việc thực hiện các xét nghiệm máu định kỳ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong phát hiện bệnh sớm. Xét nghiệm kháng nguyên bề mặt HBsAg là phương pháp cơ bản giúp xác định một người có đang mang virus viêm gan B hay không.

Nếu kết quả HBsAg dương tính, bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Truyền nhiễm sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như đo tải lượng ADN của virus, kiểm tra chức năng gan và đánh giá mức độ tổn thương nhu mô gan bằng siêu âm hoặc đo độ đàn hồi gan. Việc tầm soát chủ động giúp theo dõi tiến triển bệnh, phát hiện sớm nguy cơ biến chứng và đưa ra định hướng theo dõi y tế phù hợp cho từng cá nhân.

Các giải pháp phòng ngừa lây nhiễm viêm gan B hiệu quả

Tiêm vắc xin phòng viêm gan B được đánh giá là biện pháp hiệu quả và an toàn nhất để bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ lây nhiễm virus. Tổ chức y tế khuyến cáo trẻ sơ sinh nên được tiêm mũi vắc xin đầu tiên càng sớm càng tốt trong vòng 24 giờ sau sinh, tiếp đó là các mũi tiêm nhắc lại theo lịch tiêm chủng mở rộng.

Người trưởng thành chưa từng nhiễm virus và chưa có kháng thể bảo vệ cũng nên chủ động xét nghiệm và thực hiện tiêm phòng đầy đủ. Bên cạnh vắc xin, việc duy trì lối sống an toàn như không dùng chung đồ dùng cá nhân có khả năng dính máu, sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, chỉ thực hiện các thủ thuật xâm lấn tại các cơ sở y tế uy tín đạt chuẩn vô khuẩn cũng đóng vai trò quan trọng giúp ngăn chặn sự lan truyền của virus trong cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y học phổ thông, không thay thế cho các chẩn đoán chuyên khoa hay tư vấn y tế trực tiếp từ bác sĩ. Người đọc không nên tự ý chẩn đoán bệnh hoặc mua các loại thuốc điều trị, thuốc bổ gan khi chưa có sự thăm khám và chỉ định của nhân viên y tế. Khi có nghi ngờ nhiễm virus hoặc nhận thấy các dấu hiệu bất thường về sức khỏe gan mật, cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được tư vấn xét nghiệm và theo dõi phù hợp.

Tóm tắt

Viêm gan B là bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm. Việc tiêm chủng vắc xin đầy đủ, duy trì lối sống lành mạnh và thực hiện tầm soát y tế định kỳ là chìa khóa quan trọng giúp bảo vệ lá gan khỏe mạnh cho mỗi cá nhân và cả cộng đồng.