Tìm hiểu các loại virus gây bệnh đau mắt đỏ và cách phòng ngừa lây lan
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc cấp tính, là tình trạng viêm nhiễm ở lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng và lót phía trong mí mắt. Trong đa số các đợt bùng phát tại trường học, công sở hoặc khu dân cư, tác nhân gây bệnh hàng đầu chính là virus. Các bệnh nhiễm trùng kết mạc do virus thường có tốc độ lây lan rất nhanh qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc với dịch tiết từ mắt người bệnh.
Hiểu rõ các chủng virus gây bệnh đau mắt đỏ, cơ chế truyền bệnh và thời gian ủ bệnh giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ đôi mắt, kiểm soát tốt các ổ dịch trong gia đình và kịp thời nhận biết những dấu hiệu bất thường để thăm khám nhãn khoa an toàn.
Virus gây bệnh đau mắt đỏ là gì?
Đau mắt đỏ do virus là bệnh lý nhãn khoa rất phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ cho đến người trưởng thành. Bệnh thường xuất hiện quanh năm nhưng có xu hướng gia tăng mạnh thành các đợt dịch lớn vào giai đoạn chuyển mùa từ hè sang thu hoặc mùa mưa ẩm, khi điều kiện thời tiết tạo thuận lợi cho các mầm bệnh virus tồn tại và phát tán. Khi virus xâm nhập vào bề mặt nhãn cầu, chúng kích hoạt phản ứng viêm tại kết mạc làm giãn nở các mao mạch nhỏ, dẫn đến hiện tượng tròng trắng đỏ rực, sưng nề mi mắt, cộm xốn và tăng tiết dịch rỉ mắt. Phần lớn các đợt viêm kết mạc do virus có diễn tiến lành tính và tự hồi phục trong vòng một đến hai tuần nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách. Tuy nhiên, một số trường hợp nhiễm chủng virus độc lực cao hoặc chăm sóc sai cách có thể gây tổn thương thâm nhiễm giác mạc, làm suy giảm thị lực và kéo dài thời gian phục hồi.
Các chủng virus gây bệnh đau mắt đỏ thường gặp
Trong các tác nhân gây viêm kết mạc cấp, Adenovirus là nhóm virus chiếm tỷ lệ cao nhất và cũng là thủ phạm chính của những đợt dịch bùng phát nhanh trong cộng đồng. Nhóm virus này có khả năng sống dai dẳng ngoài môi trường và dễ dàng phát tán qua dịch tiết hô hấp hoặc dịch tiết mắt. Bên cạnh Adenovirus, Enterovirus và Coxsackievirus cũng là hai chủng thường gây ra thể viêm kết mạc xuất huyết cấp tính với đặc trưng đỏ rực mắt và xuất huyết dưới kết mạc diễn tiến rất nhanh. Ngoài ra, virus Herpes simplex và Varicella zoster gây bệnh thủy đậu, zona cũng có thể tấn công vào mắt, gây tổn thương kết mạc và giác mạc đòi hỏi phải được điều trị chuyên khoa cẩn trọng để bảo tồn thị lực.
Phương thức lây truyền và thời gian ủ bệnh của virus
Virus gây đau mắt đỏ tồn tại với lượng lớn trong nước mắt, ghèn mắt và cả dịch tiết đường hô hấp trên của người nhiễm bệnh. Con đường lây truyền chủ yếu là tiếp xúc trực tiếp tay với mắt sau khi chạm vào các bề mặt có dính virus như tay nắm cửa, điều khiển, điện thoại, khăn mặt hoặc đồ chơi chung. Khi người bệnh ho hoặc hắt hơi ở cự ly gần, các giọt bắn li ti mang virus cũng có thể bám vào niêm mạc mắt người lành. Thời gian ủ bệnh thường dao động từ 3 đến 8 ngày tùy thuộc vào từng chủng virus, trong giai đoạn này người bệnh có thể chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt nhưng đã có khả năng phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh.
Phân biệt đau mắt đỏ do virus với các nguyên nhân khác
Viêm kết mạc do virus thường khởi phát ở một bên mắt với cảm giác cộm rát như có hạt bụi, chảy nhiều nước mắt trong, rỉ mắt loãng dính nhẹ và mi mắt sưng húp, sau đó nhanh chóng lây sang mắt còn lại sau vài ngày. Khác với đau mắt đỏ do vi khuẩn thường sinh ra nhiều mủ vàng xanh đặc dính làm dính chặt mi mắt vào buổi sáng, dịch mắt do virus thường nhiều nước và trong hơn, đôi khi kèm theo triệu chứng toàn thân như sốt nhẹ, đau họng, nổi hạch nhỏ trước tai. Trong khi đó, đau mắt đỏ do dị ứng thường gây ngứa ngáy dữ dội ở cả hai mắt cùng lúc, không kèm theo sốt hay nổi hạch và không có tính chất lây nhiễm giữa người với người.
Biện pháp chăm sóc tại nhà và ngăn ngừa lây lan diện rộng
Đa số trường hợp nhiễm virus ở kết mạc không có thuốc điều trị đặc hiệu mà tập trung vào việc hỗ trợ làm dịu triệu chứng và vệ sinh vùng mắt. Người bệnh có thể rửa mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9 phần trăm chuyên dùng cho mắt để loại bỏ rỉ tiết, dùng khăn giấy dùng một lần lau nhẹ rồi vứt bỏ ngay. Cần rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, tránh dùng chung khăn mặt, gối, kính mắt hoặc đồ dùng sinh hoạt với các thành viên khác trong gia đình. Người bệnh nên nghỉ ngơi, tạm dừng đeo kính áp tròng, không đi bơi và hạn chế đến nơi đông người trong giai đoạn tiết nhiều rỉ mắt để cắt đứt chuỗi lây lan.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt, vì việc lạm dụng có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm tổn thương giác mạc trầm trọng hơn. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng dân gian như xông lá trầu không, đắp lá cây hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt đang viêm vì rất dễ gây bỏng niêm mạc và bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm. Mọi thông tin chỉ mang tính tham khảo thường thức, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của nhân viên y tế.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ do virus tuy thường lành tính và tự khỏi sau một đến hai tuần nhưng lại rất dễ lây lan thành dịch diện rộng. Nắm rõ đặc điểm của virus gây bệnh đau mắt đỏ, giữ gìn vệ sinh cá nhân và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực an toàn, tránh để lại các di chứng đáng tiếc.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Loại virus nào gây bệnh đau mắt đỏ phổ biến nhất?
Adenovirus là tác nhân hàng đầu, chiếm đại đa số các trường hợp đau mắt đỏ cấp tính trong cộng đồng. Ngoài ra, Enterovirus, Coxsackievirus và virus Herpes simplex cũng có thể là nguyên nhân gây viêm kết mạc.
Đau mắt đỏ có lây qua việc nhìn nhau hay không?
Bệnh không lây qua việc nhìn trực tiếp vào mắt người bệnh. Virus chỉ truyền nhiễm qua giọt bắn hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc gián tiếp với dịch tiết từ mắt dính trên tay và các bề mặt chung.
Đau mắt đỏ do virus thường kéo dài bao lâu thì khỏi?
Các đợt viêm kết mạc do virus thông thường sẽ giảm dần và tự thoái lui sau khoảng 7 đến 14 ngày nếu người bệnh giữ vệ sinh tốt và không bị bội nhiễm vi khuẩn.
Có thuốc diệt trực tiếp virus gây đau mắt đỏ không?
Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cho Adenovirus ở mắt. Việc dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc kháng viêm phải có chỉ định của bác sĩ để tránh gây tổn thương mắt nghiêm trọng.
Khi nào người bị đau mắt đỏ cần đến bệnh viện khám ngay?
Người bệnh nên đi khám tại cơ sở y tế khi có dấu hiệu nhìn mờ, chói mắt sợ ánh sáng dữ dội, đau nhức sâu trong hốc mắt hoặc khi triệu chứng không thuyên giảm sau một tuần.
