Tìm hiểu về bệnh tăng nhãn áp góc đóng và cách bảo vệ thị lực

Tăng nhãn áp góc đóng là gì?

Bệnh tăng nhãn áp góc đóng, hay còn gọi là glôcôm góc đóng, là tình trạng áp lực nội nhãn tăng lên do góc giữa giác mạc và mống mắt bị thu hẹp hoặc đóng kín hoàn toàn. Góc này là nơi đặt mạng bè thoát lưu thủy dịch, đóng vai trò như hệ thống cống ngầm điều hòa thể tích chất lỏng bên trong nhãn cầu. Khi lối thoát bị bít nghẽn, thủy dịch tích tụ liên tục khiến nhãn áp tăng cao, tạo lực nén lên đĩa thị và các tế bào hạch võng mạc. Tình trạng này có thể khởi phát rầm rộ như một cấp cứu nhãn khoa hoặc diễn tiến âm thầm nhiều năm, làm suy giảm dần thị trường của người bệnh.

Cơ chế phát sinh bệnh tăng nhãn áp góc đóng

Trong cấu trúc mắt bình thường, thủy dịch được tiết ra liên tục để nuôi dưỡng các thành phần trong nhãn cầu và thoát ra ngoài qua góc tiền phòng. Ở người mắc tăng nhãn áp góc đóng, mống mắt bị đẩy hoặc kéo ra trước, áp sát vào giác mạc làm bít tắc mạng bè thoát lưu.

Sự tắc nghẽn này khiến thủy dịch không thể lưu thông ra ngoài một cách tự nhiên. Khi thể tích dịch ứ đọng ngày một tăng, áp lực bên trong nhãn cầu sẽ tăng vọt, chèn ép trực tiếp lên các sợi thần kinh thị giác ở đáy mắt và gây suy giảm thị lực nếu không được giải áp.

Biểu hiện giữa thể cấp tính và thể mạn tính

Dạng cấp tính diễn ra đột ngột với cơn đau nhức mắt dữ dội lan lên nửa đầu cùng bên, mắt đỏ, giác mạc phù mờ và nhìn đèn thấy quầng tán sắc nhiều màu. Người bệnh thường cảm thấy buồn nôn, nôn mửa và suy giảm thị lực nghiêm trọng chỉ trong vài giờ.

Ngược lại, dạng mạn tính xảy ra từ từ khi góc tiền phòng dính từng phần theo thời gian. Triệu chứng ở thể này rất mờ nhạt, thỉnh thoảng chỉ xuất hiện cảm giác tức nhẹ quanh hốc mắt hoặc nhìn mờ thoảng qua khi trời tối, khiến nhiều người dễ bỏ qua cho đến khi thị trường bị thu hẹp đáng kể.

Yếu tố nguy cơ dẫn đến hẹp góc tiền phòng

Một số yếu tố giải phẫu bẩm sinh khiến góc tiền phòng hẹp hơn bình thường bao gồm trục nhãn cầu ngắn, giác mạc nhỏ và tiền phòng nông, thường gặp ở những người mắc tật viễn thị. Thể thủy tinh dày lên do lão hóa tự nhiên cũng góp phần đẩy mống mắt ra phía trước.

Bên cạnh đó, việc sử dụng một số thuốc làm giãn đồng tử, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc cảm cúm có tác dụng kháng cholinergic có thể kích hoạt cơn góc đóng cấp ở mắt có cấu trúc tiền phòng hẹp sẵn. Yếu tố gia đình và độ tuổi trên bốn mươi cũng là những điểm cần đặc biệt chú ý.

Nguyên tắc chẩn đoán và theo dõi y khoa

Khi tiếp nhận ca nghi ngờ, bác sĩ nhãn khoa sẽ sử dụng kính soi góc tiền phòng chuyên dụng để quan sát trực tiếp cấu trúc mạng bè và đo nhãn áp bằng nhãn áp kế. Thăm khám đáy mắt và chụp cắt lớp quang học võng mạc giúp đánh giá độ dày lớp sợi thần kinh thị giác.

Hướng can thiệp y khoa tập trung vào việc nhanh chóng hạ áp lực nội nhãn bằng các nhóm thuốc nhỏ mắt chuyên dụng, dung dịch ưu trương hoặc thuốc ức chế men carbonic anhydrase theo chỉ định. Khi mắt đã ổn định, thủ thuật tạo lỗ mở mống mắt chu biên bằng laser hoặc phẫu thuật cắt bè củng mạc sẽ được cân nhắc để tái lập đường thoát dịch lâu dài.

Cách chăm sóc và giảm thiểu nguy cơ tiến triển

Khám mắt định kỳ là biện pháp quan trọng nhất giúp phát hiện sớm tình trạng góc tiền phòng hẹp trước khi xảy ra biến cố tăng áp lực. Những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên kiểm tra nhãn khoa toàn diện mỗi sáu tháng đến một năm.

Bệnh nhân không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt giảm đau hoặc chống viêm chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ mắt. Trong sinh hoạt hằng ngày, cần duy trì đủ ánh sáng khi đọc sách hay làm việc, tránh làm việc liên tục trong bóng tối vì đồng tử giãn kéo dài có thể làm hẹp thêm góc thoát dịch.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi xuất hiện triệu chứng đau nhức mắt dữ dội kèm nhìn mờ, cần đến ngay bệnh viện mắt gần nhất để cấp cứu. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc các bài thuốc truyền miệng để tránh làm tổn hại thị lực nặng nề hơn.

Tóm tắt

Tăng nhãn áp góc đóng là tình trạng nhãn khoa cần được nhận biết sớm để bảo vệ thị lực lâu dài. Khi có bất kỳ biểu hiện nghi ngờ nào như nhức mắt dữ dội, nhìn mờ kèm đau đầu, người bệnh nên đến ngay cơ sở chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.